tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Wat betekent de overwinning van Donald Trump voor de Europese veiligheid en handel? 'Europa moet zijn eigen boontjes doppen'

Wat betekent de overwinning van Donald Trump voor de Europese veiligheid en handel? 'Europa moet zijn eigen boontjes doppen'
Donald Trump is opnieuw verkozen tot de nieuwe president van de Verenigde Staten.
Bron: AFP

Met Donald Trump als president van de Verenigde Staten is een verenigd en eensgezind Europa belangrijker dan ooit. Die oproep doen experts. "We moeten onze eigen veiligheid garanderen, maar ondertussen blijven investeren in een goede relatie met Trump."

En dat is geen gemakkelijke opgave, maar ook niet onmogelijk. "Onder druk is alles vloeibaar", zegt directeur Anna van Zoest van de Atlantische Commissie. "Wij moeten nu in Europa heel hard aan de slag om beter te zorgen voor onze eigen veiligheid en bescherming."

'Eigen boontjes doppen'

"We krijgen nu te maken met een president in het Witte Huis, die vindt dat Europa zijn eigen boontjes moet doppen. Volgens Trump moeten we niet meer automatisch leunen op de Amerikanen voor bescherming", vertelt Van Zoest.

Volgens de directeur van de Atlantische Commissie ligt de bal nu echt bij de Europese bondgenoten binnen de NAVO en de Europese Unie. "Zij moeten goed werk maken van de Veiligheids- en Defensie agenda", zegt Van Zoest.

Bekijk ook

Ongelijke verhouding van defensie-uitgaven

In eerste instantie moeten alle Europese bondgenoten zich hiervoor houden aan de afspraken binnen de NAVO. "Daarbij is leidend dat 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie wordt uitgegeven. Op dit moment is er een ongelijke verhouding. Amerika geeft bijna twee keer zoveel uit aan defensie als alle Europese bondgenoten en Canada samen."

Trump wil dat het aandeel van de Europeanen binnen de NAVO stijgt. "Veel Amerikanen vinden namelijk al langer dat zij een te groot deel van die rekening betalen. Het is dus belangrijk dat we als Europa meer verantwoordelijkheid nemen binnen de NAVO voor een gezamenlijke toekomst", stelt Van Zoest.

Gezamenlijke defensie-industrie

En volgens Van Zoest moet ook de EU aan de bak. "We moeten zorgen dat onze gezamenlijke defensie-industrie op orde is. Zodat we voldoende kunnen produceren, samen oefenen, onderzoeken en aanbesteden." Maar dat gaat niet gemakkelijk met de huidige situatie. "In Duitsland zijn nu alle ogen gericht op de binnenlandse politiek met mogelijk nieuwe verkiezingen. Tegelijkertijd moet de Franse president opereren in een krachtveld waarin ultra-rechts de hoogste toon voert."

"Er ligt dus een enorme klus te wachten op het nieuwe team van Ursula von der Leyen, maar evengoed op de Europese leiders die nu concreet stappen zullen moeten nemen. Maar wie die kar gaat trekken, dat is een hele ingewikkelde", zegt Van Zoest.

Bekijk ook

Wederzijdse afhankelijkheid

Daarnaast is het essentieel dat we rekening houden met wat voor de Verenigde Staten van belang is. "De werkelijkheid laat zien dat Europa niet meer op nummer 1 staat voor Amerika. Trump kijkt vooral naar de economische rivaliteit en positie van China."

Hij wil Amerika zijn 'Gouden Eeuw' geven en stelt de Amerikaanse materiële belangen voorop. "We hebben te maken met een zeer zakelijke president die heel duidelijk heeft gemaakt dat hij fikse handelsbeperkingen gaat opleggen. Dat zou bijzonder ongelukkig zijn, omdat wij Amerika heel hard nodig hebben binnen de NAVO."

In gesprek blijven

Het is volgens Van Zoest van belang om in gesprek te blijven met de Amerikanen. "We moeten heel alert zijn en vliegensvlug met elkaar aan de slag. Europa moet verantwoordelijkheid nemen zonder zich af te keren van de Amerikanen."

"Als er op dit moment ruzie ontstaat over de handel dan werkt dat in niemands voordeel. En dat zou bovendien een hele zorgwekkende ontwikkeling zijn. Voorlopig is de wederzijdse afhankelijkheid te groot om de deur dicht te doen. Maar als we daarin slagen, zijn gouden tijden ook voor Europa nog mogelijk", sluit ze af.

'Europa moet nu zijn eigen boontjes doppen'

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant