radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Waarom zijn de regels voor fatbikes niet strenger? En andere vragen beantwoord

Waarom zijn de regels voor fatbikes niet strenger? En andere vragen beantwoord
Bron: ANP

Fatbikes zijn populair, vooral onder jongeren. Maar de elektrische fietsen met kenmerkende dikke banden zijn ook betrokken bij steeds meer ongelukken. Voor EenVandaag Vraagt vroegen we wat jullie over fatbikes willen weten.

Verkeersdeskundigen Dick de Waard (Rijksuniversiteit Groningen) en Saskia de Craen (SWOV) beantwoorden jullie vragen. De Waard onderzoekt gedrag in het verkeer. De Craen doet onderzoek naar onder andere de veiligheid van gemotoriseerde tweewielers en naar maatregelen om verkeersslachtoffers te voorkomen.

1. Waarom zijn de regels voor fatbikes niet strenger?

Rijden op een fatbike mag op iedere leeftijd, zonder rijbewijs en zonder helm. "Dat heeft ermee te maken dat de fatbike volgens de wet gelijk is aan een elektrische fiets", verklaart De Craen, onderzoeker en communicatiemanager bij het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).

"We maken in de Nederlandse verkeerswetgeving onderscheid tussen gemotoriseerde tweewielers - denk aan snorfietsen, bromfietsen, scooters, speed pedelecs - en fietsen, eventueel met trapondersteuning tot 25 kilometer per uur. Fatbikes vallen onder die tweede categorie, net als (andere) elektrische fietsen en gewone fietsen zonder trapondersteuning."

Die indeling in categorieën maakt het moeilijk om specifiek voor de fatbike aanvullende regels in te stellen. "Als we bijvoorbeeld een helmplicht in zouden voeren voor fatbikes, dan doe je dat ook automatisch voor elektrische fietsen en zelfs voor gewone fietsen."

Dick de Waard en Saskia de Craen
Bron: EenVandaag
Dick de Waard en Saskia de Craen

2. Waarom worden fatbikes dan niet in een andere categorie ondergebracht?

Fatbikes vallen niet in de categorie bromfietsen, snorfietsen, omdat ze een andere motor hebben, eentje waarbij je nog wel mee moet trappen. Ze vormen ook geen aparte categorie ten opzichte van (andere) elektrische fietsen, omdat het erg moeilijk is om juridisch duidelijk te maken waar het verschil dan precies in zit, en hoe precies dat verschil de fatbike gevaarlijker maakt dan (andere) elektrische fietsen.

De Craen: "Het meest kenmerkende van de fatbike zijn natuurlijk de dikke banden. Maar je kunt niet betogen dat die de fiets onveiliger maken. Dikke banden maken de fiets eigenlijk juist stabieler, en in theorie dus veiliger."

"Bovendien zul je zien dat als je extra regels invoert voor bijvoorbeeld banden van meer dan 8 centimeter, dat er dan fatbikes op de markt komen die nét dunnere banden hebben, van 7,5 centimeter."

3. Waarom worden fatbikes in vredesnaam toegelaten tot het verkeer?

Fatbikes hebben geen typegoedkeuring nodig van de RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer). Alleen wanneer een fatbike andere kenmerken heeft dan die van een elektrische fiets, en dus meer vermogen heeft dan 250 watt en trapondersteuning meer dan 25 kilometer per uur, dan moet het een typegoedkeuring hebben als bijvoorbeeld bromfiets of speed-pedelec.

info

Meer fatbikebestuurders op spoedeisende hulp

Waar in 2022 nog slechts zeven fatbikebestuurders op de spoedeisende hulp belandden, waren dat er vorig jaar 59, en in de eerste paar maanden van dit jaar al 33, blijkt uit cijfers van VeiligheidNL, het kenniscentrum voor letselpreventie. Relatief vaak gaat het om jongeren, en om letsel aan het hoofd dat wordt opgelopen.

VeiligheidNL baseert de cijfers op informatie van 14 van de 83 spoedeisende hulp-afdelingen in Nederland. Waarschijnlijk ligt het werkelijke aantal incidenten dus nog hoger.

4. Wat maakt fatbikes gevaarlijk in het verkeer?

"Dat is erg speculeren, omdat het nog zo'n nieuw voertuig is", zegt De Craen. "Het aantal ongevallen met fatbikes wordt ook niet apart geregistreerd, maar valt onder de bredere registratie van elektrische fietsen."

"Maar de fatbike lijkt eigenlijk meer op een snorfiets, qua uiterlijk en qua problematiek met opvoeren. Van de snorfiets weten we uit ervaring: dat is het voertuig met het hoogste ongevalsrisico dat we hebben. Het kent de meeste ongevallen in verhouding tot hoeveel erop gereden wordt. Vandaar dat we ons zorgen maken."

Gevaar in het verkeer wordt niet alleen bepaald door het voertuig zelf, maar ook door hoe die gebruikt wordt, weet hoogleraar Verkeerspsychologie De Waard: "Het probleem met de fatbike is, zoals ik het zie, ontstaan doordat die zo makkelijk op te voeren is, en dus veel mensen dat doen. De fatbike gaat dan veel harder dan de 25 kilometer per uur die een fabrieksvariant kan."

"De berijders van de fatbike zijn bovendien vaak jong. En jonge mensen nemen meer risico's in het verkeer, dat zien we ook bij andere voertuigen. Die combinatie van jonge leeftijd en het gemak waarmee de fatbike wordt opgevoerd, is bepalend voor het gevaar dat het vormt in het verkeer."

5. Hoe komt het dat er zo veel jongeren op die fietsen zitten?

"Het is stoer", verklaart De Waard. "De fatbike ziet er met zijn dikke banden stoer uit, en wanneer meer jongeren zo'n bike hebben, willen anderen er ook een."

"Niet alleen onder jongeren is er overigens een trend naar grote vervoersmiddelen", vervolgt hij. Hij maakt de vergelijking met dikke SUV's: "Die zijn voor kwetsbare verkeersdeelnemers onveiliger dan gewone auto's, maar blijkbaar toch aantrekkelijk voor automobilisten."

"De fatbike fietst natuurlijk ook fijn", gaat De Waard verder. "Als je ver van school woont en tegen de wind in moet fietsen, dan is een elektrische fiets en dus ook een fatbike prettig."

Wat tot slot meespeelt, zeggen De Craen en De Waard, is de helmplicht voor snorfietsen. Die geldt sinds 1 januari 2023. "Om de helmplicht te omzeilen, kiezen sommige mensen voor een fatbike waarop je geen helm hoeft te dragen", licht De Waard toe.

"Een helm zit sowieso niet in de Nederlandse fietscultuur, dat wordt niet normaal gevonden, en helemaal onder jongeren zie je dat het niet populair is. Toen een helm verplicht werd voor deelscooters, werden die ook beduidend minder populair onder jongeren", zag de hoogleraar.

info

EenVandaag Vraagt

In dit artikel zijn antwoorden verwerkt op vragen die zijn ingestuurd via EenVandaag Vraagt. Met EenVandaag Vraagt heb je invloed op wat we maken. Wil je meedoen? Download dan de Peiling-app van EenVandaag, ga dan naar 'Instellingen' en zet je notificaties voor EenVandaag Vraagt aan. Je vindt de vragen en antwoorden terug bij 'Doe mee'. De Peiling-app van EenVandaag is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.

6. Waarom is het zo moeilijk om opgevoerde fatbikes van de weg te halen?

"Vooral de handhaving is moeilijk", zegt De Craen. "Opgevoerde fatbikes zijn al verboden, maar worden niet altijd door de politie gestopt in het verkeer."

Volgens het demissionaire ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gebruiken sommige fatbike-rijders nu opvoersetjes, die gemakkelijk 'uit' en 'aan' te zetten zijn. Een rijder kan zo het opvoersetje uitzetten als de politie in zicht is en weer inschakelen nadat de politie is gepasseerd. In maart kondigde het demissionaire ministerie daarom aan te willen verbieden dat mensen zo'n opvoersetje installeren op hun fiets.

De Craen vraagt zich af in hoeverre dit gaat helpen. "Opvoersetjes zijn slechts één manier van opvoeren. En de handhaving blijft moeilijk voor alle andere illegaal opgevoerde fatbikes."

Naast de aangekondigde maatregelen vanuit de politiek, hebben ook vier grote Nederlandse fatbike-fabrikanten aangegeven het opvoeren van fatbikes proberen tegen te gaan. Zij willen dealers aanpakken die geïmporteerde fatbikes direct al opvoeren.

7. Zou er een minimumleeftijd, helmplicht of rijbewijsplicht moeten komen?

"Daarover verschillen de meningen, en zoals gezegd zijn dit soort maatregelen juridisch niet makkelijk haalbaar", zegt De Craen. "Maar in ieder geval is een helmplicht wel iets waar we veel van verwachten. We weten dat die voor de gewone fiets heel effectief is in het voorkomen van hersenletsel, en het zou ook het voordeel weghalen dat de fatbike nu nog heeft ten opzichte van snorfietsen en scooters."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant