Flink meer ouderen overlijden na val maar dat is 'deels onnodig', volgens expert
Alweer is het aantal ouderen dat overlijdt na een val gestegen: gemiddeld 21 per dag, blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS. Het is daarmee de meest voorkomende niet-natuurlijke doodsoorzaak in ons land, terwijl dat niet per se 'nodig' is.
In 2025 overleden 7.810 mensen doordat ze per ongeluk vielen, struikelden of uitgleden: van die mensen is ruim driekwart 80 jaar of ouder. Volgens hoogleraar Ouderengeneeskunde Nathalie van der Velde van het Amsterdam UMC valt er wel degelijk wat te doen om dat aantal terug te dringen.
Deels 'onnodig'
"Dit zien we helaas al een heel aantal jaar", zegt ze over de dodelijke ongelukken. "Maar dat er ruim twintig mensen per dag overlijden na vallen is wel meer dan eerdere jaren. Dat is ruim tien keer zoveel als het aantal verkeersslachtoffers. Dan hebben we het echt over grote aantallen."
Een logisch gevolg van vergrijzing, zou je kunnen denken, maar volgens de hoogleraar is het deels ook 'onnodig'. "Als mensen goed aan de slag gaan om aan hun balans en kracht te werken, maar om ook onderliggende oorzaken aan het licht brengen, dan kun je ongeveer eenderde van de valincidenten - en daarmee het overlijden - waarschijnlijk ook voorkomen."
Meerdere oorzaken
Onderliggende oorzaken, want volgens Van der Velde gaat het vaker dan niet om meer dan een ongelukje. Ze vertelt: "Vergis je niet, vaak zijn er toch redenen waarom je struikelt."
Vergis je niet, vaak zijn er toch redenen waarom je struikelt.hoogleraar Ouderengeneeskunde Nathalie van der Velde
Zo noemt ze een aantal dingen waar wel degelijk iets aan te doen is: "Die mindere balans, die onderliggende ziekte die nog niet duidelijk was. Misschien heb je een zenuwbeknelling, een hartprobleem, misschien een probleem met het evenwichtsorgaan. En dat zijn allemaal dingen waar je wat aan kan laten doen."
Beweging belangrijk
Maar het gaat ook om ander soort preventie, benadrukt de hoogleraar: bewegen. "Bij ouderen van 60-65+ is het heel belangrijk om vijf keer per week matig intensief te bewegen."
"Dus dat is sporten zonder dat je echt gaat sprinten: flink wandelen, oefeningen doen of iets anders wat bij je past", licht ze toe. Daarbij benoemt ze specifiek dat het van belang is kracht- en balansoefeningen te doen.
Niet vertellen
Tenslotte gaat het om bewustwording en het verminderen van schaamte, zegt Van der Velde. Uit onderzoek van het Opiniepanel bleek eerder dit jaar dat 1 op de 10 ouderen het afgelopen jaar niet met hun kinderen deelde dat ze waren gevallen. Er wordt dus vaak niet over gepraat, terwijl dat wel veel uit zou kunnen maken.
Zo kan er namelijk eerder gesignaleerd worden en kunnen nieuwe valpartijen worden voorkomen. "We zien ook dat mensen het niet durven of willen vertellen, omdat ze bang zijn dat ze hun kinderen bezorgd maken of dat ze dan juist naar dat verpleeghuis moeten." Ook dat werd vaak genoemd in het panelonderzoek.
'Onnodig en zonde'
Van der Velde gaat verder: "Terwijl, als je ermee komt en bijvoorbeeld naar de huisarts of naar een fysiotherapeut gaat, dan zijn er een heleboel dingen die je kunt doen om dat juist te voorkomen of uit te stellen."
21 gevallen per dag is onnodig en zonde, zegt de hoogleraar. En al helemaal als je van de trap valt omdat je niet hebt laten kijken naar bijvoorbeeld bijwerkingen van medicatie en andere aandoeningen, of niet de balanstraining hebt gedaan en dan komt te overlijden. "Terwijl je nog 5, 10 of misschien wel 15 jaar een mooi leven had kunnen hebben."