tv LIVE
meer NPO start
EenVandaag Opiniepanel

45 procent van kiezers is dag voor de verkiezingen nog onzeker over stemkeuze, zoekt antwoord bij kieswijzers

45 procent van kiezers is dag voor de verkiezingen nog onzeker over stemkeuze, zoekt antwoord bij kieswijzers
Bron: ANP

Vlak voor de verkiezingen twijfelt 45 procent van de mensen die (waarschijnlijk) gaan stemmen nog in meer of mindere mate over hun partijkeuze. Voor een groot deel van de zwevende kiezers bepaalt de uitkomst van kieswijzers (mede) wat ze gaan stemmen.

Kieswijzers hebben daarmee de meeste invloed op mensen die nog twijfelen over hun stemkeuze bij de Europese verkiezingen, blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 24.000 leden van het Opiniepanel. En dat zijn dus aardig wat mensen. Uit onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat 55 procent van de mensen die zegt waarschijnlijk of zeker te gaan stemmen, al zeker is waarop. De rest twijfelt nog in meer of mindere mate.

Mening toetsen

Voor een deel van de twijfelaars leidt hun gebrekkige kennis van de Europese politiek ze naar online stemhulpen. "Ik weet niet veel van partijen in Brussel", licht iemand toe. "Qua inhoud zit alles in een kieswijzer dus daar ga ik dan vanuit." Anderen gebruiken stemwijzers om te checken of de partij van hun voorkeur wel echt bij ze past. "Ik neig naar een partij en ga die mening met een kieswijzer toetsen."

Maar stemwijzers blijken niet voor iedereen een uitkomst: sommigen worden er juist door in verwarring gebracht. "De partij die ik had gekozen komt niet voor in de top 3 van alle verschillende kieswijzers die ik ingevuld heb. Nu twijfel ik vlak voor de verkiezingen juist weer."

Wat beïnvloedt de stemkeuze van twijfelende kiezers?

Aandacht in de media

Naast stemhulpen hebben ook actuele gebeurtenissen en partijprogramma's nog invloed op kiezers, net als wat mensen de laatste dagen voor de verkiezingen zien of lezen in de media.

Ook de mogelijke winst van (radicaal) rechtse partijen in het Europees Parlement weegt voor sommigen mee, zowel voor kiezers die neigen naar een partij aan de linker- en naar een partij aan de rechterkant. Voor veel van hen is het vooral een extra motivatie: "Ik merk dat ik het nu nog belangrijker vind om te gaan."

Landelijke politiek

Veel zwevende kiezers kijken ten slotte, net als mensen die al zeker zijn van hun keuze, naar de Nederlandse politiek. Eerder bleek al dat de meerderheid (62 procent) zich voor een groot deel, of zelfs helemaal, laat leiden door de landelijke politiek.

Ook hier speelt mee dat veel mensen weinig weten over Europa en dat het in de media, zeker met een lopende formatie, de afgelopen tijd juist vaak ging over 'Den Haag'.

Bekijk ook

45 procent van kiezers is dag voor de verkiezingen nog onzeker over stemkeuze

Lijsttrekker speelt geen rol

Dat mensen weinig weten over de Europese politiek, zorgt er ook voor dat de Europese gezichten voor kiezers een minieme rol spelen.

Voor slechts 4 procent van de mensen die nog niet zeker zijn van hun stemkeuze, kan de Europese lijsttrekker nog invloed hebben. "Ik ken eigenlijk niemand", licht een zwevende kiezer toe, "maar ga ervan uit dat ze proberen waar te maken waar ze voor staan."

Bekijk ook

info

Over het onderzoek

Het onderzoek is gehouden op 3 en 4 juni 2024. Aan het onderzoek deden 24.277 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek is na weging representatief voor zes variabelen, namelijk: leeftijd, geslacht, opleiding, burgerlijke staat, spreiding over het land en politieke voorkeur, gemeten naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. Het Opiniepanel bestaat uit ruim 80.000 leden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant