radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

5 vragen aan verslaggever Sjoerd Fennema over het conflict in Oekraïne

5 vragen aan verslaggever Sjoerd Fennema over het conflict in Oekraïne
Bron: AFP

Al weken wordt er gepraat over een Russische inval in Oekraïne, maar voor de gewone burger in Kiev draait het leven gewoon door. Sjoerd Fennema peilde de stemming op straat en beantwoordt vijf vragen over hoe de burgers tegen het conflict aankijken.

Hoe gaan de inwoners van Kiev om met de dreiging?

"Er is niemand die echt kan geloven dat het hier in deze stad Kiev tot een oorlog kan komen. Dit is een volledig functionerende stad. Het leven gaat hier gewoon normaal door. Alleen als je het de inwoners vraagt, dan zegt iedereen: 'Als de Russen echt onze manier van leven bedreigen, dan willen we vechten'. Het is zo onwerkelijk dat er een soort propagandistisch oorlogsspel over hun hoofd wordt gespeeld. Maar eigenlijk merk je daar hier op straat niet eens zoveel van."

Wat vinden ze van de buitenlandse staatshoofden die nu langskomen?

"Premier Rutte was hier, de Britse premier Boris Johnson was hier deze week. Ze zijn hier blij met alle vrienden die ze maar kunnen krijgen. Maar nu komt de Turkse president Erdogan en hangen overal in de stad Turkse vlaggetjes naast de Oekraïense vlag. Erdogan vinden ze dus echt wel belangrijk. En hij heeft een paar goede deals gesloten. Ze hebben die Turkse drones waar de Russen bang voor zijn en die verkopen ze aan iedereen die ze maar wil hebben. Ze gaan hier de Russische luchtmacht niet mee bedreigen, maar het is iets nieuws en het is gevaarlijk. En dat heeft Erdogan in handen. Iedereen die ons steunt is onze vriend, is de gedachte."

Bekijk ook

Welke rol speelt het verleden in het conflict met de Russen?

"Ze willen en van Rusland, en van de gedachte aan die verschrikkelijke sovjettijd af. Er zit overal nog onverwerkte pijn. Ze hebben hier eigenlijk meer zelfvertrouwen en niet dat vijandbeeld van het westen dat de Russen hebben. Ze voelen zich ook wel westers, ze voelen zich niet minderwaardig aan het westen. Ze willen daar gewoon bij horen. Ik sprak een man, die zei: 'Als Oekraïne niet communistisch was geworden, dan was het een van de rijkste landen van Europa geweest. Dan was het een soort Lombardije geweest en leek Kiev op Milaan. Dat zelfvertrouwen hebben de Poetins van deze wereld weer minder."

"Eigenlijk is er maar één vijand en dat is Poetin. Niet eens Rusland. Ze hebben geen hekel aan Rusland. Ze willen niet vechten met de Russen. 'We willen alleen maar ons huis verdedigen", hoor je dan. Neem die vrouw met dat scherpschuttersgeweer. 'Ik wil helemaal niet op Russen schieten', zegt ze."

Hebben ze vertrouwen dat het goed komt?

"Maidan was hét moment. Iedereen had hoop dat alles anders zou worden. Die energie van Maidan, die euforie, is echt wel weg. Het elan van Maidan, dat ze echt iets van zich afwierpen. Ze verdedigen zich nog wel, maar hebben niet het idee dat ze nog vechten voor een ideaal. Janoekovitsj ging weg, toen kwam Poronsjenko en na hem kwam Zelensky. Ik heb iemand gesproken die zei: 'Met al die oligarchen is het misschien beter dat je een grote baas hebt, dan is het toch rustiger. En nu hebben we allemaal kleine bazen die allemaal hun dealtjes willen maken en is het chaos. En daar wordt het land minder van'. Zelfs dat geluid hoor je nu."

"Het pessimisme van 'Rusland zal altijd dreigen en zal ons nooit helemaal loslaten' is heel sterk. Mensen zien het als 'die grote botte broer naast ons. Als die een mep uitdeelt moeten we gewoon onze bek houden. Daar komen we toch nooit vanaf. Wij zijn het wat verfijndere deel van het gezin, maar die grote broer is gewoon sterker'. Of ze daarvan af gaan komen, dat geloven ze zelf niet. 'Daar moet je dan maar mee leren leven', is de gedachte."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom EU-miljoenenboete voor Apple en Meta volgens deze expert wél zin heeft

Apple en Meta krijgen van de Europese Commissie samen een boete van zo'n 700 miljoen euro voor het overtreden van de Digital Markets Act. Deze wet richt zich op techbedrijven die zo groot zijn dat ondernemers en consumenten bijna niet zonder hen kunnen.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Vredesakkoord oorlog Oekraïne na 'topoverleg' nog steeds niet dichtbij: 'Amerikaans geduld is bijna op'

Vredesakkoord oorlog Oekraïne na 'topoverleg' nog steeds niet dichtbij: 'Amerikaans geduld is bijna op'
Bron: Oost-Europa expert Bob Deen

Het geplande topoverleg in Londen tussen de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Oekraïne over het beëindigen van de oorlog tussen Oekraïne en Rusland is tot op het laatste moment uitgesteld.

Het overleg van vandaag ging wel door, maar zonder de ministers van Buitenlandse Zaken van de meeste landen. De Oekraïense ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie namen wél deel aan de gesprekken. Zij reisden af naar Londen om zich, volgens presidentieel stafchef Andriy Jermak, in te zetten voor 'een compleet en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren als eerste stap op weg naar een oplossing'.

Wat betekent dit voor Oekraïne?

"Eigenlijk is dit weer een stap in een behoorlijk schimmig proces waarin Oekraïne en Rusland beide proberen te doen alsof ze echt vrede willen om op die manier de Amerikanen aan boord te houden", zegt Oost-Europa expert van Instituut Clingendael Bob Deen.

De onderhandelingen vinden plaats terwijl Rusland recent, ook tijdens het paasbestand, meerdere drone-aanvallen uitvoerde. "Ze zijn erg bezig met naar elkaar te wijzen. De Oekraïners zeggen: de Russen willen helemaal geen vrede, die blijven gewoon aanvallen, zelfs tijdens het staakt-het-vuren. En de Russen proberen zo redelijk mogelijk over te komen naar de Amerikanen met allemaal eisen die voor Oekraïne eigenlijk onbespreekbaar zijn."

Bekijk ook

'Diefstal van Oekraïnes grondgebied'

Een van de eisen van Rusland is dat Oekraïne de Krim 'inlevert'. En dat is vernederend, zegt Deen. "Het moeten opgeven van de Krim is eigenlijk voor geen enkele Oekraïense president acceptabel. Dat kan je ook niet aan de Oekraïense bevolking uitleggen. Het lijkt alsof deze deal bewust geformuleerd is zodat Zelensky het er mee eens moet zijn."

"Wat er nu op tafel ligt is een 'typisch Russische geste', waarin je eigenlijk onredelijk veel claimt en daarna redelijk probeert over te komen door te zeggen dat je alleen maar wilt houden wat je al bezet hebt", gaat de expert verder. "Maar eigenlijk blijft het nog steeds diefstal van Oekraïens grondgebied."

info

Wat ligt er nu op tafel?

  • Wat Rusland krijgt:
    • De Krim wordt officieel erkend als Russisch door de VS.
    • Behoud van bezette delen van Loehansk, Donetsk, Cherson en Zaporizja.
    • Garantie dat Oekraïne nooit lid wordt van de NAVO.
    • Opheffing van alle westerse sancties sinds 2014.
    • Economische samenwerking met de VS, vooral op het gebied van energie en industrie.
  • Wat Oekraïne krijgt:
    • Een vage 'veiligheidsgarantie' van een losse groep Europese landen. De VS doet niet mee.
    • Een klein deel van Charkiv terug, vrije doorgang over de Dnipro-rivier.
    • Beloften over wederopbouw (maar zonder duidelijk budget of financiering).
    • De kerncentrale van Zaporizja blijft formeel in Oekraïense handen, maar wordt beheerd door de VS. De opgewekte stroom gaat zowel naar Oekraïne als naar Rusland.
    • Een mijnbouwdeal met de VS, ondertekening staat gepland voor donderdag.

Bekijk ook

Amerika gefrustreerd

Niet alleen met de deal, maar ook met hun afwezigheid wil vooral de Verenigde Staten een statement maken. Zo benadrukt Amerika-verslaggever Tom van 't Einde het belang van de afwezigheid van de Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio.

"De Amerikanen zijn echt ontzettend gefrustreerd dat er zo weinig ontwikkeling in de onderhandelingen zitten, president Trump voorop", zegt Van 't Einde. "Hiermee willen ze een duidelijk statement naar Oekraïne afgeven. Ze verwachten veel meer beweging vanaf hun kant."

Onredelijke verwachtingen van Trump

President Trump voerde sinds het begin van zijn presidentschap zware druk op het vredesproces. Tijdens zijn campagne zei hij binnen 24 uur een einde aan deze oorlog te willen maken, later stelde hij dit bij naar 100 dagen. "Het was onredelijk om te verwachten dat hij het in 24 uur of 100 dagen zou kunnen beëindigen en daar loopt Trump nu tegenaan", merkt Deen op over de tijdsruk die de president op de onderhandelingen zet.

Van 't Einde vult aan: "Hij wil laten zien aan zijn kiezers dat hij deze oorlog tot een goed einde kan brengen. Of hij daar nou een stuk Oekraïne voor moet opofferen of niet, dat maakt voor hem eigenlijk niet veel uit."

Bekijk ook

Hoop op beweging

Toch is dit overleg niet geheel zinloos. "Er zit echter wel degelijk beweging in", zegt Deen. "Het is niet alleen maar nep. De Amerikaanse gezant Steve Witkoff is vorige week uit Rusland gekomen met een aantal ideeën waar hij Trump van heeft weten te overtuigen. Die zijn vorige week al aan de Oekraïners en Europeanen gepresenteerd."

"Een staakt-het-vuren zou in het voordeel van Oekraïne zijn. Ze weten dat ze het niet heel lang meer vol kunnen houden, zeker als de Amerikaanse wapenleveringen stoppen", aldus Deen.

Serieuze bedreiging

Van een stop in wapenlevering heeft Oekraïne al eerder last gehad, weet Van 't Einde.

"We moeten het dreigement van Trump dat hij de onderhandelingstafel verlaat heel serieus nemen. Hij heeft al eerder alle steun aan Oekraïne 10 dagen lang stilgezet."

Bekijk ook

'Beide partijen staan onder druk'

Wat is er dan echt nodig om een einde te maken aan deze oorlog? "De Russen hopen dat ze dit conflict op militaire wijze kunnen beslechten en willen dus iets terug voor een staakt-het-vuren", antwoordt Deen.

"Beide partijen staan onder druk om toch een beetje te bewegen, maar ze zijn nog niet echt klaar voor een duurzame oplossing. Het lijkt er dus op dat ze er deze week niet definitief uit zullen komen", zegt de expert tot slot.

Vredesakkoord oorlog Oekraïne na 'topoverleg' nog steeds niet dichtbij: 'Amerikaans geduld is bijna op'

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant