radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Russische spionnen in je land, wat nu? 'Uitzetten niet altijd de beste optie'

Russische spionnen in je land, wat nu? 'Uitzetten niet altijd de beste optie'
In Nederland werden in 2018 Russische spionnen uitgezet
Bron: ANP

Verschillende arrestaties zorgen deze week voor onrust in Noorwegen. Opnieuw is er een Rus gearresteerd op vermoeden van spionage. Uniek is dat niet in Europa, maar we moeten wel alert blijven, zegt inlichtingenexpert Willemijn Aerdts.

De opgepakte Russen zouden met behulp van drones foto- en videobeelden willen maken van olie- en gasinstallaties in de Noordzee.

Komt in oorlogstijd meer voor

Heel bijzonder is dat niet, vertelt Willemijn Aerdts. Ze is onderzoeker en inlichtingenexpert aan de Universiteit Leiden. "Ik denk dat het vooral laat zien wat er gebeurt. Spionage is van alle tijden, maar in dit soort tijden komt het natuurlijk wel meer voor."

"Je bent als land als Rusland altijd op zoek", vervolgt ze. "Je wil in kaart brengen wat de bedoelingen en capaciteiten van jouw tegenstander zijn. Daar valt het in kaart brengen van olieplatforms en defensieterreinen heel goed in."

Bekijk ook

Is uitzetten verstandig?

De aanwezigheid van spionnen is voor inlichtingendiensten ook geen verrassing meer. Naar schatting lopen er wereldwijd 100 duizend Amerikaanse spionnen rond. In Nederland zijn eerder dit jaar ook 17 Russische spionnen uitgezet.

Maar of dat uitzetten tactisch is, betwijfelt Aerdts. "Het had een duidelijke boodschap: 'Tot hier en niet verder'. Maar op het moment dat je weet wie ze zijn, maar ze niet het land uitzet, kun je er zicht op houden. Wanneer je ze uitzet, weet je dat er nieuwe spionnen zullen komen, maar daar heb je dan nog geen zicht op totdat je weet wie zij zijn."

Naïviteit

Daarbij vindt Aerdts dat overheden vaak nog te naïef zijn als het gaat om strategische componenten. Ze noemt het voorbeeld van de haven van Hamburg, waar Chinezen een belang in kregen. "Ik denk dat we daar heel voorzichtig mee moeten zijn. Ze hebben in dit geval toegang tot heel veel handelsdata, die natuurlijk echt iets zeggen over wat we aan het doen zijn."

Ook krijgen ze informatie over hoe de veiligheid van zo'n haven is ingericht, legt ze uit. "Als je maar op genoeg plekken invloed hebt, ga je ook invloed krijgen op de goederenstromen. Ik denk dat we dat moeten willen voorkomen. Overheden moeten rekening houden met meer zaken dan alleen het veiligheidsbelang, maar ik denk wel dat het tijd is om die naïviteit achter ons te laten."

Bekijk ook

'Illegals'

Het herkennen van Russische spionnen is daarbij niet altijd even makkelijk, omdat ze vaak al jaren bezig zijn met het opbouwen van een fictief leven. Zo noemt Aerdts het voorbeeld van een 'Braziliaan' die wilde gaan werken bij het Internationaal Strafhof in Den Haag.

"Daar zagen we dat er dan jarenlang gewerkt wordt aan een alternatief verhaal. Dit soort mensen worden ook wel 'illegals' genoemd. Dat zijn mensen die eigenlijk al heel lang bezig zijn om op een strategisch moment op een strategische positie terecht te komen."

Nederlandse spionnen

Voor Russische spionnen gaan er jaren overheen voordat ze daadwerkelijk actief spionnenwerk kunnen doen. Nederland zet op die schaal geen spionnen in, denkt Aerdts.

"Wij zullen in Nederland niet iemand 20 jaar lang op deze manier spion laten zijn. Dat betekent veel te veel voor de persoonlijke levenssfeer voor iemand. Aan de andere kant is dit wel een manier waarop bekend staat hoe de Russen dit uitvoeren."

Bekijk hier het fragment uit de uitzending over Russische spionnen in Noorwegen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Hoe de nieuwe stikstofaanpak van kabinet boeren klem zet: 'Venijn zit in de details'

Hoe de nieuwe stikstofaanpak van kabinet boeren klem zet: 'Venijn zit in de details'
Melkveehouder Chantal Farjon is een zogenoemde 'PAS-melder'
Bron: EenVandaag

6 jaar na de geruchtmakende 'stikstofuitspraak' van de Raad van State ligt er sinds een kleine week eindelijk een pakket aan plannen op tafel. Maar onder juristen, milieuactivisten én boeren zijn er twijfels. "Nederland komende 5 jaar nog niet van slot."

"Het is een enorme draai en een mooie stap", zegt boerin Chantal Farjon. Haar melkveebedrijf met 160 koeien in het Overijsselse Bruchterveld zou gered zijn als de stikstofregels worden opgerekt zoals landbouwminister Femke Wiersma nu voorstelt. "Maar ik denk dat het venijn in de details zit."

'Rechtszaken beangstigend'

Chantal is een van de 2.500 zogeheten PAS-melders. Dat zijn boeren die onder het oude Programma Aanpak Stikstof (PAS) geen natuurvergunning hoefden aan te vragen voor activiteiten met een beperkte stikstofuitsoot. Chantal breidde haar boerderij in 2015 uit, maar na de stikstofuitspraak van de Raad van State in 2019 werd haar bedrijf in één klap illegaal.

