tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Vredesconferentie voor Oekraïne, maar zonder Rusland: hoeveel zin heeft dat? 'Niet bedoeld om onderhandelingen te starten'

Vredesconferentie voor Oekraïne, maar zonder Rusland: hoeveel zin heeft dat? 'Niet bedoeld om onderhandelingen te starten'
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky komt aan op de vredestop voor zijn land
Bron: EPA

Op het slagveld lijken de Oekraïners in een patstelling te zijn beland, maar diplomatiek krijgen ze wél wat voor elkaar. Vandaag begint een vredestop voor het land, maar kan die bijeenkomst daadwerkelijk tot iets leiden? Rusland zit immers niet aan tafel.

Dit weekend komen vertegenwoordigers van zo'n honderd landen en organisaties samen op een berg in Zwitserland om te praten over de toekomst van Oekraïne. Volgens de organisatoren moet na de bijeenkomst duidelijk worden wat de volgende stap wordt richting een 'duurzame en rechtvaardige vrede' in het land.

Op zoek naar steun

"Deze conferentie is niet bedoeld om de onderhandelingen met Rusland te openen. Het doel is om zoveel mogelijk VN-landen achter het vredesplan van Oekraïne te scharen", legt onderzoeker Julia Soldatiuk-Westerveld van Instituut Clingendael uit, die zelf in Oekraïne is geboren. "Wat voor Oekraïne heel belangrijk is, is dat dit conflict wordt beëindigd volgens de internationale rechtsorde en de VN-regels."

Dat is volgens haar vooral belangrijk met het oog op de veiligheid van het land op de langere termijn. Na 10 jaar strijd met Rusland - die begon met de Russische annexatie van schiereiland de Krim in 2014 - weet men in Oekraïne dat er veiligheidsgaranties moeten zijn voordat er over een staakt-het-vuren kan worden onderhandeld, zegt ze.

Bekijk ook

Veiligheidsgaranties

Zulke veiligheidsgaranties zouden als het aan de Oekraïners ligt moeten komen van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Die drie landen zouden moeten beloven dat ze zullen ingrijpen als er afspraken worden geschonden, vertelt Soldatiuk-Westerveld.

Om steun hiervoor te krijgen is Oekraïne al maanden bezig met een diplomatiek offensief. De Clingendael-onderzoeker heeft dat afgelopen week met eigen ogen mogen aanschouwen op een zogenoemde 'high level'-bijeenkomst in Berlijn over de wederopbouw van het land. Onder de aanwezigen waren de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, EU-president Ursula von der Leyen en demissionair premier Mark Rutte.

Zelensky op wereldtour

"Dit jaar ging het daar vooral over defensie", blikt ze terug. "De deelnemers zijn daarna doorgereisd naar de G7-bijeenkomst in Italië en hebben daar toezeggingen gedaan over wapenleveranties. En de volgende halte is nu deze vredesconferentie in Zwitserland."

In aanloop naar de top heeft de Oekraïense president volgens haar veel energie gestoken in het optrommelen van zoveel mogelijk wereldleiders. Met wisselend succes: er doen weliswaar ruim vijftig staatshoofden en regeringsleiders mee, waaronder Rutte, maar die van onder andere Rusland en China ontbreken.

Biden komt niet zelf

Bovendien reist de Amerikaanse president Joe Biden zelf niet af naar de Zwitserse bergen, maar stuurt hij vicepresident Kamala Harris. Daar had Zelensky in eerste instantie kritiek op, maar Soldatiuk-Westerveld ziet dat de afzegging toch wordt geaccepteerd in Oekraïne. "Biden komt niet zelf omdat er een fundraiser (bijeenkomst met campagnedonoren, red.) in Californië is", legt ze uit.

"Maar hij heeft op de G7-top toegezegd verder te investeren in de Oekraïense defensie. Biden heeft dus zijn best gedaan om Zelensky tegemoet te komen, maar zit nu eenmaal ook met de aankomende presidentsverkiezingen. En die zijn voor Oekraïne ook belangrijk", benadrukt de onderzoeker.

Bekijk ook

'Vredesplan' van Poetin

Rusland is niet uitgenodigd voor de conferentie. Toch kwam de Russische president Vladimir Poetin gisteren met een eigen 'vredesplan'. Hij zei dat de oorlog stopt als Oekraïne de strijd staakt, de vier deels bezette regio's afstaat aan Rusland en afziet van een NAVO-lidmaatschap. De Oekraïense regering noemde het voorstel 'absurd' en verwierp het meteen.

Volgens Soldatiuk-Westerveld 'is het duidelijk dat Poetin het niet meent, want de aanvallen op Oekraïense infrastructuur en de frontlinies zijn juist tijdens en na zijn statement intensiever geworden'. "Met dat statement probeert Poetin bij anderen de indruk te wekken dat Oekraïne niet wil stoppen met vechten en Rusland wél. Dat is een heel effectief wapen en onderdeel van hybride oorlogsvoering."

'Al 100 jaar gaande'

Dit laat volgens de Oekraïners zien dat westerse bescherming een vereiste is voor een staakt-het-vuren. "Voor burgers is het heel belangrijk dat er geen vredesonderhandelingen beginnen voordat er duidelijke veiligheidsgaranties zijn", weet Soldatiuk-Westerveld. Burgers steunen het idee van deze vredesconferentie, maar onderhandelingen voor een wapenstilstand zullen op dit moment moeilijk te verkopen zijn, denkt ze.

"Want voor Oekraïners duurt deze oorlog al 10 jaar. Als die wordt beëindigd dan moet dat het definitieve einde zijn. Ze willen niet dat deze oorlog terugkeert in de generatie van hun kinderen", legt de Clingendael-onderzoeker tot slot uit. "In wezen is deze dynamiek met Rusland al 100 jaar gaande. Oekraïners zien deze periode dus echt als een mogelijk keerpunt."

2 jaar oorlog in Oekraïne: de cijfers die je moet weten

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant