tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

'Portemonnee studenten geen prioriteit van dit kabinet': 5 vragen over de basisbeurs aan politiek commentator Joost Vullings

'Portemonnee studenten geen prioriteit van dit kabinet': 5 vragen over de basisbeurs aan politiek commentator Joost Vullings
Studenten protesteren tegen de langstudeerboete
Bron: ANP

Studenten worden - net als iedereen - geconfronteerd met hoge prijzen, toch daalt de uitwonende basisbeurs met 164 euro. Hoe heeft het nieuwe kabinet het eigenlijk voor met de student? 5 vragen aan politiek duider Joost Vullings.

In steden zoals Breda en Zwolle stijgen de kamerprijzen met 30 procent, collegegeld wordt 10 procent hoger en door inflatie zijn producten in de supermarkt duurder. Toch is de basisbeurs voor uitwonende studenten 164 euro lager dan vorig jaar. Toen was de beurs tijdelijk hoger in verband met de inflatie, maar per 1 september krijgt een uitwonende student weer 302 euro in plaats van 466 op de rekening.

1. Waarom is de basisbeurs 164 euro lager?

"Net als andere groepen werden studenten gecompenseerd voor de sterk gestegen energieprijzen en de hoge inflatie. Die toeslag van 164 vervalt en daarom krijgen studenten te maken met een forse inkomensachteruitgang", vertelt politiek duider Joost Vullings.

In eerste instantie leek het er nog op dat uitwonende studenten er ook dit jaar extra geld bij zouden krijgen. Maar het voorstel van D66 en SP om de inkomenssteun met nog een jaar te verlengen, sneuvelde eerder dit jaar in de Tweede Kamer. Voor studenten die thuis wonen, verandert er niets.

2. Kunnen studenten op steun rekenen van het nieuwe kabinet?

Nee, vertelt Vullings, want het geld is op. "De tijd van uitdelen is voorbij. Ministeries zijn nu bezig om bezuinigingen te voorkomen en weten dat nu naar de minister van Financiën Eelco Heinen stappen met een verzoek om extra geld voor een bepaalde groep volstrekt kansloos is."

Daarbij zijn studenten volgens Vullings niet de eerste groep waar Den Haag op dit moment aan denkt om extra te ondersteunen. "Hard gezegd: de portemonnee van studenten vormt niet de prioriteit van dit kabinet."

Bekijk ook

3. Is er nog een kans dat de langstudeerboete van de baan gaat?

De wens voor de langstudeerboete hadden de vier coalitiepartijen volgens Vullings 'vreemd genoeg' niet luid en duidelijk in hun verkiezingsprogramma staan. "Er is simpelweg voor gekozen omdat de vier partijen geld nodig hadden voor andere wensen", vertelt hij.

"Denk aan lastenverlichting gericht op de 'hardwerkende Nederlander'. En studenten die 'te lang' over hun studie is nu eenmaal niet een groep waar politici hard voor gaan lopen", zegt Vullings.

4. In het hoofdlijnenakkoord staat: het onderwijs moet toegankelijk zijn. Welke beloften doet het kabinet om dat waar te maken?

"Dat is eerlijk gezegd niet heel duidelijk", zegt de politiek commentator. "Het lijkt erop dat kabinet en coalitiepartijen het onderwijs al toegankelijk vinden. Extra geld voor studenten valt er in ieder geval niet onder."

Het kabinet zet dan wel weer in op de beperking van het aantal buitenlandse studenten. "Dat zorgt er wel voor dat Nederlandse studenten eerder kans maken om te worden toegelaten tot een populaire opleiding."

Bekijk ook

5. Wat kunnen de studenten van het nieuwe kabinet verwachten?

Vullings: "Toeslag op de basisbeurs verdwijnt, de langstudeerboete wordt weer ingevoerd. Bovendien krijgt het hoger onderwijs ook te maken met bezuinigingen op fondsen voor onderzoek. Dus niet alleen studenten kijken vragend naar het kabinet, dat doen de hogescholen en de universiteiten ook."

Maar onderzoek is belangrijk voor de verdiencapaciteit van ons land, vertelt Vullings. "Dus ik denk dat de lobby om wetenschappelijk onderzoek te ontzien kansrijker is dan de vraag om een hogere basisbeurs", sluit hij af.

Studenten zitten met hoge kosten en basisbeurs gaat omlaag

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant