meer NPO start

Dit is wat je kunt doen als je te maken krijgt met ongewenst gedrag: 'Vertrouw op je onderbuikgevoel'

Dit is wat je kunt doen als je te maken krijgt met ongewenst gedrag: 'Vertrouw op je onderbuikgevoel'
Illustratie van seksuele intimidatie op de werkvloer
Bron: ANP XTRA

Hoewel iedereen ongewenst seksueel gedrag het liefst van de ene op de andere dag ziet verdwijnen, is dat helaas makkelijker gezegd dan gedaan. Wat kan je doen als je het zelf meemaakt? "Je moet telkens je grenzen blijven aangeven."

'Hopelijk hebben ze geleerd om onmiddellijk aan de bel te trekken.' De reactie van John de Mol op seksuele intimidatie bij The Voice of Holland liet voor veel mensen te wensen over. Op deze manier zou de verantwoordelijkheid bij de slachtoffers van ongewenst seksueel gedrag worden neergelegd. En dat is onterecht. Maar stel dat je er toch mee te maken krijgt, wat kun je dan doen en zeggen?

Onderbuikgevoel vertrouwen

Volgens onderzoeker en security consultant Mark de West begint het bij het vertrouwen op je onderbuikgevoel. Hij schreef het boek #NOTME. Hierin legt hij uit hoe je kunt anticiperen en reageren op ongewenst en grensoverschrijdend gedrag met dezelfde technieken die worden gebruikt bij politie en defensie. "Ik schreef het deels omdat mij vaak werd gevraagd wat ik mijn dochter zou adviseren in zo'n situatie."

"Bij dat eerste gevoel moet je eerlijk zijn tegen jezelf, toegeven dat je je ergens niet fijn bij voelt", zegt hij. "Vaak gaan vrouwen dan aan zichzelf twijfelen omdat ze denken dat ze zelf de verkeerde indruk hebben gegeven."

Bekijk ook

Te laat

Maar dat is niet het geval, zegt De West. "Het is belangrijk om meteen aan te geven dat je iets niet leuk vindt", vertelt hij. "Als je reageert wanneer iemand je grenzen overgaat, ben je te laat."

"Je moet dat onderbuikgevoel echt serieus nemen", zegt hij. "Daar begint je zelfverdediging. Dat is helemaal niet gek, dat doet de rest van de wereld ook." Hij doelt daarmee bijvoorbeeld op politieagenten, militairen of persoonsbeveiligers die in gevaarlijke situaties ook als eerste afgaan op hun onderbuikgevoel, hun intuïtie.

Seksueel getinte opmerking

Dat onderbuikgevoel is alleen niet in elke situatie aanwezig. Ongewenst seksueel gedrag kent niet altijd een lange aanloop, maar kan ook beginnen bij een seksueel getinte opmerking richting een collega of vriend(in).

Rutgers, het Nederlands kenniscentrum voor seksualiteit en seksuele gezondheid, is daarin duidelijk. "Grensoverschrijding van welke aard dan ook is nooit oké. Ook niet als het 'alleen maar' om een seksueel getinte opmerking of WhatsApp-bericht gaat. Voelt het niet oké, dan is het niet oké."

Bekijk ook

Geen pasklaar antwoord

Mocht het voorkomen dat je zo'n situatie meemaakt, dan vindt weerbaarheidstrainer Corrie Heslinga van trainingsbureau Twinpower dat je van je moet laten horen, hoe lastig dat soms ook is. "Je kan steeds hopen en verwachten dat iemand anders er rekening mee houdt, maar dat gebeurt niet. Je moet het zelf aangeven."

Maar hoe geef je aan dat iemand te ver gaat? Volgens weerbaarheidstrainer Roel Leduc van de Politieacademie is daar geen pasklaar antwoord voor, maar er zijn wel dingen die kunnen helpen. Zoals het voorbereiden van een mentaal plan.

Mentaal plan maken

"Je moet je bewust zijn van jezelf en met welke intentie je iets wil gaan zeggen. Vaak wil je iemand niet kwetsen of veroordelen", zegt Leduc. "Dan moet je nadenken over welke woorden je gaat gebruiken."

Als je een mentaal plan maakt, kan je rekening houden met meerdere scenario's, vertelt hij. "Het is fijn als iemand het goed oppakt, maar iemand kan ook boos worden. Je moet goed nadenken hoe je je daarop voorbereidt."

Bekijk ook

Rationeel handelen

Zo'n plan kan je ook proberen te maken zonder dat je ooit een situatie met ongewenst seksueel gedrag hebt meegemaakt. "Je kunt van tevoren bedenken hoe je zou willen reageren als je zoiets meemaakt", vertelt Leduc. "Je moet jezelf ervan overtuigen rationeel te blijven handelen en niet uit te gaan van je emoties."

Vanwege stress en spanning is het namelijk mogelijk dat er irritatie en frustratie ontstaat, volgens Leduc. Dan bestaat de kans dat je ter plekke bevriest en niet kan reageren zoals je wil. "Je moet altijd proberen te handelen vanuit je 'denkende brein'", zegt hij. "Dan is er minder kans op een emotionele uitlating en komt je boodschap het beste over."

Reflectie

Communicatie is een cruciaal punt in de weerbaarheidstraining, vindt ook Heslinga. Je leert daar dat je de ander het beste een spiegel kan voorhouden. "Probeer vanuit de ik-vorm te vertellen dat je niet accepteert hoe er met je wordt omgegaan."

Dan is het uiteindelijk aan de ander om op zichzelf te reflecteren. "Na het reflecteren is het zaak dat het gedrag aangepast wordt", vertelt ze. "Als iemand aangeeft dat een opmerking of handeling te ver gaat, dan moet je daar respect voor tonen. Dat het zo ver gaat dat er wat van gezegd moet worden, is al erg genoeg."

Bekijk ook

Omstanders

Toch blijft jezelf uitspreken in zo'n situatie erg moeilijk, vinden ook alle experts. Daarom benadrukt kenniscentrum Rutgers het belang van omstanders. "Voor jezelf opkomen als je te maken krijgt met seksuele intimidatie, grensoverschrijding of zelfs geweld is ontzettend moeilijk", zegt een woordvoerder.

Volgens Rutgers moet je je als omstander altijd richten op degene die het overkomt. "Het is daarbij zaak om niet te oordelen en de situatie serieus te nemen. Vraag vervolgens of de persoon in kwestie oke is", voegen ze toe. Daarna kun je samen op zoek naar een oplossing en kan je altijd terecht bij het centrum seksueel geweld voor hulp.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Merijn begint gesprekken met onbekenden in de trein om eenzaamheid tegen te gaan: 'Blijft spannend, maar geeft veel mensen hoop'

Merijn begint gesprekken met onbekenden in de trein om eenzaamheid tegen te gaan: 'Blijft spannend, maar geeft veel mensen hoop'
Merijn (rechts) in de trein met een medereiziger
Bron: Eigen foto

Een gesprek starten met een onbekende in de trein of bij de bushalte? Dat gebeurt steeds minder. Velen doden hun tijd liever door te scrollen op hun telefoon of met een koptelefoon op. Niet Merijn, hij praat juist graag met mensen die hij niet kent.

"Ik denk dat ik er 7 jaar geleden mee begon", vertelt de 32-jarige Merijn Ruis over de gesprekken die hij aangaat met zijn medereizigers. Af en toe deelt hij hier verhalen over op zijn LinkedIn-pagina. "Dat doe ik nu ongeveer 1 jaar, en de reacties zijn heel erg warm. Het raakt heel veel mensen."

'Het geeft hoop'

Merijns reisverhalen worden door duizenden mensen gelezen. "Ze zeggen dat het ze een beetje hoop geeft en geven aan hoe belangrijk ze het vinden om met onbekenden in gesprek te blijven gaan."

Want tegenwoordig is het aanknopen van een gesprek met iemand die je niet kent niet meer zo vanzelfsprekend. Uit verschillende studies blijkt dat mensen steeds minder met elkaar praten vanwege de onzekere en ongemakkelijke gevoelens die hierbij komen kijken: we zijn bang voor afwijzingen en willen anderen niet storen.

Niemand durft

Een zo'n onderzoek werd afgenomen door de Universiteit van Chicago en belandde 7 jaar geleden in Merijns schoot. "Het heet 'Mistakenly Seeking Solitude' en gaat over het voeren van gesprekken in het openbaar vervoer", vertelt hij. "Daaruit bleek dat mensen vaak denken dat ze er niet blij van worden. De meest gehoorde reden dat we het niet doen, is dat we denken dat anderen er niet op zitten te wachten. Het voelt misschien een beetje ongemakkelijk."

"Maar het blijkt ook dat, als ze het eenmaal wél doen, iedereen er eigenlijk blij van wordt." Toen Merijn dat las, ging hij daar zelf mee experimenteren. "Ik sprak allemaal mensen aan die mij aardig leken, maar ook mensen die me niet aardig leken. Veruit de meerderheid is superleuk en vriendelijk."

Verbinding maakt gelukkig

Als spreker over de wetenschap van geluk ziet hij ook de 'noodzaak' van dit soort gesprekken in, vertelt Merijn. "Het in contact blijven met elkaar is belangrijk, want de gelukkigste mensen investeren in relaties, in het contact", weet hij. "Verbinding is een grote voorspeller van geluk."

Volgens de meest recente cijfers van de Rijksoverheid voelt zo'n 48 procent van de volwassenen in Nederland zich eenzaam. Dat heeft invloed op de kwaliteit van leven. "Als ik dat lees, vind ik dat gewoon heel verdrietig. En daarom is het belangrijk om dit te doen", vertelt Merijn over zijn gesprekken.

Bekijk ook

'Dit is mijn tegengif'

Hij ziet het aanknopen en voeren van deze gesprekken als een oplossing voor de toenemende eenzaamheid in de maatschappij. "Dit is voor mij een beetje het tegengif voor polarisatie en voor eenzaamheid. Ik geloof echt dat dit heel veel kan veranderen."

"Want echt, mensen van wie je denkt dat ze heel anders zijn dan jij, die zijn dan zoveel aardiger en leuker. En dat is echt heel tof om te merken."

Mensen zijn aardiger dan gedacht

Door de gesprekken ontdekt Merijn ook welke vooroordelen hij als mens met zich meedraagt. Vaak zijn die, naar eigen zeggen, niet terecht. "Als ik dan met iemand een gesprek voer, dan blijkt die persoon heel anders te zijn dan ik dacht."

"Dan zie je eigenlijk dat heel veel mensen heel aardig zijn, en het beste met je voor hebben", vertelt hij. Dat geeft hem een vertrouwd gevoel. "Je voelt dan dat er overal gewoon vriendelijke mensen rondlopen. En daar mag je dus ook op vertrouwen."

'Spanning gaat nooit helemaal weg'

Maar toch blijft het spannend, afstappen op een onbekende. Ook voor Merijn. "In het begin zei ik vaak iets als er dan iets opviel of zo. Bijvoorbeeld een vertraging met de trein, want dan kun je makkelijk een gesprek beginnen. Maar ik vond het wel heel spannend om uit het niets te beginnen", vertelt hij.

Ondertussen is hij daar overheen gestapt. Nu vraagt hij anderen hoe hun dag beviel. "En dat vind ik nog steeds wel spannend hoor. Dat gevoel gaat niet helemaal weg. Alleen, soms zit ik dan naast iemand en denk ik: 'Ik probeer het maar gewoon'."

Liever kletsen dan scrollen

"Ik heb zelf soms de overtuiging dat mensen er niet op zitten te wachten, maar ik merk toch ook vaak dat mensen juist leuk reageren", gaat Merijn verder. "Zelfs mensen die een koptelefoon op hebben."

En het loopt vaak uit tot een gezellig gesprek. "Voor je het weet ben je een uur met iemand aan het kletsen in de trein. De tijd gaat dan zo snel. Terwijl in het andere geval zou ik gewoon op mijn telefoon hebben zitten scrollen. En die andere persoon trouwens ook, dus dat is ook grappig."

Het lukt niet altijd

Maar het gaat niet altijd goed. Soms hebben andere reizigers geen behoefte aan een gesprek, vertelt Merijn. "Zo zat ik laatst tegenover een jongen en die zat echt in zijn eigen wereld. Ik vond hem er een beetje verdrietig uitzien, dus ik probeer dan toch een gesprekje."

Helaas gaf zijn gesprekspartner mondjesmaat antwoord. "Het gesprek slaat dan helemaal dood. Ik had vier vragen gesteld, had heel even een klein lachje gezien, maar ik merkte gewoon: als ik nu ga doorvragen, wordt het een soort interview. Dus dan laat ik het ook maar."

'Het is ook weer niet zo erg'

De twee zaten daarna nog een tijdje in stilte naast elkaar. "Dat is dan wel echt een beetje ongemakkelijk. Maar uiteindelijk staat die persoon op en dan is het weer klaar. Dan is dat gevoel ook weer weg."

"In je hoofd is dat eigenlijk het ergste wat er kan gebeuren, maar als je het dan ervaart, merkt je eigenlijk dat het ook weer niet zo erg is", heeft Merijn geleerd van die ervaring. "En het gebeurt niet vaak. Ik schat dat dat maar in 5 procent van de gevallen voorkomt."

Levenslessen

Hij leert ook van de positieve ervaringen, vertelt hij. Het zijn dan vaak levenslessen, die hij wel kent maar die hij toch vaak weer vergeet. "Bijvoorbeeld een buschauffeur die het dan heeft over dat hij veel stress ervaart en dan vertelt dat hij de tijden op zijn scherm afplakt."

"Hij zei: 'Want ik heb er uiteindelijk geen controle over en ga slechter rijden door de stress. En zo ga ik gewoon lekker relaxed door de dag heen. Als ik ergens te laat aankom, dan is dat dan maar zo. Je kunt niet veel aan omstandigheden doen. Maar je reactie, daar kan je wel iets aan doen'. En daar denk ik nog wel eens aan."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom volgens deze expert Iran en de VS in gesprek willen over atoomakkoord: 'Jonge mensen willen vrijheid'

Waarom volgens deze expert Iran en de VS in gesprek willen over atoomakkoord: 'Jonge mensen willen vrijheid'
Een voetbalfan tijdens een vriendschappelijke wedstrijd tussen Iran en de VS in 2000
Bron: ANP

Iran en de Verenigde Staten zitten vandaag om de tafel in Oman om een nieuw atoomakkoord af te sluiten. President Donald Trump stapte in 2018 uit het vorige akkoord, waarom zijn de landen nu weer in gesprek? "Alternatief is bombardementen."

Iran-deskundige en analist bij het Haagsche Instituut Geopolitiek Damon Golriz verwacht dat beide landen heel positief de gesprekken van vandaag ingaan. "En dat er ook eigenlijk een rail wordt gelegd voor de bewegingen die meer richting diplomatie gaan in plaats van oorlogsretoriek."

'Amerika wel kernwapens tegenhouden'

De gesprekken gaan dus over een nieuw atoomakkoord tussen Iran en de VS, waarin de landen afspraken maken over het nucleaire programma van Iran en wat ze met die technologie doen. "Het heeft alleen maar een politiek besluit nodig om zometeen kernwapens te maken. En dat wil Amerika tegenhouden."

De reden dat de VS toenadering zoekt heeft volgens Golriz te maken met de rivaliteit tussen de VS en China, waar het Midden-Oosten tussen zit. "Het is een veld waarin energie en logistiek een belangrijke rol spelen", legt hij uit. "En wat Iran wil is eigenlijk minder sancties, omdat de Amerikanen heel veel sancties hebben opgelegd de afgelopen paar jaar. En natuurlijk ook dat er geen oorlog komt."

Bekijk ook

De vorige 'Iran-deal'

Dit is niet de eerste keer dat Iran en de VS praten over kernprogramma's. In 2015 waren de landen het al eens geworden over het Iraanse kernprogramma. Iran zou volgens dit plan afzien van het maken van kernwapens. In ruil daarvoor beloofde landen zoals de Verenigde Staten en Europese landen om economische sancties tegen Iran op te heffen.

Toen Donald Trump in 2018 begon aan zijn eerste termijn als Amerikaanse president stapte hij uit het akkoord, ook kondigde hij nieuwe sancties aan op Iran. Sindsdien houdt Iran zich ook steeds minder aan de afspraken uit het akkoord.

'Iran moet gesprek aangaan'

Volgens de Iran-deskundige is dit het juiste moment om te praten over een nieuw akkoord. "Iran is ontzettend verzwakt na 7 oktober door de aanvallen van Israël op bijvoorbeeld Hezbollah, Hamas en de Houthis." Dat zijn allemaal groepen die militair gesteund worden door Iran.

"Er is ook een militaire opbouw in de regio door Amerika die ongekend is in de afgelopen 20 jaar", vertelt Golriz. "Dat samen zorgt ervoor dat Iran het gesprek moet aangaan, omdat het alternatief bombardementen is."

Hamas, Hezbollah, Houthi's: de invloed van Iran uitgelegd

'Regime wordt niet gedragen door bevolking'

Volgens Golriz heeft Iran nu ook te maken met veel interne problemen, wat een belangrijke reden is om in gesprek te gaan. Zo waren er de afgelopen jaren veel demonstraties voor vrouwenrechten. "Het regime wordt niet gedragen door de bevolking. Jonge mensen willen meer vrijheid, een westerse manier van leven. Dit regime kan dat niet geven."

"Economisch gaat het ook heel slecht", gaat hij verder. "Het land is gesanctioneerd op allerlei manieren. Je kan hier bijvoorbeeld geen geld over maken naar Iran als je familieleden hebt." Ook mogen veel bedrijven niet handelen met Iran, hierdoor is het land economisch grotendeels afgesloten van de rest van de wereld.

'Trump wil voor vrede zorgen'

De reden dat de VS het gesprek opnieuw aangaat, heeft volgens Golriz vooral te maken met president Trump zelf. "Hij wil een deal sluiten omdat hij de president wil zijn die voor vrede zorgt", legt hij uit.

President Trump wil volgens de Iran-deskundige het land naar zich toetrekken, om meer invloed te krijgen in het Midden-Oosten. "Waar dus energie en logistiek een belangrijke rol spelen. En dat samen zorgt ervoor dat er voldoende politieke wil is om deze bijeenkomst te laten slagen."

Waarom volgens deze expert Iran en de Verenigde Staten in gesprek willen over atoomakkoord

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant