radio LIVE
meer NPO start

Grote zorgen om stijgend aantal jonge blaaspatiënten door gebruik ketamine: 'Bij sommigen moeten we de blaas eruit halen'

Grote zorgen om stijgend aantal jonge blaaspatiënten door gebruik ketamine: 'Bij sommigen moeten we de blaas eruit halen'
Laetitia de Kort is uroloog in het UMC Utrecht
Bron: EenVandaag

Urologen maken zich zorgen over de toename van jongeren met ernstige blaasproblemen, veroorzaakt door een ketamineverslaving. Ziekenhuizen zien soms tientallen jonge patiënten meer binnenkomen, blijkt uit een rondgang van EenVandaag langs 10 ziekenhuizen.

Een groeiende groep jongeren gebruikt de partydrug ketamine dagelijks en loopt daarbij een ernstige blaasontsteking op, wat vaak gepaard gaat met helse pijnen. Bij langdurig overmatig gebruik van het verdovingsmiddel lopen gebruikers bovendien risico op een zogenoemde 'ketamineblaas', die soms zelfs verwijderd moet worden.

Jongeren met een stoma

"Ketamine kan een ontstoken blaaswand als gevolg hebben", zegt Laetitia de Kort, hoogleraar urologie en arts in het UMC Utrecht. "Als mensen het intensief gebruiken krijgen ze pijn aan hun blaas en moeten ze soms wel 20 keer per nacht uit bed om te plassen. Ze slapen niet meer en worden er helemaal radeloos van."

De uroloog ziet een groeiende groep jonge patiënten op haar spreekuur verschijnen en waarschuwt voor de ernstige gevolgen van de partydrug. "Er zijn jongeren die zo'n vervelende reactie van de blaas hebben dat we de blaas eruit moeten halen. Zij krijgen dan een stoma, dat kan je nooit meer terugdraaien."

Bekijk ook

'Het begint als een blaasontsteking'

De 18-jarige Savannah weet er alles van: zij was 1,5 jaar verslaafd aan het middel en heeft ook een 'ketamineblaas' gekregen. "Ik was 14 toen ik voor het eerst ketamine nam, vanaf mijn 16de begon ik steeds meer te gebruiken", vertelt ze. "Eerst was het maandelijks, toen werd het wekelijks en uiteindelijk dagelijks."

Savannah lag de hele dag in bed en gebruikte dan ketamine. De tiener kon op een geven moment niet meer lopen door de blaasproblemen. "In het begin voelt het als een blaasontsteking. Dan begint er bloed bij te komen en kan je niet meer plassen. Daarna moet je opeens weer heel vaak en krijg je echt ontzettende pijn tijdens het plassen", vertelt ze. "Zo ging het elke dag opnieuw."

Kwart krijgt problemen

En ze is lang niet de enige met ernstige blaasproblemen door ketamine. Een op de vier gebruikers krijgt ermee te maken. Uit cijfers van het Trimbos Instituut blijkt dat in 2020 zo'n 130.000 mensen in Nederland de partydrug gebruikten. Urologen schatten dat dat aantal de afgelopen 2 jaar verder is toegenomen.

Vooral in het noorden van het land en in Noord-Brabant stijgt het ketaminegebruik. Den Bosch is een 'hotspot' van ketaminegebruikers, zegt Wouter van der Sanden, uroloog in opleiding. Hij werkt op een speciale polikliniek voor ketaminegebruikers in het Jeroen Bosch ziekenhuis in de Brabantse stad.

Bekijk hier de reportage over blaasproblemen door een ketamineverslaving

Speciale 'ketamine-polikliniek'

"In Den Bosch is een grote groep van met name jongeren tussen de 18 en 30 jaar die in steeds grotere getale en steeds meer ketamine gebruiken", ziet de arts. "Het begint vaak met recreatief gebruik in de weekenden en slaat dan door in dagelijks gebruik", legt hij uit. "Ik zie in de regio hele clusters van patiënten die in meer of mindere mate blaasproblemen hebben."

Urologen slaan daarom alarm om te voorkomen dat nog meer jongeren ernstige blaasproblemen oplopen. "Het is belangrijk om de cirkel te doorbreken", benadrukt De Kort. "Als mensen stoppen met ketamine herstelt hun blaas vaak helemaal of voor een deel. Dan hoef je niet een radicale operatie uit te voeren, zoals het aanleggen van een stoma."

Bekijk ook

'De arts zei: je raakt je blaas kwijt'

Savannah weet uit ervaring dat stoppen met ketamine heel moeilijk is. "Het is echt een hele zware strijd", vertelt ze. "Je wil niet gebruiken, je weet dat je eraan onderdoor gaat, maar je verslavingsstem is zo sterk. Elke keer denk je: ik moet stoppen, want ik heb zoveel pijn en ik kan in het ziekenhuis belanden. En toch, als je thuiskomt, ga je weer nieuwe ketamine halen."

"Na een jaar kreeg ik van de arts te horen: 'Je moet nu stoppen of je bent je blaas en je nieren kwijt en dan zul je een stoma moeten", blikt Savannah terug. "Toen ben ik heel erg geschrokken natuurlijk. Ik woog ook nog maar 38 kilo."

'Het maakt heel je lichaam kapot'

Ze ging naar een afkickkliniek en is inmiddels een half jaar clean. "Ik heb veel geluk gehad", beseft ze. Ondanks dat ze 1,5 jaar stevig ketamine gebruikte, denkt haar arts dat haar blaas niet verwijderd hoeft te worden. Wel vecht Savannah nog dagelijks tegen haar blaasproblemen.

Dat veel leeftijdsgenoten ketamine als leuk en grappig zien, is gevaarlijk, vindt de tiener. "Het is niet leuk, het is niet grappig. Ketamine is rommel, het maakt heel je lichaam kapot, van top tot teen", waarschuwt Savannah tot slot. Ze roept andere jongeren daarom op geen ketamine te gebruiken: "Voor mij is het echt de hel geweest."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Minister Beljaarts wil AI-centrum in Nederland bouwen: 'Niet afhankelijk zijn van andere landen'

Minister Beljaarts wil AI-centrum in Nederland bouwen: 'Niet afhankelijk zijn van andere landen'
Minister Dirk Beljaarts van Economische Zaken
Bron: EenVandaag

Het kabinet wil een grote AI-supercomputer in Nederland, zodat we voor de rekenkracht die nodig is voor AI-toepassingen, niet langer afhankelijk zijn van het buitenland.

Vandaag buigt de Tweede kamer zich over het plan van het kabinet om een AI-supercomputer te bouwen in Nederland. Het nieuwe, eigen AI-centrum moet ons land in staat stellen om "voor de zorg, defensie en het bedrijfsleven echt een verschil te kunnen maken in de toekomst", legt minister van Economische Zaken Dirk Beljaarts (PVV) uit.

Enorme rekenkracht nodig

Veel mensen kennen kunstmatige intelligentie (AI) vooral van toepassingen zoals ChatGPT, maar de technologie reikt veel verder. Voor complexe AI-toepassingen is een enorme rekenkracht nodig, die geleverd wordt door grote supercomputers. Denk aan een grote hal vol met rijen computerkasten.

Hoewel Nederland al een aantal supercomputers heeft, is dit nieuwe centrum specifiek bedoeld voor AI-onderzoek en toepassingen. Het idee is dat verschillende partijen de supercomputer kunnen gebruiken voor berekeningen die nu onmogelijk of extreem tijdrovend zijn.

Bekijk ook

'We lopen achter'

Dit is volgens het kabinet cruciaal voor de ontwikkeling van AI in Nederland. "We willen dat de zorg, defensie en het bedrijfsleven hiermee aan de slag kunnen in een beveiligde omgeving. Zij moeten de volledige controle hebben over hun data, zonder deze te hoeven delen", zegt Beljaarts. Ook de wetenschap en commerciële partijen kunnen gebruik maken van het centrum.

Met het AI-centrum hoopt Beljaarts andere landen op het gebied van AI te kunnen bijbenen. Volgens de minister zijn we nog niet te laat. "De koploperspositie is al aan ons voorbij gegaan, maar we hoeven nog niet als hekkensluiter te eindigen als Nederland. We kunnen echt nog wel in de kopgroep mee, maar dan moeten we wel op tijd actie ondernemen.

Samen met de markt

Aan deze supercomputer hangt een prijskaartje van zo'n 300 miljoen euro. "Het is een grote investering", zegt de minister. "Maar het is niet alleen een publieke investering. Dit is iets wat je samen met de markt, met private partijen kunt doen. En als de timing goed is doet de Europese Commissie ook nog voor de helft mee."

Nederland wil samen met Frankrijk, Duitsland en Estland een Europees consortium oprichten voor digitale infrastructuur, zo maakte staatssecretaris Zsolt Szabó (Digitalisering) bekend in de Tweede Kamer. Deze AI-computer kan daar als het aan het kabinet ligt ook een bijdrage aan leveren.

Minister Beljaarts van Economische Zaken wil een AI-centrum in Nederland bouwen

Soevereine rekenkracht

Minister Beljaarts wil voorkomen dat we voor AI-toepassingen afhankelijk zijn van het buitenland, zegt hij. "Ik denk dat het cruciaal is dat we, naast onafhankelijkheid van de Amerikaanse defensie-industrie en het Russische gas, ook toewerken naar digitale en strategische soevereiniteit in Europa."

"Wat we nu doen is capaciteit inkopen van andere landen", legt hij uit. "Het is belangrijk dat we in ieder geval voor de basisrekenkracht niet afhankelijk zijn van commerciële partijen of andere landen. Je wil kunnen beschikken over rekenkracht op Nederlands grondgebied, waar we zelf over beslissen." Soevereine rekenkracht, noemt de minister het.

Afhankelijk van Big Tech

Hoogleraar digitalisering Reijer Passchier ziet ook het belang in van digitale onafhankelijkheid. Hij waarschuwt voor de enorme invloed die Amerikaanse technologiebedrijven nu al hebben in de digitale wereld. Op social mediaplatforms, in dataopslag, maar ook op het terrein van kunstmatige intelligentie.

Toch bestaat, ook wanneer je de supercomputer op eigen grondgebied hebt, nog steeds een vorm van afhankelijkheid van Big Tech, ziet Passchier. Om de supercomputer daadwerkelijk te bouwen, zijn we nog steeds sterk afhankelijk van Amerika. De twee gigantische techbedrijven die chips kunnen leveren, Nvidia en AMD zijn daar namelijk gevestigd.

Bekijk ook

'Hun software zit overal in'

Volgens Passchier moeten wij ons zorgen maken over de afhankelijkheid van de computerkennis van Amerika. Mochten de diensten van deze bedrijven om wat voor reden dan ook uitvallen, dan hebben we een heel groot probleem.

"Al heel lang merken we dat Amerikaanse bedrijven niet geneigd zijn om zich aan Europese regels te houden, en ook niet altijd dezelfde waarden hebben als wij in Europa", zegt de hoogleraar. "We zijn afhankelijk van hun software, en die zit overal in; van deurbellen, tot auto's, tot in systemen van onze overheid."

Europese alternatieven

"Ik snap dat die zich dat de minister nu alsnog met Amerikaanse bedrijven in zee gaat, maar tegelijkertijd denk ik dat hij ook de ontwikkeling van Europese alternatieven moet ondersteunen. En daar ook het liefst zoveel mogelijk zelf gebruik van moet maken", adviseert hij.

Het is nog niet bekend waar het nieuwe AI-centrum moet komen. Dat zal afhangen van de ruimte op het stroomnet, zegt het ministerie. Coöperatie SURF, een digitaal samenwerkingsverband van onderwijsinstellingen in Nederland dat al een supercomputer voor wetenschappelijke doeleinden beheert, zal ook de nieuwe AI-computer gaan beheren.

Hoe kunstmatige intelligentie zichzelf kapotmaakt

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Te veel klagen is niet goed voor onze gezondheid: 'Maar helemaal stoppen is volkomen kansloos'

Te veel klagen is niet goed voor onze gezondheid: 'Maar helemaal stoppen is volkomen kansloos'
Bron: Pexels

Na dry januari op zoek naar een nieuwe uitdaging? Vandaag, op 'blue monday', begint in Nederland de campagne 'Dertig dagen zonder klagen', zodat mensen positiever worden. Maar is stoppen met klagen wel goed? "Als we stoppen, worden we onverschillig."

Het idee komt van auteur Isabelle Gonnissen. Al 7 jaar probeert ze België positiever te maken en haar campagne stroomt deze maand over naar Nederland. Ze moedigt mensen aan om 30 dagen goed op te letten wanneer ze klagen, zodat ze bewust worden van hoe vaak ze dat doen.

'Volkomen kansloos'

Schrijver en klaagexpert Bart Flos is kritisch op deze methode. "Als je weet dat je over 30 dagen weer mag klagen, dan krijg je een kunstmatige situatie. 30 dagen niet klagen is volkomen kansloos, omdat mensen die klagen geholpen moeten worden om het oplossingsgerichte vermogen te vergroten."

Hij legt uit: "Die mensen vinden van zichzelf helemaal niet dat ze klagen, dus waarom zouden ze nou moeten stoppen?"

Bekijk ook

Klaagparadox

Dat noemt Flos de klaagparadox. "Deze mensen vinden niet dat ze klagen, maar dat ze constateringen maken." Klagen brengt mensen volgens Flos wel een stukje dichter bij elkaar. "Het hoort bij de menselijke soort en is het begin van de oplossing. Als wij stoppen met klagen worden we onverschillig."

Dan heeft hij het ook over klagen over het weer. Dat staat op nummer één van de honderd meest beklaagde onderwerpen. "We klagen er het meest over, maar kunnen er het minst aan doen. Maar het creëert een saamhorigheidsgevoel."

Klagen om het klagen

Klagen kan ook leiden tot een tijdelijke stressverlichting, vertelt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Hij onderscheidt twee soorten klagen. Aan de ene kant heb je het constructieve klagen, bijvoorbeeld tegen een klantenservice omdat je internet niet werkt. En klagen zonder specifiek doel. "Dat kan ook heel bindend werken als je het met elkaar doet. Dat kan je ook roddelen noemen, wat op zichzelf ook weer een negatief effect heeft."

Klagen wordt vooral negatief als het zich niet richt op een oplossing, zegt Pont. "Dan ben je een beetje aan het klagen om het klagen. En hoe meer je dat doet, hoe meer je hersenen worden ingericht op nóg meer klagen. Dus het versterkt zichzelf. Denk bijvoorbeeld aan scheiding, waarbij mensen steeds meer over elkaar gaan klagen."

Bekijk ook

Bedrijfs- en gezinsleven

Klagen om het klagen is iets wat in het bedrijfsleven overgenomen kan worden door werknemers. Klaagcoach Flos hoopt leidinggevenden in het bedrijfsleven duidelijk te maken dat zij een ouderfunctie hebben. "Als zij klagen over trage WiFi of een slecht systeem, dan leert een medewerker dat ook te doen. En in principe is dat een terechte conclusie. Zo zit dat ook in gezinnen."

"Kinderen leven het leven een beetje na zoals hun ouders dat doen", bevestigt Pont. "Als ouders in de gezinscultuur de neiging hebben om veel te klagen, zeker over andere mensen, dan nemen kinderen dat over als horende bij hun gezin. Omdat ze vaak niet doorhebben dat dat een kenmerk is van hun gezin."

Effectief klagen

Maar wat is het effect op je mentale gezondheid? Volgens Pont brengt klagen je in een negatieve modus. "Zeker als je je niet richt op een oplossing. Dan ga je het steeds meer doen en kan het ook een soort identiteit geven. Als je veel klaagt over andere mensen, trap je een beetje naar beneden. Daardoor kom je zelf een beetje bovenop drijven."

Maar als je überhaupt wat vrolijker en hoopvoller in het leven staat, dan kan het juist wel goed zijn voor je mentale gezondheid. "Zolang je maar effectief blijft klagen. Dus als je bijvoorbeeld op werk gaat klagen, doe dat tegen de persoon waar het over gaat. Anders lost het niks op."

info

Podcast

De rubriek 'Feit of Fictie?' is ook te beluisteren als podcast.

Eerder dood

Daar sluit Flos zich bij aan. Hij haalt er een onderzoek bij van de Universiteit van Pennsylvania. "Mensen die heel veel klagen zijn minder gelukkig, minder succesvol, ze hebben minder vrienden, ze zijn vaker ziek en ze gaan eerder dood. Dus er is wel degelijk een effect gevonden van klagen vanuit zenderperspectief."

Maar minder klagen moeten we niet doen. Daar zijn de experts het beiden over eens. "Als je maar effectief gaat klagen", zegt Pont. "Er gebeuren gewoon niet zulke leuke dingen in het leven af en toe. En dat je daarover klaagt is niet het probleem. Het gaat echt over de effectiviteit ervan. Dus klagen om het klagen, terwijl je er verder niet naar handelt, werkt niet. Leg het goede probleem bij de goede persoon, en zet de volumeknop niet harder dan strikt noodzakelijk."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant