radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Referendum kan mensen meer bij politiek betrekken, maar moet wel duidelijker vindt deze expert

Referendum kan mensen meer bij politiek betrekken, maar moet wel duidelijker vindt deze expert
Stembureau bord tijdens de verkiezingen van de Nederlandse leden voor het Europees Parlement.
Bron: ANP

In een paar gemeenten in Nederland kunnen inwoners vandaag twee keer stemmen: voor de Europese verkiezingen en voor een referendum. Zo'n referendum kan de burger dichter bij de politiek brengen, maar het kan ook het tegenovergestelde effect hebben.

Katwijk is zo'n gemeente waar ook gestemd kan worden voor een referendum, over meer betaalbare woningen. Toch zit niet iedereen daarop te wachten. Bijvoorbeeld omdat referenda vaak ingewikkelder zijn dan in eerste instantie wordt verwacht.

Verwarring

Dat ziet ook oprichter Eva Rovers van Bureau Burgerberaad. De manier waarop referenda nu zijn ingericht, is nog niet toereikend, vertelt ze. "Het referendum in Katwijk is voor een deel een mooi voorbeeld. Maar het is dan niet handig dat de gemeente het onnodig ingewikkeld maakt."

"Ik vind het wel een beetje een valse zet van de coalitiepartijen", vertelt Marjan Homan, een van de initiatiefnemers van het referendum in Katwijk. Ook zij vindt dat het referendum in haar gemeente onnodig ingewikkeld is gemaakt. "Ik vind het echt vals allemaal en zo tegenstrijdig voor de inwoners."

'Schadelijk voor de democratie'

Wat een referendum geslaagd maakt, draait volgens Rovers om een goede en duidelijke formulering. "Als mensen de vraag al niet begrijpen, of als er sturend geformuleerd wordt, kun je het mensen niet kwalijk nemen dat ze afhaken."

Vage beschrijvingen en een tweeledige vraagstelling zijn schadelijk, zegt ze: "Dan wordt een ingewikkelde kwestie platgeslagen tot een simpele 'voor- of tegen-vraag'. Het leidt tot polarisatie wanneer het onderwerp niet van veel kanten wordt belicht. En dat is ook schadelijk voor de democratie."

Burgerinitiatieven om dichterbij de politiek te komen.
Burgerinitiatieven om dichterbij de politiek te komen.

Tijd, moeite en vertrouwen

Maar, hoe kan het dan wel? Rovers geeft een paar punten ter verbetering. Het draait volgens haar ten eerste om betere informatievoorziening. "Je moet ervoor zorgen dat de noodzakelijke informatie beschikbaar is, op een toegankelijk manier. Vooral ook dat mensen met verschillende opvattingen over het onderwerp de mogelijkheid hebben om campagne te voeren en in gesprek te gaan."

Maar dan moet de gemeente daar wel in investeren. "Dat geldt natuurlijk voor elke vorm van inspraak en participatie, maar is wel noodzakelijk. Het kost nou eenmaal tijd, moeite en vertrouwen."

Democratisch gesprek

Gemeenten mogen zelf geen campagne voeren voor referenda, maar kunnen wel de juiste informatie geven. "Het moet niet alleen een gemeente zijn die informatie geeft. Er moet ook geld beschikbaar zijn voor organisaties die wél campagne kunnen voeren", vertelt ze.

Daarmee benadrukt ze gelijk het belang daarvan. "Dat is dan het democratische gesprek dat plaatsvindt. Je moet de samenleving de kans geven hier een gesprek over te voeren. Anders is het moeilijk een weloverwogen mening te vormen."

Bekijk ook

Zwitserland

Als het aan Rovers ligt, kunnen we een voorbeeld nemen aan Zwitserland: "Daar is een cultuur van referenda, dat zit echt in het democratisch systeem daar." Verder is het volgens haar van belang om met elkaar in gesprek te blijven gaan.

"Dat zorgt ook voor minder polarisatie. Wanneer iets van veel kanten wordt belicht begrijp je iets beter." Ook zegt ze dat dit bijdraagt aan een oplossing. "Dan gaan mensen denken 'o, ik word serieus genomen'. Mensen die hieraan meedoen worden ook politiek actiever, merk je."

Tegelijk met de Europese verkiezingen

Vandaag draait het voor inwoners van Katwijk, Amsterdam en Alkmaar dus om twee keuzes. Eén op Europees niveau, en één op lokaal niveau. Dat vindt Rovers handig: "Praktisch gezien: je staat toch al in dat hokje. Voor de opkomst werkt dat goed."

Tegelijkertijd benadrukt ze dat het daarom des te meer van belang is dat kiezers weten waar de referenda om draaien. "Daar is die informatiecampagne weer zo van belang. Hoe kun je anders verwachten dat ze een weloverwogen beslissing nemen?"

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 300.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant