tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Waarom volgens deze econoom de AOW-leeftijd niet omlaag kan: 'Vroeger met pensioen gaan zet werkenden onder nog meer druk'

Waarom volgens deze econoom de AOW-leeftijd niet omlaag kan: 'Vroeger met pensioen gaan zet werkenden onder nog meer druk'
ANP
Bron: ANP

De AOW-leeftijd blijft in 2030 staan op 67 jaar en 3 maanden, ondanks de recente daling in levensverwachting na de coronaperiode. De vraag is waarom de AOW-leeftijd niet omlaag kan door deze verandering.

"We merken als maatschappij nu al de effecten van de vergrijzing: het wordt steeds lastiger om bijvoorbeeld goede en ook betaalbare zorg te blijven leveren", zegt Nic Vrieselaar, econoom bij de Rabobank. Hij zou het daarom ook een slecht idee vinden om de AOW-leeftijd te verlagen.

Ondanks daling niet omlaag

De AOW-leeftijd blijft in 2030 staan op 67 jaar en 3 maanden. Dat bevestigde minister Eddy van Hijum van Sociale Zaken gisteren aan de Tweede Kamer. Hij zei dat de AOW-leeftijd ondanks de lichte daling van de levensverwachting niet omlaag zal gaan.

Vakbondsbestuurder van FNV Piet Rietman vindt dat de AOW-leeftijd juist omlaag moet. Hij vindt het oneerlijk dat mensen minder lang leven, maar dat de leeftijd waarop je AOW ontvangt niet daalt.

Bekijk ook

Eenmalige verlaging kan 'jojo-effect' veroorzaken

Econoom Vrieselaar denkt dat een verlaging van de AOW-leeftijd nu zou kunnen leiden tot een 'jojo-effect': "De trend wijst erop dat de levensverwachting stijgt. Het is nu alleen door corona een beetje gedaald. Als je het nu aanpast, heb je een generatie die in 2030 dan even een paar maanden eerder met pensioen mag."

"Dat Jojo-effect wil je voorkomen", zegt hij. Hij legt uit dat je wil voorkomen dat mensen voor eventjes eerder met pensioen mogen, terwijl je de AOW-leeftijd daarna weer omhoog ziet gaan.

Levensverwachting gaat weer stijgen

De AOW-leeftijd is gekoppeld aan de levensverwachting, die wordt berekend door het CBS. Op basis van de nieuwste cijfers zou de AOW-leeftijd in 2030 eigenlijk moeten dalen naar 67 jaar. Hoewel de levensverwachting dus voor even daalt, verwachten experts dat deze op de lange termijn weer zal stijgen.

Ook zou de daling volgens Vrieslaar niet veel voorstellen. "De levensverwachting is nu 2 weken lager, dan zou je de AOW-leeftijd met anderhalve week kunnen vervroegen." Ook zou deze daling niet eens kunnen volgens de econoom. "Men heeft afgesproken de AOW-leeftijd pas te veranderen bij een stijging of daling van de levensverwachting met 4,5 maanden of meer. Om te voorkomen dat elke week meer of minder ertoe leidt dat je continu blijft aanpassen."

Bekijk ook

Langere wachttijden en slechtere dienstverlening

Bij de invoering van de AOW in de jaren 50 stond elke 65-plusser tegenover zeven werkenden. Nu zijn er drie werkenden per gepensioneerde, en dat aantal daalt naar verwachting tot twee tegen 2040. "Had je de pensioenleeftijd een-op-een laten meestijgen met elk jaar dat 65-jarigen gemiddeld langer leven, dan zou de AOW-leeftijd nu al ruim boven de 70 jaar zijn. In plaats daarvan hebben mensen nu langer pensioen. Een opsteker voor het welzijn van Nederlanders."

Maar deze demografische verschuiving zorgt voor een structureel tekort aan arbeidskrachten. "Nog langere pensioenen, terwijl het aantal mensen dat met pensioen is ook nog eens hard stijgt, zet de maatschappij onder hoogspanning", vertelt Vrieselaar. De tekorten die nu al bestaan, zouden zorgen voor nog hogere kosten en een tragere economie, terwijl de vraag naar diensten door de steeds oudere bevolking juist groeit. "Nog vroeger met pensioen gaan is voor de Nederlandse economie geen goed idee."

Eén miljoen extra werkende in 2030 nodig

Volgens FNV-bestuurder Piet Rietman kan ook gekeken worden naar manieren om mensen die nu nog niet werken, wel aan het werk te krijgen zodat het totale aantal mensen dat werkt groter is, om de pensioenen om te vangen. "In plaats van mensen door laten werken tot ze niet meer kunnen", zegt hij.

Volgens Vrieselaar kan dat niet: "Zo veel mensen zijn er simpelweg niet. Wanneer je dezelfde verhouding tussen gepensioneerden en werkenden wil als we in 2020 hadden, dan zouden we over 6 jaar pakweg één miljoen extra 20- tot 67-jarigen nodig hebben dan er naar verwachting zullen zijn." In 2040 heb je dan zelfs zo'n 3 miljoen extra nodig. "Om onze economie en maatschappij draaiende te blijven houden, moeten we dus werk maken van het verhogen van de arbeidsproductiviteit, en voorzichtig zijn met het verlagen van de pensioenleeftijd."

Waarom volgens deze econoom de AOW leeftijd niet omlaag kan

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant