tv LIVE
meer NPO start
EenVandaag Opiniepanel

10 jaar na MH17 ervaart driekwart van nabestaanden nog dagelijks de gevolgen, al gaat het met de meesten goed

10 jaar na MH17 ervaart driekwart van nabestaanden nog dagelijks de gevolgen, al gaat het met de meesten goed
Nabestaanden leggen bloemen bij het MH17 monument in 2017
Bron: EPA

Nabestaanden van de MH17-ramp zijn na 10 jaar nog elke dag bezig met het verlies van hun dierbaren. Mentale klachten, gebroken families of niet in staat zijn om te werken zijn alledaagse realiteit. De opstelling van Rusland houdt de wond open.

Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag in samenwerking met Stichting Vliegramp MH17 onder bijna 100 nabestaanden. Vaders, partners, zussen en neven vertellen daarin dat zij nog altijd dagelijks de gevolgen van de ramp voelen.

Helft heeft mentale klachten

Zo geeft de helft van de ondervraagde nabestaanden aan nog altijd mentale klachten te hebben door de ramp. Een van hen schrijft: "Ik blijf voor de rest van mijn leven getekend. Voor buitenstaanders was het een gebeurtenis. Voor mij is het een handicap voor de rest van mijn leven. De zon zal nooit meer helemaal schijnen, alles heeft een sluier over zich." Ongeveer een derde heeft nu, jaren later, professionele hulp om de persoonlijke gevolgen voor hen te verwerken.

De ramp zorgt ook dat mensen fysiek last hebben van het verlies van hun dierbaren. Ongeveer 3 op de 10 geven dat aan. Bij sommigen, ongeveer 1 op de 10, is de invloed zo groot dat ze niet in staat zijn om te werken: "Als gevolg van de ramp ben ik uiteindelijk volledig arbeidsongeschikt verklaard. 10 jaar na dato zijn er dagelijks meerdere momenten dat ik de ramp herbeleef."

Bekijk ook

'Familie uit elkaar gevallen'

Velen hebben veel gehad aan mensen in hun directe omgeving, maar de ramp had ook een tegengesteld effect. "Mijn familie is uit elkaar gevallen. Na het overlijden van mijn zus ben ik mijn andere zus kwijtgeraakt, omdat we heel verschillende mensen zijn", zegt een nabestaande.

Voor de helft van de nabestaanden in het onderzoek is het gemis even groot als 10 jaar geleden (ongeveer 1 op 3) of zelfs groter geworden (ongeveer 1 op 6). Een van hen schrijft: "Met iedere dag moet ik mijn geliefde langer missen. Nu het zakelijke deels is afgehandeld - er lopen immers nog steeds rechtszaken - heb ik ook meer tijd om bij mijn diepere emoties te komen en die zijn niet per se rooskleurig."

Geen genoegdoening na proces

Dat Rusland het internationale onderzoek naar de ramp heeft tegengewerkt, maakte het verwerken van de ramp voor nabestaanden alleen maar lastiger. Rusland weigert de in 2022 veroordeelde daders uit te leveren. Hoewel veel ondervraagden opmerken dat er vanuit Nederland alles aan is gedaan, voelen slechts 2 op de 10 voldoende genoegdoening na het proces.

De woede van ondervraagde nabestaanden over de houding van Rusland is met de oorlog in Oekraïne alleen maar verder aangewakkerd. 8 op de 10 zijn nog bozer op het land dan ze daarvoor al waren. "Ik worstel vooral met het onrecht en dat Rusland wegloopt van elke verantwoordelijkheid. Er is nog niemand gestraft en er is geen rekenschap gegeven voor deze gruwelijke massamoord", betreurt een nabestaande.

info

Over dit onderzoek

Aan het online onderzoek, gehouden van 11 juni tot en met 11 juli 2024, deden 96 nabestaanden mee uit de database van Stichting Vliegramp MH17. Die database bestaat uit 306 partners, directe familie (gezin), verdere familie (bijv. ooms en nichten) en schoonfamilie van slachtoffers van MH17. De vragenlijst is opgesteld door EenVandaag in samenspraak met het bestuur van de stichting.

Stichting Vliegramp MH17 heeft het onderzoek daarna verspreid onder aangesloten nabestaanden. EenVandaag heeft de laatste hand gehad in de vragenlijst, de analyse en de uitingen van het onderzoek. Hoewel alle groepen nabestaanden zijn vertegenwoordigd in het onderzoek, is niet bekend hoe de ondervraagde groep zich verhoudt tot alle nabestaanden. Om die reden moeten de uitkomsten van het onderzoek als indicatief worden beschouwd.

Bekijk ook

Hoe gaat het 10 jaar na de MH17-ramp met de nabestaanden?

Benaderd door complotdenkers

Verder heeft een grote groep nabestaanden last gehad van nepnieuws over de ramp, bijvoorbeeld de vraag of Rusland - tegen alle aantoonbare bewijzen in - wel echt de dader is. Ongeveer 8 op de 10 die EenVandaag ondervroeg, hebben daar complotten over moeten zien, horen of lezen. 3 op de 10 zeggen zelfs persoonlijk te zijn benaderd door complotaanhangers.

"Via Twitter en dat maakte mij erg boos. Ik wilde in de verdediging schieten, maar dat heeft geen zin", zegt een deelnemer over zijn pijnlijke ervaring. De confrontaties met nepnieuws zijn niet alleen boosmakend en kwetsend, maar zorgen er ook voor dat een deel (ongeveer 1 op de 6) sociale media mijdt uit angst om nepnieuws tegen te komen.

Leven weer op de rit

17 juli is het 10 jaar geleden dat het leven van nabestaanden voorgoed veranderde. Het onderzoek van EenVandaag laat zien dat het leed er niet minder om is geworden. Toch zeggen de meesten, ruim 8 op de 10, dat het ondanks alles onder de streep redelijk tot heel goed met hen gaat.

"Het leven is absoluut niet meer zoals het was en gaat het ook niet meer worden. Toch kan ik zeggen dat ik na diepe dalen met mentale problemen en verlies van werk, mijn leven weer een beetje op de rit heb. Ik word binnenkort zelf moeder, dat voelt wel dubbel", zegt een dochter die haar moeder zelf verloor bij de ramp.

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant