tv LIVE
meer NPO start
EenVandaag Opiniepanel

Een niet-westerse naam of single? Nog volop discriminatie op de huizenmarkt, maar weinigen doen melding

Een niet-westerse naam of single? Nog volop discriminatie op de huizenmarkt, maar weinigen doen melding
Foto ter illustratie
Bron: Pexels

Geen uitnodiging of soms een te late reactie: vooral mensen met een niet-westerse afkomst en alleenstaanden zeggen weleens gediscrimineerd te zijn op de woningmarkt. Een nare ervaring, maar 7 op de 10 mensen die het meemaakten deden daar niets mee.

EenVandaag vroeg 18.000 mensen uit het Opiniepanel naar hun ervaringen met discriminatie op de woningmarkt. De cijfers van mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en singles springen daar in negatieve zin uit. Zij moesten veel vaker verzoeken doen voordat ze werden uitgenodigd, kregen bij bezichtigingen te maken met vooroordelen van makelaars of werden überhaupt genegeerd. Sommigen hoorden pas wat van de makelaar als het huis aan iemand anders was vergeven.

Niet-Nederlandse achternaam

Zo geeft bijna de helft van de deelnemers met een niet-westerse afkomst aan de laatste 10 jaar weleens te zijn gediscrimineerd op de woningmarkt. Een schril contrast met het gemiddelde van alle deelnemers. Daar ligt het percentage met die ervaring vier keer zo laag: 12 procent.

In veel gevallen, zo blijkt uit het onderzoek, gaat het al mis bij het verzoek tot een bezichtiging. Zo worden mensen met een niet-westerse achtergrond, en daarmee vaak een niet-Nederlands klinkende achternaam, vaker niet uitgenodigd bij een bezichtiging.

Bekijk ook

Meer dan 15 verzoeken

Ter illustratie: een kwart van de woningzoekers met een niet-westerse afkomst moest vijftien verzoeken doen voordat ze een huis van hun interesse mochten bezichtigen. Bij de gemiddelde woningzoeker was dat percentage een stuk lager: 15 procent.

"Als ik een mail stuurde voor bezichtiging werd ik steevast niet uitgenodigd", schrijft een vrouwelijke deelnemer met een Marokkaanse achtergrond over haar ervaringen. "Bij een project mailde ik in naam van mijn Nederlandse partner: wij mochten langskomen. Sindsdien zette ik zijn naam bij mijn achternaam, hoewel ik officieel nooit zijn achternaam heb aangenomen nadat we getrouwd zijn."

'Niet verhuren aan moslims'

Ook als ze een woning mogen bezichtigen, stuiten mensen met een niet-westerse afkomst geregeld op bevooroordeelde vragen of opmerkingen van de makelaar. "Aan ons werd herhaaldelijk gevraagd of wij de woning wel konden betalen. Of we kregen geen formulieren mee om een bod uit te brengen. Bij navraag werd ons verteld dat de woning al verkocht was", vertelt een panellid met een Turkse achtergrond.

EenVandaag kreeg ook tal van voorbeelden waarbij het misging op de huurmarkt. Zo vertelt een Marokkaanse deelnemer in het onderzoek: "Een particuliere verhuurder wilde de woning niet aan ons gunnen. Hij gaf gewoon toe dat hij niet verhuurt aan mensen die er als moslim uitzien."

info

Over dit onderzoek

Het onderzoek is gehouden van 23 juli tot en met 20 augustus 2024. In totaal deden er 18.438 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. 1.113 ondervraagden gaven aan in de afgelopen 10 jaar eens of meerdere keren het gevoel te hebben gehad te zijn gediscrimineerd op de woningmarkt om hun afkomst, religie of religieuze uiting, geaardheid of genderidentiteit, geslacht of relatiestatus.

Het onderzoek is na weging representatief voor zes variabelen, namelijk: leeftijd, geslacht, opleiding, burgerlijke staat, spreiding over het land en politieke voorkeur, gemeten naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2023.

Ook singles achtergesteld

Niet alleen op afkomst of huidskleur wordt gediscrimineerd. Een kwart van de ondervraagde alleenstaanden zegt weleens te zijn gediscrimineerd omdat ze geen partner hebben. Een flink contrast met mensen die wel een partner of een kind hebben: in die groep zegt zo goed als niemand te zijn gediscrimineerd.

Singles merken dat makelaars hen een groter financieel risico vinden dan stellen. "Makelaars wijzen mij af met de uitleg dat ze de woning 'in de krapte op de woningmarkt aan een stel gunnen'. Dat is onzin, ze willen gewoon de financiële zekerheid van twee salarissen." En dat terwijl alleenstaanden soms een grotere woning bezet houden die geschikter is voor gezinnen. "Ik heb aangegeven kleiner te willen wonen. Maar ik krijg daarop geen gehoor, terwijl ik nu een eengezinswoning bezet houd", aldus een alleenstaande senior.

Discriminatie vaak niet gemeld

Een kwart van de mensen die zich, om welke reden dan ook, achtergesteld heeft gevoeld op de woningmarkt, heeft daar iets mee gedaan. Ze bespraken het vooral met familie of vrienden en maakten in mindere mate melding bij het makelaarskantoor of de gemeente. Een aantal deelde hun vervelende ervaring op sociale media.

Veel vaker deden ze niets met het voorval. 7 op de 10 besloten geen melding te doen. Vaak omdat ze niet weten waar dat moet denken ze dat het geen zin heeft en hebben ze geen vertrouwen dat er iets mee gebeurt. Ook gaat het vaak om impliciete, indirecte discriminatie, waardoor het moeilijk te bewijzen is. Sommigen vonden niet de tijd of gelegenheid op de al verhitte woningmarkt en deden er om die praktische reden niets mee.

Anoniem reageren?

In een poging een eind te maken aan discriminatie heeft de gemeente Rotterdam een proef gedaan: woningzoekers kregen daar een code zodat verhuurders niet weten wie ze zijn. Een goed idee, vindt de helft van de mensen die zich weleens achtergesteld hebben gevoeld, want "je moet er iets tegen doen' en 'het heeft ook gewerkt met anoniem solliciteren'.

Een forse minderheid, 3 op de 10, ziet er niets in. Zij vrezen dat makelaars altijd wel een manier vinden om mensen te weren die ze niet willen. Een van de gediscrimineerden in het onderzoek: "Dan word je uitgenodigd en krijg je bij de bezichtiging de deur in je gezicht. Discriminatie blijft mogelijk, maar dan geniepiger."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant