Kies je in de kantine voor een salade of toch voor een broodje kroket? Veel mensen worstelen iedere dag weer met dit dilemma. Wat je vermoedelijk niet weet, is dat je keuze onbewust gestuurd wordt door hoe de kantine is ingericht. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van gezondheidsdeskundige Liesbeth Velema: “Als er naar verhouding meer bruin brood uitgestald ligt, kopen mensen dat sneller.”

Vanuit het bedrijfsleven kreeg Velema vaak de vraag hoe werknemers verleid kunnen worden tot gezondere keuzes: “We eten steeds ongezonder. Veel bedrijven willen graag dat hun werknemers zo gezond mogelijk eten. Dit onderzoek biedt handvatten daarvoor.”

Minder kroketten

Velema deed onderzoek in dertig bedrijfsrestaurants. In de ene helft van de kantines veranderde ze niets, in de andere helft paste ze veertien strategieën toe. Deze strategieën moesten het mensen makkelijker maken om te kiezen voor een gezonde lunch. Ongezonde opties werden niet weggehaald: “Mensen konden nog steeds een kroket of een andere vette hap halen. Alleen werden ze duurder gemaakt en minder vaak aangeboden.”

Appels bij de kassa

Veel strategieën bleken effectief; zo kochten mensen meer fruit, doordat bij de kassa niet snoepgoed maar appels en bananen werden aangeboden. Ook werd meer magere kaas en bruin brood gegeten: “Mensen kiezen onbewust voor het ‘meest normale’. Meer van de gezonde variant aanbieden bleek daardoor goed te werken. Dus 60% bruin brood, en 60% magere kaas.” Ook gezonde producten aan het begin van de looproute plaatsen en het aanbieden van een gezond ‘broodje van de dag’ bleken succesvol. 

En de werknemers zelf? Die vonden het allemaal prima. Velema: “De meesten hadden niet eens door dat de inrichting van de kantine veranderd was. De eerste week klaagden mensen nog wel dat de kroket niet meer iedere dag werd aangeboden, maar de tweede week hoorde je daar niemand meer over.” 

De veertien strategieën

  • Van elke productgroep is ten minste 1 ‘betere keuze’-product zichtbaar aangeboden;
  • Van een (warm) lunchgerecht is een kleinere portie mogelijk;
  • Er wordt groente of fruit aangeboden (handverkoop);
  • Water is kosteloos verkrijgbaar;
  • Het zichtbare aandeel gezonde ‘betere keuze’ producten is minimaal 60%;
  • Snacks worden nog maar op maximaal 3 dagen per week aangeboden;

Plaats

  • Gezonde producten liggen in het begin van de route. Dit zijn de volgende producten: salades, groente en fruit, brood, broodbeleg en gezondere (‘betere keuze’) belegde broodjes.
  • Van elke productgroep ligt de ‘betere keuze’-variant of de presentatie hiervan het beste in het zicht (vooraan op ooghoogte)
  • Indien er een schap is bij de kassa is deze deels gevuld met fruit en groente. Fruit en groente ligt bovenin of vooraan.  

Prijs

  • Er is een goedkope combi-deal die bestaat uit melk/koffie/thee/groentesap, gezond (‘betere keuze’) broodjes en evt. fruit voor een prijs vergelijkbaar met de gemiddelde prijs van een belegd broodje in desbetreffend restaurant.
  • (Frituur)snacks (bijv. kipnuggets) zijn 25% duurder dan voorheen en een gezond (‘betere keuze’) broodjes is 25% goedkoper.  

Promotie

  • Er is alleen promotie/reclame van voedingsmiddelen die de ‘betere keuze’ zijn (of voor samengestelde gerechten die aan de Richtlijnen voedselkeuze 2011 voldoen).
  • Als er een gezond product wordt gepromoot heeft dit een vaste, herkenbare plek.
  • Op het menu, bijvoorbeeld op borden of schermen, maar ook op intranet, worden gezondere producten eerst genoemd.