tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Waarom geeft Biden Oekraïne nu toestemming? En andere vragen over het afvuren van langeafstandsraketten op Rusland beantwoord

Waarom geeft Biden Oekraïne nu toestemming? En andere vragen over het afvuren van langeafstandsraketten op Rusland beantwoord
Een test met een Amerikaanse langeafstandsraket in New Mexico
Bron: ANP/AFP

Joe Biden heeft Oekraïne toestemming gegeven om Amerikaanse langeafstandsraketten te gebruiken tegen doelen binnen Rusland. Voor EenVandaag Vraagt vroegen we wat jullie hierover willen weten.

Defensie-expert Peter Wijninga en hoogleraar internationale betrekkingen Rob de Wijk geven antwoord op jullie vragen.

1. Wat is het bereik van een langeafstandsraket?

Langeafstandsraketten zijn raketten met een bereik van minstens 100 kilometer, vertelt Wijninga. "Het zogeheten Army Tactical Missile System (ATACMS), de raket van de Amerikanen, kan zelfs 300 kilometer vliegen."

Deze raket zal niet heel dichtbij de grens worden neergezet. Dat is namelijk een kwetsbare positie, legt Wijninga uit. "Dus stel dat hij 50 kilometer van de grens wordt neergezet, dan kan hij 250 kilometer diep in Rusland doordringen."

2. Waarom geeft president Biden nu toestemming, en hoe bijzonder is dat?

Wijninga: "Waar het nu om gaat is de vrijgave voor het gebruik van de ATACMS in het Russische Koersk. Die regio wordt momenteel door Oekraïne bezet. Tegelijk is Rusland daar een troepenmacht aan het verzamelen van rond de 50.000 man. Die bestaat uit Russen en Noord-Koreanen. Men wil de Oekraïners in staat stellen om te voorkomen dat deze troepenmacht van Russen en Noord-Koreanen in Koersk in actie komt."

In hoeverre het bijzonder is dat Joe Biden nu toestemming heeft gegeven? Best wel, zegt Wijninga. "Hij heeft het jarenlang niet gedaan, terwijl er voortdurend om gevraagd werd, met name vanuit Oekraïne. Men is altijd beducht geweest voor het feit dat de Russen dreigden met escalatie."

Wijninga vermoedt dat Biden nu wel toestemming heeft gegeven, omdat de angst voor escalatie minder is. "Inmiddels zijn er al een paar dreigende bewoordingen gedaan door Russische parlementsleden. Maar Poetin kan eigenlijk niks. Want als hij gaat dreigen met een Derde Wereldoorlog, dan verliest hij de steun van Trump. En Poetin heeft die steun echt nodig om deze oorlog tot een goed einde te brengen."

Bekijk ook

3. Kunnen deze raketten ook het privédomein van Poetin bereiken?

Nee, dat kunnen ze niet bereiken, zegt Wijninga. "Bovendien, is dat ook geen militair doel." Dat maakt het volgens Wijninga een onlogische plek om aan te vallen. "Door militaire doelen te raken, wordt het namelijk moeilijker gemaakt voor de Russen om uiteindelijk met een overwinnningsroes aan de onderhandelingstafel te verschijnen."

De kans dat Poetin ook raketten gaat afvuren op NAVO-landen is niet zo groot, volgens De Wijk. "Want dat zou betekenen dat artikel 5 van het NAVO-verdrag in werking treedt, wat betekent dat we dan met elkaar in oorlog zijn. Dat risico neemt Poetin waarschijnlijk niet."

"We weten ook dat de militaire doctrine, dus de formele aanwijzingen van hoe je een oorlog moet voeren door Rusland, zegt dat je niet met de NAVO in oorlog moet komen. Want als je dat doet dan verlies je die vermoedelijk", zegt De Wijk.

info

EenVandaag Vraagt

In dit artikel zijn antwoorden verwerkt op vragen die zijn ingestuurd via EenVandaag Vraagt. Met EenVandaag Vraagt heb je invloed op wat we maken. Wil je meedoen? Download dan de Peiling-app van EenVandaag, ga naar 'Instellingen' en zet je notificaties voor EenVandaag Vraagt aan. Je vindt de vragen en antwoorden terug bij 'Doe mee'. De Peiling-app van EenVandaag is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.

4. Is het denkbaar dat er er door dit besluit een Derde Wereldoorlog komt en dat Rusland ook raketten op NAVO-landen gaat afvuren?

Wijninga en de Wijk denken van niet. Wijninga: "Poetin kan zich het niet veroorloven te ver te gaan omdat hij dan de steun van Trump zal verliezen. Die Amerikaanse steun heeft hij nodig om eruit te slepen wat hij er uit wil slepen."

De Wijk: "Wat we wel iedere keer zien, is dat Rusland wel steeds reageert als er zware wapens worden ingezet, van raketten en tanks tot F16's en nu de langeafstandsraketten. Maar dat zijn reacties in de sfeer van hardere cyberaanvallen, meer desinformatie, meer sabotageoperaties."

Volgens de Wijk is de kans dat Poetin raketten gaat afvuren op NAVO-landen dan ook niet zo groot. "Want dat zou betekenen dat artikel 5 van het NAVO-verdrag in werking treedt, wat betekent dat we dan met elkaar in oorlog zijn. Dat risico neemt Poetin waarschijnlijk niet."

"We weten ook dat de militaire doctrine, dus de formele aanwijzingen van hoe je een oorlog moet voeren door Rusland, die zegt ook dat je niet met de NAVO in oorlog moet komen, want als je dat doet dan verlies je die vermoedelijk", zegt De Wijk.

5. Waarom kan Oekraïne de raketten niet zelf maken?

Aanvankelijk had Oekraïne ze niet in huis, maar het land is nu wel snel raketten en langeafstandsdrones aan het ontwikkelen, legt Wijninga uit. "Alleen dat gebeurt nog niet voldoende", zegt Wijninga.

"Dus die hebben nog niet een explosieve lading die zwaar genoeg is om schade aan te richten. Oekraïne wil die Amerikaanse, Britse en Franse wapens totdat ze zelf in staat zijn om die wapens te bouwen, maar die tijd krijgen ze niet.

Bekijk ook

President Biden heeft toestemming gegeven aan Oekraine om langeafstandsraketten in te zetten in Rusland. Dit zijn de mogelijke gevolgen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant