tv LIVE
meer NPO start

Boerenzoon Wiekert kent de impact van onteigening die nu voor veel boeren dreigt vanwege stikstof

Boerenzoon Wiekert kent de impact van onteigening die nu voor veel boeren dreigt vanwege stikstof
Boerenzoon Wiekert Dam bij de boerderij waar hij opgroeide
Bron: EenVandaag

Ze laten Wiekert Dam niet koud; de berichten over mogelijke onteigening van honderden boerenbedrijven. Zijn vader maakte dit 56 jaar geleden mee en tot op de dag van vandaag speelt de gebeurtenis door Wiekerts hoofd. "Het was verschrikkelijk om te zien."

De boerderij van de familie Dam uit Ridderkerk staat er nog, maar de schuur en weilanden maakten plaats voor een woonwijk. "Rook, mijn vader, werd gedwongen om zijn boerderij en grond, waar hij de zesde generatie was, te verkopen. Hij had weinig keuze."

'Alle boerderijen verdwenen'

De familie Dam verhuisde naar Groningen. "Onteigenen is onteigenen. Mijn vader had kunnen procederen, maar dat deed je toen niet. Je was plichtsgetrouw, als je weg moest ging je weg."

Rook Dam was niet de enige die met onteigening te maken kreeg; alle boerenbedrijven verdwenen uit het gebied. "Stuk voor stuk waren het prachtige historische boerderijen. Het doet pijn, generaties lang op een plek wonen en dan weg moeten omdat de grond nodig is voor woningen."

Een luchtfoto van Ridderkerk ruim 50 jaar geleden
Bron: Wiekert Dam
Een luchtfoto van Ridderkerk ruim 50 jaar geleden

Bekijk ook

Onbegrip en zorgen

Ruim een halve eeuw later is het voortbestaan van honderden boeren opnieuw onzeker. Boerenbedrijven stoten te veel stikstof uit, waardoor de bodem verzuurt. Planten die van stikstof houden, zoals grassen en brandnetels, verdringen kwetsbare soorten en de biodiversiteit in de natuur neemt af.

De rechter oordeelde de afgelopen jaren verschillende keren dat de overheid de stikstofuitstoot moet terugdringen. Met het plan om boeren te dwingen te stoppen met hun bedrijf wil het demissionaire kabinet de emissie fors terugdringen. Dan ontstaat er ook ruimte om nieuwe woningen te bouwen, is het idee. Onder boeren leven veel onbegrip en zorgen.

De vader en moeder van Wiekert Dam op de boerderij
Bron: Wiekert Dam
De vader en moeder van Wiekert Dam op de boerderij

Bekijk ook

'Nooit meer gelukkig'

"Ik begrijp wel dat woningbouw in de Randstad belangrijker is dan landbouw, maar het doet wel pijn." Het nieuws over de aanstaande onteigeningen raakt Wiekert. De impact die het op zijn ouders had was groot, vertelt hij.

Zijn vader werd stil, praten deed hij niet. "Ik denk dat het hem heeft aangegrepen. In Groningen werd hij bedrijfsleider van een groot veeteeltbedrijf, maar ik geloof dat hij daar nooit gelukkig is geweest. Hij was niet meer verbonden met de grond. In principe werd hij ambtenaar."

Verbonden met grond

Ook Wiekert kon de boerderij waar hij opgroeide niet loslaten. "Ik voelde altijd de binding. We hebben veel meubels bewust bewaard. Ik vond het als kind al zonde om die weg te gooien."

Sinds de puberteit had hij in zijn hoofd dat hij op een dag terug wilde verhuizen naar de boerderij in Ridderkerk. "Het is de verbondenheid met de grond, met je ouders en voorouders."

De oude boerderij van de vader van Wiekert Dam
Bron: Wiekert Dam
De oude boerderij van de vader van Wiekert Dam

Bekijk ook

Terug op het oude nest

De droom om terug te gaan heeft Wiekert inmiddels in de praktijk gebracht. Toen de mogelijkheid zich voordeed verkocht hij zijn huis in Leiden om antikraak te wonen in de oude boerderij van zijn ouders. "Die stond al een tijd leeg en ik wilde het verder verpauperen voorkomen."

De oude meubels staan na ruim 50 jaar weer op hun oude plekken in de boerderij. Alles is in oude stijl hersteld. Wiekert is de zevende generatie van zijn familie op de boerderij. "Ik denk dat mijn vader, die inmiddels niet meer leeft, supertrots zou zijn dat ik er weer woon."

De huidige situatie van de boerderij van Wiekert Dam
Bron: Wiekert Dam
De huidige situatie van de boerderij van Wiekert Dam

Boerderijmuseum

Wiekert wil van de woning een soort boerderijmuseum maken, waarin hij ook woont. "Om zo de cultuurhistorie terug te brengen, juist omdat die op veel plekken verdwijnt."

"Mijn hele familie komt van de Zuid-Hollandse eilanden en daar zijn boerenbedrijven grotendeels verdwenen. Dat vind ik beklemmend. Je moet de geschiedenis koesteren."

Bekijk hier de reportage

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant