Hacks, explosies, vernielingen. Experts, zoals NCTV, zeggen dat we in Nederland rekening moeten houden met Russische sabotage. Er wordt namelijk gericht op 'vitale infrastructuur' en die hebben we in ons land volop.
In Kyiv werden omgekomen soldaten herdacht op dag dat Rusland 3 jaar geleden Oekraïne binnenviel
Bron:
AFP
De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels al 3 jaar, maar een wapenstilstand ligt nu voor het eerst op tafel. De VS en Rusland onderhandelen over de beëindiging van het conflict, alleen zit Oekraïne niet aan tafel. We vroegen wat jullie erover wilden weten.
We legden jullie vragen voor aan defensiespecialist Peter Wijninga van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS).
1. Waarom heeft het Westen Rusland niet meer afgeschrikt om Oekraïne niet aan te vallen?
Toen Rusland op 24 februari 2022 buurland Oekraïne binnenviel was het ongeloof in de westerse wereld groot. Hoewel de spanningen tussen de twee landen al weken opliepen werden de wereldleiders toch overvallen door het uitbreken van de oorlog. "Ze geloofden niet dat Rusland het ooit zou (durven) doen", blikt Wijninga terug. "En dan denk je dus dat afschrikken ook niet nodig is."
Maar volgens hem had de Russische president Vladimir Poetin het idee dat Oekraïne te zwak was om zich te kunnen verdedigen, en bovendien niet gesteund zou worden bij een aanval. "Hij dacht: het Westen is verdeeld, die stellen niks voor en die gaan niet ingrijpen. Ik kan mijn gang gaan."
Dat beeld kwam niet zomaar ergens vandaan, zegt Wijninga. "We hebben de afgelopen 30 jaar in Europa de krijgsmacht uitgekleed. En het Westen was onderling ook verdeeld", stelt hij vast. Maar de Verenigde Staten en Europese landen schoten Oekraïne wél te hulp na de Russische invasie. "Dat bleek uiteindelijk natuurlijk wel een tegenvaller voor Poetin te zijn."
Bron: EenVandaag
Peter Wijninga is defensiespecialist bij het Haags Centrum voor Strategische Studies
2. Wat heeft de oorlog na 3 jaar nu eigenlijk opgeleverd?
3 jaar na de invasie ziet Wijninga dat er een 'statisch front' is ontstaan in Oekraïne, met weinig veranderingen. Op dit moment houdt Rusland ongeveer een vijfde van Oekraïne bezet. "Dus voor Rusland zou je kunnen zeggen dat de oorlog in ieder geval heeft opgeleverd dat het een stuk gebied veroverd heeft."
"Voor Oekraïne heeft de oorlog tot zover opgeleverd dat het nog steeds bestaat als onafhankelijk land", gaat de defensiespecialist verder. "Want als het Westen niet te hulp was geschoten, was Oekraïne uiteindelijk door Rusland onder de voet gelopen."
Beide landen zijn in ieder geval nog ver verwijderd van hun uiteindelijke doel, legt hij uit. "Wat Oekraïne het liefst zou willen, is dat alle Russen weer vertrekken. En wat Rusland het liefst zou willen, is dat het heel Oekraïne verovert. Dat is beiden niet gelukt, dus zit je nu naar een vrijwel statisch front te kijken."
3. Hoe groot is de impact van deze oorlog op Rusland zelf?
De impact van de oorlog in Oekraïne op Rusland is volgens Wijninga heel duidelijk: "Die is enorm." En dan gaat het zowel om materiële en immateriële schade aan het leger, als om flinke klappen aan de economie.
De oorlog kost het Russische leger 'verschrikkelijk veel' mensen en materiaal, weet de defensiespecialist. Van de eerste jaren zijn er alleen grove schattingen van het aantal slachtoffers aan Russische zijde, maar het afgelopen jaar hebben westerse inlichtingendiensten 'redelijk nauwkeurige' schattingen kunnen maken.
"De schattingen zijn dat de Russen het afgelopen jaar tussen de 1.000 en 1.500 man per dag hebben verloren. Daarbij gaat het om doden en gewonden die zodanig gewond zijn dat ze niet meer aan de strijd kunnen deelnemen. Dat zijn de verliezen die ze moeten opvangen, dat is ontzettend veel."
Het Russische leger is er volgens hem niet op berekend om zulke hoge aantallen militairen snel te vervangen. "Wat je ziet is dat er steeds meer mensen naar het front worden gestuurd die nauwelijks zijn opgeleid. Zij dienen eigenlijk gewoon als kanonnenvoer. Wat de Russen daarnaast doen, is mensen die eigenlijk niet meer aan de strijd kunnen deelnemen toch weer naar het front sturen. Die noemen ze dan heel grof 'kogelsponzen'."
Dan is er ook nog de impact van de oorlog op de Russische economie. "Op dit moment kun je bijna wel zeggen dat die dicht bij een ineenstorting is. Je ziet aan alles dat het enorm slecht gaat", vertelt Wijninga daarover. De westerse sancties en het wegvallen van Europese landen als afnemers van olie en gas hebben volgens hem zichtbaar effect. "En het is sowieso al geen bijzondere sterke economie."
3 jaar oorlog in Oekraïne: deze landen helpen Rusland
4. Waarom gaven bondgenoten niet in één keer zoveel hulp dat Oekraïne de oorlog meteen had kunnen stoppen?
"Dat is inderdaad een van de grote vragen van de afgelopen jaren", zegt de defensiespecialist. "Dat was wel veel beter geweest. Westerse landen hebben daar erg lang mee geaarzeld omdat men Rusland niet onnodig wilde provoceren, toch ook wel als gevolg van de Russische dreigementen om kernwapens in te zetten.
"Dat is dus ook de reden dat men Oekraïne wel genoeg wapens gaf om zich te verdedigen tegen de Russen, maar niet genoeg om ook daadwerkelijk van ze te kunnen winnen", legt hij uit. "Dat is eigenlijk, vind ik, een groot falen van het Westen."
5. Donald Trump lijkt Oekraïne als speelbal te gebruiken, wat kan Europa hiertegen doen?
"Dat is inderdaad een lastige vraag, waar menig Europees politicus zich op dit moment ook het hoofd over breekt", begint Wijninga. "Wat Europa vooral moet doen: eensgezind worden. Dat is moeilijk, want dat zijn we niet, dus dat wordt een behoorlijke uitdaging." Maar het is hard nodig, benadrukt hij. "Europa moet de Verenigde Staten, of in ieder geval president Donald Trump, iets te bieden hebben."
De defensiespecialist noemt een internationale troepenmacht bij een eventuele wapenstilstand tussen Rusland en Oekraïne als voorbeeld. "We moeten er niet op wachten dat de Amerikanen dat als het ware aan ons opleggen. Europa moet naar voren stappen en zeggen: 'Dit is ons plan en dat gaan wij doen.' Dan heb je kans dat de Amerikanen zeggen: 'Goed voorstel, kom maar aan tafel, dan gaan we praten over hoe we dat gaan doen.'"
Nu Trump opnieuw in het Witte Huis zit, moeten Europese leiders een andere houding aannemen, vindt Wijninga. "We moeten vanuit een positie van kracht redeneren, in plaats van voortdurend met een Calimerocomplex rond te lopen."
In dit artikel zijn antwoorden verwerkt op vragen die zijn ingestuurd via EenVandaag Vraagt. Met EenVandaag Vraagt heb je invloed op wat we maken. Wil je meedoen? Download dan de Peiling-app van EenVandaag, ga dan naar 'Instellingen' en zet je notificaties voor EenVandaag Vraagt aan. Je vindt de vragen en antwoorden terug bij 'Doe mee'. De Peiling-app van EenVandaag is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.
6. Wat gebeurt er als de VS en Rusland een akkoord sluiten, maar Oekraïne weigert daaraan mee te doen?
De bittere waarheid is dat Oekraïne in zo'n situatie niet zoveel te willen heeft, zegt Wijninga. "Als Oekraïne niet meewerkt - en dat hebben zowel Zelensky als Trump ook al zelf gezegd - dan zal de steun vanuit Amerika aan Oekraïne gewoon worden stopgezet. En dat zou voor Poetin een signaal zijn om zijn poot stijf te houden en de oorlog eventueel nog verder door te zetten."
Oekraïne kan dus weinig anders dan een eventuele afspraak tussen de Verenigde Staten en Rusland accepteren, ook als ze zelf niet bij de onderhandelingen aan tafel zaten, denkt hij. "Anders worden ze gewoon geslachtofferd. Dat is het wrede en ook afschuwelijke aan de situatie waarin we ons nu bevinden. Oekraïne is op dit moment een speelbal van de VS en Rusland, en de Europeanen staan voorlopig werkloos langs de zijlijn."
Al denkt de defensiespecialist niet dat er snel een vredesakkoord zal komen. "Ik denk dat we voorlopig moeten mikken op een staakt-het-vuren", legt hij uit. "En dan zal er daarna moeten worden dooronderhandeld over een vredesakkoord. Maar dat zal denk ik zeer veel tijd vergen, omdat de standpunten van Oekraïne en Rusland zo ver uit elkaar liggen. Dat heb je niet zomaar even gefixt, zelfs Trump niet."
7. Wie gaat de wederopbouw van Oekraïne straks betalen?
Wijninga denkt dat een internationale coalitie van landen zal opdraaien voor de wederopbouw van Oekraïne. Rusland vooralsnog niet en de Verenigde Staten onder leiding van Trump ook niet, verwacht hij. De expert wijst naar de zogenoemde 'Ramstein-groep', die uit 57 landen bestaat en Oekraïne al sinds het uitbreken van de oorlog militair en financieel steunt. In die coalitie zitten alle NAVO-lidstaten, maar ook landen als Australië, Nieuw-Zeeland, Japan en Zuid-Korea.
"Ik denk ook dat de Europese Unie er zeker aan zal willen bijdragen en ik denk dat er ook een belangrijke rol voor de EU is weggelegd", gaat de defensiespecialist verder. Steun bij de wederopbouw kan uiteindelijk ook uitmonden in lidmaatschap van de EU, Oekraïne is immers sinds juni 2022 kandidaat-lid. "President Zelensky en zijn regering zijn op dit moment al aan het werken om aan de criteria te voldoen", zegt Wijninga tot slot.