Slechts 1 op 10 vindt dat kabinet voldoende daadkracht toont: 'Alleen bezig met zichzelf'

Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder bijna 20.000 leden van het Opiniepanel, in aanloop naar Prinsjesdag. Dinsdag, de derde in september, maakt het kabinet officieel haar plannen voor komend jaar bekend.

'Kleine kinderen'

Het minderheidskabinet trad eind februari aan. Slechts 10 procent vindt dat het de afgelopen 7 maanden voldoende daadkracht heeft getoond. Ook ruim de meeste stemmers van D66 (64 procent), VVD (86 procent) en CDA (65 procent) vinden het niet genoeg.

Veel van hen vinden dat het kabinet te weinig visie heeft, en dat er in Den Haag beter moet worden samengewerkt. Panelleden hebben massaal het gevoel dat partijen meer bezig zijn met zichzelf dan met het landsbelang. Tientallen mensen in het onderzoek spreken over de politici als 'kleine kinderen'.

Oppositie meer betrekken

Zo zouden coalitiepartijen volgens een ruime meerderheid (80 procent) andere partijen meer moeten betrekken. Het kabinet-Jetten heeft geen meerderheid in beide Kamers en moet dus steun krijgen van oppositiepartijen om plannen in te kunnen voeren.

Daar moeten ze beter rekening mee houden, vinden ook coalitiekiezers zelf. Zo moet het kabinet eerder en vaker in gesprek met de oppositie en moeten ze bij het maken van de inhoudelijke plannen beseffen dat ook andere partijen het ermee eens moeten zijn.

Minderheidskabinet 'arrogant'

Sommige ondervraagden zeggen dat er sowieso geen minderheidskabinet had moeten komen. "Dat werkt niet en het werkt polarisatie (nog meer) in de hand", zegt deelnemer die VVD heeft gestemd. "Het lijkt wel of niemand zich wil verbinden om de grote problemen op te lossen. Heel onverantwoordelijk allemaal."

En er is meer kritiek te horen, ook vanuit kiezers van de coalitiepartijen dus. Zo vindt een CDA'er: "Er is nu te veel partijbelang in het kabinet boven landsbelang. Voor een minderheidskabinet is men behoorlijk arrogant."

Op één lijn komen?

Het probleem ligt volgens meer kiezers niet alleen aan de verhouding tussen coalitie en oppositie. Bijna 7 op de 10 (68 procent) vinden ook dat regeringspartijen onderling beter samen moeten werken. Velen wijzen daarbij vooral op de verschillen tussen D66 en de VVD, die zo ver uit elkaar liggen dat sommige panelleden bang zijn dat ze 'niet op één lijn kúnnen komen.'

Opnieuw komt de kritiek ook uit de eigen achterban. "Een kabinet dat het oneens is, onderling bakkeleit, en dan de oppositie om medewerking vraagt: kom op, dat is onredelijk", vindt een D66-stemmer.

Wijzen naar oppositie

Toch wijzen de meeste stemmers van D66, VVD en CDA-stemmers ook naar de oppositie, die zich volgens hen behulpzamer moet opstellen. Veel oppositiekiezers zijn het daarmee oneens: zij vinden dat het kabinet de situatie zelf heeft veroorzaakt en vinden het oneerlijk dat de verantwoordelijkheid nu bij hun partijen komt.

"Het kabinet (vooral VVD) heeft voor deze onnodige situatie gezorgd door PRO niet te betrekken bij het formeren", zegt een PRO-stemmer. "Dus het is aan het kabinet om hier nu een goede oplossing voor te vinden. Niet aan de oppositiepartijen."

Niet vertegenwoordigd

7 maanden na het aantreden vindt slechts 19 procent van alle deelnemers in het onderzoek dat het kabinet hen genoeg vertegenwoordigt. Dat geldt ook voor veel kiezers van de coalitiepartijen.

Zo hebben de grootste groep CDA-stemmers (45 procent) en de ruime meerderheid van de mensen die VVD hebben gestemd (72 procent) niet het gevoel dat deze regering er genoeg voor hen is. Alleen de D66-achterban voelt zich in meerderheid (58 procent) voldoende vertegenwoordigd.

Weinig vertrouwen in kabinet

Het vertrouwen in het kabinet is dan ook nog laag. Nog geen kwart (23 procent) heeft nu vertrouwen in het kabinet. Bij het aantreden eind februari was dat al niet hoog. Al was toen nog wel een derde (32 procent) positief over de ploeg van premier Rob Jetten.

Er is zo veel pessimisme over de gang van zaken dat ruim twee derde denkt dat het kabinet nog dit jaar (30 procent) of anders volgend jaar (38 procent) gaat vallen. Slechts 9 procent van de deelnemers verwacht op dit moment dat het kabinet de rit gaat uitzitten.

Hopen op val kabinet?

De meeste kiezers van D66 en CDA kiezers hopen wel dat het kabinet de klus af kan maken. VVD'ers zijn daarover verdeeld: 44 procent hoopt van wel, 49 procent hoopt van niet.

Vorige week bleek al dat drie kwart van de VVD-stemmers in elk geval liever heeft dat het kabinet valt, dan dat het beleid meer richting PRO verschuift om zo aan een meerderheid in het parlement te komen.

Verschil PRO en JA21

Bij de oppositiepartijen valt het verschil tussen PRO- en JA21-kiezers op. De meeste JA21-stemmers (76 procent) zien liever dat dit kabinet vroegtijdig valt, dan dat het tot de volgende geplande verkiezingen blijft zitten.

Maar de meeste kiezers van PRO (56 procent) willen juist wel dat dit kabinet de volledige regeertermijn volmaakt. Daarmee zijn er dus meer PRO-stemmers die willen dat het kabinet doorgaat dan VVD-stemmers.

'Weer 1,5 jaar stilstand'

"Als er weer een kabinet valt, gebeurt er weer 1,5 jaar niets in verband met nieuwe verkiezingen. Het is voor Nederland simpelweg beter als het kabinet blijft zitten", legt een PRO-stemmer uit.

In de laatste zetelpeiling van EenVandaag en Verian is PRO de grootste partij, maar veel kiezers van de linkse oppositiepartij zijn tegelijkertijd ook bang dat rechtse partijen groter worden als er nieuwe verkiezingen komen.

Opnieuw formeren?

Meerdere panelleden stellen voor om, als het kabinet toch valt, geen nieuwe verkiezingen te houden, maar te proberen een nieuw kabinet te vormen met de huidige verkiezingsuitslag.

"Nieuwe verkiezingen zijn geen oplossing. We blijven te maken hebben met een sterk verdeeld Nederland", legt iemand uit. "Ik kan me wel voorstellen dat er zonder verkiezingen wederom geformeerd kan worden."