De overheid zoekt al jaren naar een manier om de PAS-melders te 'legaliseren', omdat het buiten hun schuld gebeurde. Maar milieuorganisaties als Mobilisation for the Environment (MOB) denken daar anders over en proberen via de rechter boeren als Chantal te laten stoppen. "Beangstigend", noemt ze de dreiging die nog altijd boven haar hoofd hangt.

Bekijk ook

Minister wil regels oprekken

Minister Wiersma presenteerde eind vorige maand haar langverwachte stikstofbeleid. In 2035 moet de hoeveelheid stikstof die boeren, bedrijven en het verkeer uitstoten zijn gehalveerd ten opzichte van 2019. Er komen vrijwillige regelingen voor boeren, een nieuw vergunningstelsel en verduurzaming in de industrie en het verkeer.

Ook wil ze de stikstofregels oprekken, de zogeheten rekenkundige ondergrens. Daarmee zijn veel PAS-melders in één keer geholpen. Strenger wordt Wiersma bij kwetsbare natuurgebieden zoals de Veluwe en De Peel. Daar komt een regionale aanpak, met onder meer een regeling voor boeren om vrijwillig te stoppen en 'extensivering', oftewel minder dieren per hectare.

Stikstofexpert is kritisch

Ralph Frins is universitair hoofddocent omgevingsrecht aan Tilburg University en een van de stikstofexperts in Nederland. Hij is kritisch: "De recente uitspraken van de Raad van State en de rechtbank in de Greenpeace-zaak maken duidelijk dat er nu stappen gezet moeten worden. We weten al decennia dat er maatregelen nodig zijn, maar de stappen tot nu toe zijn veel te klein."

Volgens hem lijkt het erop dat Wiersma het laat aankomen op nieuwe rechtszaken. En dan moet je, zo zegt Frins, kunnen aantonen dat je als overheid voldoende stappen zet. "De landsadvocaat zegt zelf dat dit pakket hooguit in een paar gebieden kan werken. Nota bene de landsadvocaat, die de overheid ook heeft verdedigd in de recente Greenpeace-zaak, waartegen het kabinet in beroep gaat."

Bekijk ook

'Dit is nieuw kleuterplan'

Milieuactivist Johan Vollenbroek oordeelt vernietigend over de plannen. Het was zijn organisatie MOB die de zaak aanspande tegen het PAS-systeem, waarin de Raad van State de ingrijpende 'stikstofuitspraak' deed. "Ook dit nieuwe kleuterplan is in strijd met de habitatrichtlijn. De eerstkomende 5 jaar gaat Nederland niet van het slot, omdat er gewoon geen stikstofruimte is om vergunningen te verstrekken."

Hij noemt het 'bizar' dat het kabinet de eisen van de rechter negeert. De rechtbank heeft volgens hem duidelijk gemaakt dat Nederland in 2030 de helft minder stikstof moet uitstoten, en niet pas in 2035. Minister Wiersma laat hem geen andere keuze dan een juridische weg te bewandelen, vindt Vollenbroek. "Onze intentie is simpel: we willen de natuur redden."

'Chantage door MOB'

Maar volgens melkveehouder Chantal gaat de wens om de natuur te redden ten koste van bedrijven zoals die van haar. "We hebben het idee dat wij heel goed bezig zijn. We hebben extra land per koe en we doen aan natuurbeheer, met drones vliegen we over het land om nesten te beschermen."

De boerin vindt het daarom onbegrijpelijk dat Vollenbroek en zijn milieuorganisatie via de rechter probeert af te dwingen dat zij moet stoppen haar bedrijf. "Ze zijn niet tevreden over het pakket van de minister. En dan chanteren ze de minister door boeren aan te pakken. En de natuur is er nog steeds helemaal niks mee opgeschoten."

Bekijk ook

Bij kabinet aankloppen?

"Zij moet met haar zorgen bij zowel de provincie als het kabinet aankloppen", reageert Vollenbroek. "Ik hoop dat zij gaat inspreken in de Tweede Kamer, laat weten dat dit plan het niet gaat redden. Ik hoop dat ze dat gaan doen, want dat betekent dat als er echt een goede oplossing komt, wij kunnen stoppen met al onze procedures."

Hij zegt dat MOB jaren geleden al een plan heeft ingediend voor 'een complete herstructurering van de landbouw, waarbij de stikstofuitstoot fors omlaag gaat'. Dat zou volgens hem 24 tot 30 miljard euro kosten. "Economisch gezien levert het winst op. Nederland zou volgens een economische studie welvarender zijn met een veel kleinere veestapel. Je moet eventjes flink investeren, maar dan hebben we ook wat. En dan komen we van het stikstofslot."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Hoe deze dorpen in Friesland tijdens de Tweede Wereldoorlog een 'veilige haven' werden voor Amsterdamse Joden

Friese verzetstrijders brachten tijdens de Tweede Wereldoorlog talloze, vaak Amsterdamse, Joden naar de dorpen Bontebok en De Knipe. 80 jaar later leeft de geschiedenis daar nog enorm, vooral bij mensen die de oorlog zelf hebben meegemaakt.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant