Leefstijlaanpassingen, zoals minder roken, drinken of meer bewegen, verhogen de kans op succes bij een operatie. Zelfs als iemand pas een paar weken of zelfs dagen voor een ingreep gezonder leeft, is dat voor het herstel na de operatie al positief.

Enkele dagen na een ingrijpende operatie aan zijn lever is de 72-jarige Jacob Kemper alweer voorzichtig bezig met krachttraining. Nu nog op bed in het ziekenhuis, maar de bedoeling is dat hij over een paar dagen ook weer met de crosstrainer aan de slag gaat. "Ik doe mee aan een onderzoek van het UMC Groningen waarbij patiënten zo fit mogelijk de operatie in gaan."

Drie keer per week op de crosstrainer

Kemper moest 6 weken voor zijn ingreep voor een screening naar het ziekenhuis komen. "Er werd toen gekeken naar een aantal leefstijlaspecten, waaronder voeding, conditie, roken en drinken, bloedarmoede en angst- of stressgevoelens. Bij mij viel vooral wat te winnen qua conditie."

En dus ging Kemper sporten, en niet zo'n beetje ook: drie keer per week een uur lang op de crosstrainer, die speciaal thuis voor hem werd neergezet. Verder begon hij met spierversterkende oefeningen en kreeg hij persoonlijke begeleiding van een fysiotherapeut.

Lees ook

Hometrainer en fysiotherapeut aan huis

"Hoe minder spieren, hoe minder fit en hoe groter de kans op complicaties", vertelt professor Joost Klaase, chirurg in het UMC Groningen en nauw betrokken bij dit onderzoek. "Veel mensen denken dat het goed is om het vóór een operatie een beetje rustig aan te doen," vertelt Klaase. "Of ze zien allerlei obstakels, zoals het vervoer naar de sportschool of fysiotherapeut, of maken zich zorgen of het sporten wel veilig is."

Daarom werd bij dit onderzoek de hometrainer of fysiotherapeut naar de mensen thuis gebracht. Dat maakte de drempel op aan de slag te gaan een stuk lager. Patiënten bleven gemotiveerd toen ze merkten hoe snel de verandering van hun leefstijl zoden aan de dijk zet.

Begin dit jaar volgden we Dineke Tijdens (78), terwijl ze meedeed aan een sporttraject voor haar ingrijpende operatie.

Een operatie is als een marathon

"Operaties zijn in Nederland heel veilig, maar zijn wel zwaar voor het lichaam," vertelt chirurg Klaase. "Je kunt het bijna vergelijken met het lopen van een marathon. Met name bij patiënten van boven de 75 jaar treden er vaak complicaties op. Bij grote operaties is dat gauw zo'n 30 procent.

Volgens de chirurg zijn de resultaten veel beter als je vooraf goed traint en ook na afloop werkt aan goede voeding en voldoende beweging. "We zien zelfs effect als je maar enkele dagen voor de operatie begint. Alle kleine beetjes helpen", benadrukt Klaase.

Ook andere ziekenhuizen bezig met pilots

De resultaten van het nieuwe onderzoek zijn zo positief dat het UMC Groningen dit traject ook bij andere operaties wil invoeren. Ook andere ziekenhuizen zijn bezig met veelbelovende pilots.

De verwachting is dat intensieve begeleiding aan de voorkant van een operatie uiteindelijk ook besparingen oplevert, omdat er minder dure complicaties na de ingreep zullen optreden.