tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

'Zwaarst getroffen UWV-gedupeerden worden door minister niet geholpen', en dat mag volgens juristen niet

'Zwaarst getroffen UWV-gedupeerden worden door minister niet geholpen', en dat mag volgens juristen niet
Minister Van Hijum tijdens een debat in de Tweede Kamer over onjuiste berekeningen van WIA-uitkeringen door het UWV
Bron: ANP

Uitkeringsinstantie UWV gaat alleen de rekenfouten in arbeidsongeschiktheidsuitkeringen corrigeren. Bij de herstelactie worden andere fouten niet opnieuw bekeken. Juridisch is dat niet houdbaar, waarschuwen juristen tegen EenVandaag en het AD.

De hersteloperatie bij het UWV is alleen gericht op rekenfouten bij de WIA-uitkering en gaat over de periode van 2020 tot 2024. Andere fouten, waar mogelijk tienduizenden mensen slachtoffer van werden, worden niet hersteld. Het is de vraag of de minister en het UWV er juridisch mee wegkomen.

Veel fouten niet meegenomen

Het gaat bijvoorbeeld om fouten bij medische beoordelingen, zoals het niet erkennen van symptomen die horen bij bepaalde ziektes. Die fouten kunnen ervoor hebben gezorgd dat iemand onterecht geen uitkering heeft gekregen.

Ook WIA-beoordelingen van vóór 2020 worden niet opnieuw bekeken. En andere uitkeringen, zoals de Wajong, Ziektewet en WW worden niet meegenomen in het onderzoek.

'Loterij en willekeur'

Dat er veel fouten zijn gemaakt en dat er over uitkomsten wordt getwijfeld, bleek eerder uit eigen onderzoek van het UWV.

Maar met de uitkomsten van dat onderzoek is volgens bronnen bij het UWV de afgelopen jaren onvoldoende gedaan. Medewerkers noemden de uitkomst van beoordelingen eerder 'een loterij' en 'willekeur'.

Bekijk ook

'Dienstverlening zou vastlopen'

'Het eerlijke en tegelijkertijd ongemakkelijke verhaal is dat voor herstel dusdanig veel medische- en arbeidsdeskundige beoordelingen met terugwerkende kracht zouden moeten plaatsvinden, dat de hele dienstverlening van het UWV zou vastlopen', schreef minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Eddy van Hijum in november aan de Tweede Kamer.

'Ik vind dit een pijnlijk dilemma, omdat mensen erop zouden moeten kunnen vertrouwen dat zij een juiste beoordeling hebben gekregen.'

Geen excuus

Daarmee erkent de minister dat mensen het slachtoffer kunnen zijn van fouten. Maar het zou volgens Van Hijum niet mogelijk zijn voor het UWV om ook al die fouten op te sporen, laat staan herstellen. De uitvoeringsorganisatie zou niet voldoende mensen hebben om een grotere operatie uit te voeren.

Maar dat mag geen excuus zijn en is juridisch onvoldoende, zeggen meerdere juristen en advocaten tegen EenVandaag en het AD. "Juist de fouten bij sociaal-medische beoordelingen hebben de grootste gevolgen gehad voor gedupeerde burgers", zegt directeur Lucia Knoflíčková van Stichting Belangenbehartiging Sociale Zekerheid.

Bestaanszekerheid

"Dit gaat over bestaanszekerheid. Dit gaat over een stabiel inkomen tot aan je pensioengerechtigde leeftijd. Iets waar je voor hebt gewerkt, iets waarvoor je premies hebt afgedragen. Het verschil tussen dat en alles kwijtraken, je huis uit moeten en in het beste geval de bijstand kunnen aanvragen", zegt Knoflíčková.

Dat de minister vanwege capaciteitsproblemen besluit om de herstelactie te beperken, noemt ze onverstandig. "Een zorgvuldige overheid dient eerst alle relevante informatie te verzamelen en vervolgens alle betrokken belangen zorgvuldig tegen elkaar af te wegen. En dat zie ik ze hier nog niet doen."

Bekijk ook

info

Onderzoek naar fouten door het UWV

De onderzoeksredacties van EenVandaag en AD doen sinds het voorjaar van 2024 onderzoek naar problemen bij het UWV, waardoor onder meer fouten in WIA-en Wajong-beoordelingen ontstaan. Dat kan weer gevolgen hebben voor het recht, de hoogte en duur van de uitkering.

Uit een steekproef van uitkeringsinstantie UWV vorig jaar blijkt dat in de helft van de onderzochte WIA-dossiers fouten zaten of de onderbouwing ontbrak. Inmiddels weten we dat het om tienduizenden dossiers gaat. Bij een dossieronderzoek naar arbeidsongeschikten die long covid hebben bleek dat zelfs in driekwart van de dossiers fouten zaten.

Ook mensen met PTSS voelden zich vaak niet serieus genomen en in november berichtten we nog over de problemen bij de Wajong, de uitkering voor jonggehandicapten, waar ook mogelijk duizenden kwetsbare jongeren de dupe van zijn.

'Volstrekt onacceptabel'

Ook oud-UWV-medewerker Michiel Slot zegt dat de herstelactie niet voldoende zal zijn. Tegenwoordig is hij als jurist gespecialiseerd in beroepszaken tegen het UWV. "Ik voorzie een lawine aan aansprakelijkheidsstellingen en schadeverzoeken. Bij de toeslagenaffaire heeft de overheid de maatschappelijke en juridische impact van dit soort herstelacties serieus onderschat. Met alle gevolgen van dien."

Een rechter zal er volgens Slot waarschijnlijk ook weinig begrip voor hebben dat het UWV niet alle fouten kan herstellen. "Het is volstrekt onacceptabel dat je toegeeft dat er veel fouten zijn gemaakt met ernstige nadelige financiële consequenties voor belanghebbenden, maar dat je deze niet kunt herstellen vanwege capaciteit. Dat is juridisch, moreel en maatschappelijk niet houdbaar."

Ook twijfels bij minister zelf

Ook de minister zelf lijkt niet zeker te zijn van de keuze voor een beperkte herstelactie, met als argument dat het UWV last heeft van een gebrek aan capaciteit. In de beslisnota bij de Kamerbrief van 22 november is te lezen dat Van Hijum twijfelt.

'Is dit juridisch houdbaar?' vraagt hij als aangeraden wordt om de aanpak te beperken, omdat het vanuit capaciteitsproblemen bij het UWV niet gewenst of niet mogelijk zou zijn om de herstelactie uit te breiden.

'Geen juridische overweging'

Maar het antwoord op die vraag staat bewust niet in de Kamerbrief, laat een woordvoerder van het ministerie weten. "Er is een onderscheid tussen wat feitelijk met terugwerkende kracht (juridisch) kan worden herzien door het UWV en wat het UWV qua capaciteit aankan."

"Aangezien het eerste mogelijk is, maar het tweede niet, is in de brief aan de Tweede Kamer aangegeven dat het niet opnemen van sociaal-medische beoordelingen in de herstelactie een kwestie van capaciteit is. Hier is dus ook geen juridische overweging over opgenomen."

Bekijk ook

'Dat doe je niet'

"Tussen al die beoordelingen opnieuw uitvoeren en helemaal niets doen, is nog veel ruimte", zegt Knoflíčková. "Ik zou de minister veel beter laten uitzoeken wat de potentiële gevolgen zijn en het UWV de opdracht geven om met opties te komen, te kijken wat er wél kan."

Advocaat Jean-Louis van Os van Advocaten Collectief Tilburg, sluit zich daarbij aan. "In de Kamerbrief wordt toegegeven dat men niet de mogelijkheden heeft om het op te lossen. En dan zegt men: 'Laat 80 procent van de problematiek maar zitten.' Dat doe je niet. Dan ga je zorgen dat je instanties en organisaties benadert die daar wel mee kunnen helpen. Er kunnen een heleboel dingen wel, maar dan moet je wel stappen zetten."

Veel verschillende problemen

Als advocaat staat hij al jaren cliënten bij die in de problemen komen door het UWV. "Je merkt aan alles dat als mensen in de problemen komen door het UWV, ze ook in de problemen komen op andere terreinen. Denk aan hun leefomstandigheden, de kinderen, financiële mogelijkheden. En dan heb je hier vaak te maken met mensen die al in een kwetsbare positie zitten."

Daarom is Van Os niet van plan het hierbij te laten zitten. De komende maanden overlegt hij met andere juristen en advocaten. Ze gaan dan bespreken of het mogelijk is om cliënten op grote schaal een herziening van hun beoordeling aan te laten vragen.

info

Dossier UWV - samenwerking AD/EenVandaag

Dit verhaal is onderdeel van het 'dossier UWV', wat EenVandaag samen met het AD volgt. Vanuit EenVandaag werken Joost Lammers, Marlou Poncin en Simone Timmer aan alle verhalen. Bij het AD bestaat het team uit Julia Bokdam, Cyril Rosman en John van den Oetelaar.

Heeft u tips of wilt u uw verhaal ook delen? Dat kan via de mail, meldpunt@eenvandaag.nl, of via ons online meldpunt-formulier.

Bekijk ook

'Zwaarst getroffen UWV-gedupeerden worden door minister niet geholpen', en dat mag volgens juristen niet

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 30.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant