radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

PVV in de lift, VVD en NSC strijden nog steeds om koppositie zetelpeiling

PVV in de lift, VVD en NSC strijden nog steeds om koppositie zetelpeiling
Geert Wilders (PVV) tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vorige week
Bron: ANP

2 maanden voor de verkiezingen zijn de VVD en Nieuw Sociaal Contract (NSC) de grootste partijen in de zetelpeiling. Op enige afstand volgen GroenLinks-PvdA en de PVV.

Die laatste partij zit deze maand in de lift. De PVV krijgt er 3 zetels bij en staat op 18. Dat blijkt uit de maandelijkse zetelpeiling van EenVandaag en Ipsos.

VVD en NSC bovenaan

Met nog 8 weken tot de verkiezingen is er een tweestrijd gaande om de koppositie in de peiling. Vergeleken met begin september gaan er bij NSC van Pieter Omtzigt 2 zetels af: die partij komt op 25. De VVD staat op 27 (+1). Vanwege onzekerheidsmarges is niet met zekerheid te zeggen welke van deze partijen nu het grootst is.

Op enige afstand volgt de linkse combinatie GroenLinks-PvdA. Die partij staat op 21 zetels. De PvdA en GroenLinks staan daarmee samen nog altijd op winst vergeleken met de vorige Tweede Kamerverkiezingen. Toen haalden de partijen opgeteld 17 zetels.

info

Waarom noemen we de VVD niet de grootste?

Soms heeft een partij 1 of 2 zetels meer dan een ander, maar zeggen we toch niet dat die partij 'groter' of 'de grootste' is. Dat zit zo:

In peilingen zit altijd enige onzekerheid. Voor het onderzoek worden door onderzoeksbureau Ipsos zo'n 1000 mensen ondervraagd. We corrigeren die zo goed mogelijk voor de samenstelling van de Nederlandse bevolking. Maar omdat we niet alle Nederlanders ondervragen, blijft een peiling een inschatting. Daarom moet er rekening worden gehouden met onzekerheidsmarges van ongeveer 2 zetels bij grotere partijen.

Dat betekent dat de VVD, die in deze peiling op 27 zetels staat, er eigenlijk ook 25 of 29 kan hebben. En NSC heeft er 25, maar zou zomaar ook op 23 of 27 kunnen staan. We weten dus niet zeker welke van deze partijen het grootste is en daarom zeggen we dat ook niet. Als er 1 of (bij grote partijen) 2 zetels verschil tussen partijen zitten, noemen we die partijen ongeveer even groot.

PVV in de lift

De PVV van Geert Wilders, die de afgelopen week de aandacht op zich wist te vestigen met onder andere een 'mildere' toon in het partijprogramma en zijn optreden tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, boekt deze maand de meeste winst. De partij krijgt er 3 zetels bij en staat nu op 18.

De partij had het afgelopen jaar stevige concurrentie. Een jaar geleden stond de partij er met 21 zetels beter voor dan nu, maar die virtuele winst voor de PVV verdween vervolgens door de stormachtige opkomst van de BoerBurgerBeweging. De maand na de Provinciale Statenverkiezingen stond de PVV nog maar op 11 zetels. Wilders had vorige maand ook even last van de komst van NSC, maar nu krabbelt zijn partij dus weer op.

Zo deed de PVV het de afgelopen maanden in de zetelpeiling

BBB blijft zakken

De virtuele winst voor de BBB lijkt daarentegen als sneeuw voor de zon te verdwijnen.

Minder dan een halfjaar geleden was de partij van Caroline van der Plas met 30 zetels nog de grootste in de zetelpeiling. Nu zijn daar nog 13 van over. Daarmee staat de partij op een vijfde plek en doen ze bij lange na niet mee om de koppositie.

Zo deed BBB het de afgelopen maanden in de zetelpeiling

Partij voor de Dieren

Ook de Partij voor de Dieren verliest licht. Na het conflict tussen partijleider Esther Ouwehand en het inmiddels opgestapte partijbestuur, gaan er 2 zetels af. De partij noteert er nu 7. De kiezers bleven in het conflict als een blok achter Ouwehand staan, maar de helft van hen zei vlak voordat het bestuur aftrad wel dat ze door het conflict meer geneigd zijn om op een andere partij te stemmen.

De SP krijgt er juist wat bij en staat nu op 5 (+2). Vergeleken met de 9 zetels die de partij nu heeft, blijven de socialisten relatief klein.

Bekijk ook

Coalitie op 45 zetels

Dat geldt ook voor het CDA. Daar kan de kersverse leider Henri Bontenbal de partij nog niet op gang brengen. Het CDA blijft steken op een kleine 4 zetels, een ultiem dieptepunt in de zetelpeiling en stukken minder dan de 15 zetels die de partij in 2021 haalde.

Ook D66-voorman Rob Jetten slaagt er niet in om weggelopen kiezers terug te winnen. De partij staat deze maand op 9 zetels. Opgeteld halen coalitiepartijen VVD, D66, CDA en de ChristenUnie nu 45 zetels.

Zo staan de partijen ervoor

Veel zwevende kiezers

2 maanden voor de verkiezingen zijn er nog veel twijfelende kiezers. Slechts een derde (35 procent) van het electoraat zegt zeker te gaan stemmen, én weet ook al zeker op welke partij. Daarmee lijkt de onzekerheid groter dan in 2021: toen was anderhalve maand voor de verkiezingen 41 procent helemaal zeker van zijn keuze.

De meeste twijfel is er tussen de BBB en NSC: die partijen strijden samen om een groep kiezers ter waarde van 5,5 zetels.

Twijfel op links, zekerheid bij de VVD

Verder is er vooral aan de linkerkant van het spectrum twijfel te zien. Zo strijdt de combinatie GroenLinks-PvdA nog met D66 om dezelfde kiezers, en zijn er mensen die twijfelen tussen het linkse blok en NSC. Anderen twijfelen weer tussen GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren of tussen GroenLinks-PvdA en de SP.

VVD-kiezers zijn het meest zeker van hun keuze, de helft (50 procent) van de mensen die op de VVD wil stemmen, overweegt geen andere partijen meer. VVD-stemmers die nog wel twijfelen, hebben ook NSC of PVV in het achterhoofd. In mindere mate worden ook BBB en GroenLinks-PvdA overwogen door mensen die nu geneigd zijn VVD te stemmen.

Zoveel kiezers zijn al zeker van hun stemkeuze
info

Over het onderzoek

De zetelverdeling is gebaseerd op onderzoek van Ipsos onder een representatieve steekproef van 1.020 stemgerechtigde Nederlanders. De gegevens zijn verzameld van 22 tot en met 25 september 2023.

Het onderzoek is gewogen op leeftijd, geslacht, opleiding, regio, werkzaamheid en stemgedrag bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen. Voor de zetels gelden statistische marges van +/- 1 procent bij de kleine partijen en +/- 2,5 procent bij de grootste partijen.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant