Het is een van de meest besproken plannen in het coalitieakkoord: de verhoging van de AOW-leeftijd. D66, VVD en CDA hebben namelijk afgesproken dat die vanaf 2033 flink omhoog gaat. Hierover kregen wij veel vragen in de chat.
Journalist Martin Visser van De Financiële Telegraaf geeft antwoord op jullie vragen.
1. Wat is het verschil tussen AOW en pensioen?
De Algemene Ouderdomswet (AOW) is een basisvoorziening voor iedereen, legt Visser uit. Hoeveel AOW je ontvangt, hangt af van hoeveel jaren je verzekerd bent geweest door in Nederland te wonen of te werken. Wie 50 jaar verzekerd is geweest, heeft recht op 100 procent AOW.
In de praktijk kunnen de regels echter verschillen per situatie. Zodra je in het buitenland gaat werken, bijvoorbeeld na emigratie, stopt je AOW-verzekering. Voor ieder jaar dat je niet verzekerd bent, krijg je later 2% minder AOW. Voor detachering in het buitenland gelden weer andere regels: dan ben je meestal wél verzekerd.
Het pensioen gaat buiten de overheid om, gaat Visser verder. "Dat is iets tussen werkgever en werknemer. Dat komt bovenop je AOW en wordt geregeld via pensioenfondsen. Binnen veel bedrijven en sectoren is dat een verplichte regeling. Je betaalt pensioenpremie over jouw salaris en je werkgever ook."
Dan heb je nog een derde pijler en dat is het pensioen dat je voor jezelf opbouwt, vertelt Visser. "Dat doe je buiten je werkgever om via bijvoorbeeld een lijfrente of een ander beleggingsproduct."
2. Wat is de nieuwe regeling precies? En waarom wordt dit nu ineens besproken?
De AOW-leeftijd is gebaseerd op onze levensverwachting. Nu is het zo dat bij 1 jaar extra levensverwachting de AOW-leeftijd met 8 maanden omhoog gaat. Dat is afgesproken in het pensioenakkoord van 2019. De gemiddelde levensverwachting van de Nederlandse bevolking wordt elk jaar gepubliceerd door het CBS.
Dat zien DD6, VVD en CDA graag anders vanaf 2033. De drie partijen willen dat er vanaf dan een een-op-een-koppeling geldt. Met andere woorden: als de levensverwachting met 1 jaar stijgt, stijgt de AOW-leeftijd ook met 1 jaar.
Visser: "In het regeerakkoord staat dat ze dat doen om de AOW betaalbaar te houden. Het idee is ontstaan om het financiële plaatje rond te krijgen. Want de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd levert de schatkist structureel 2,7 miljard op. Daarmee zijn toekomstige uitgaven voor defensie ook gedekt."
De besparing komt van twee kanten, vertelt Visser verder. "Aan de ene kant wordt de AOW later uitgekeerd, en aan de andere kant blijven mensen langer doorwerken. Dat betekent dat ze ook langer belasting betalen over hun salaris, en dat levert de overheid ook extra geld op. Daarom is draaien aan deze knop financieel aantrekkelijk voor de overheid."
3. Kan de AOW inkomensafhankelijk worden?
In theorie is dat een optie, zegt Visser. "Maar daarmee zou de regeling een stuk ingewikkelder worden. Nu is het een basisvoorziening voor iedereen, een volksverzekering. Daar is bewust voor gekozen."
Hij legt uit: "In tegenstelling tot de WW-uitkering - die wél samenhangt met hoeveel je verdient en hoeveel jaar je gewerkt hebt - is het mooie juist van de AOW dat dit voor iedereen gelijk is. Dus ongeacht je inkomen en ongeacht hoeveel jaar je hebt gewerkt. Daarmee zorg je dat de armoede onder ouderen relatief laag is."
"Het is een soort bijstand-plus voor ouderen. Als je dit inkomensafhankelijk maakt, dan breek je dus met dit principe. Juist doordat er bij de AOW niet naar extra zaken wordt gekeken - zoals arbeidsverleden of inkomen - worden er ook minder fouten gemaakt in de uitvoering. Er wordt alleen maar gekeken naar hoeveel jaar je in Nederland hebt gewoond. Daarmee is de AOW een makkelijk uit te voeren regeling."
4. Kan de AOW niet gekoppeld worden aan het aantal gewerkte jaren?
"Het lastige hiervan is dat wij niet van alle Nederlanders over al die decennia exact het arbeidsverleden hebben bijgehouden", zegt Visser.
"Die gegevens zijn er niet gegarandeerd van iedereen. Dus stel hier wordt voor gekozen, dan zou je een scenario kunnen krijgen waarin alleen de mensen van wie de data wel beschikbaar is AOW krijgen, en dat de andere mensen een soort bewijsplicht krijgen om aan te tonen dat ze hebben gewerkt in het verleden. Dat werkt ongelijkheid in de hand."
5. Gaat de leeftijd waarop je je pensioenuitkering van het pensioenfonds ontvangt ook naar 70+?
Visser: "Het is natuurlijk eerst nog de vraag of deze politieke plannen ook daadwerkelijk van de grond komen. Als dat zo is, zullen de pensioenfondsen hun reglementen hier waarschijnlijk op aanpassen."
Pensioenleeftijd is een leeftijd die een pensioenfonds hanteert, en de AOW-leeftijd is wettelijk vastgesteld, legt Visser uit. "Deze hebben wel verband met elkaar, maar die zijn niet exact hetzelfde."
Als de AOW-leeftijd daadwerkelijk wordt verhoogd, vermoedt Visser dat pensioenfondsen de pensioenleeftijd ook verder zullen verhogen. "Maar met hoeveel jaar? Dat hangt echt van de pensioenfondsen af. Het is nog een openstaande vraag wat voor invloed dit gaat hebben op de hoogte van de premies en de hoogte van het pensioen."
6. Wat nou als je niet langer door wil werken na je 67ste, welke financiële opties zijn er dan?
Ten eerste hangt het van je beroep af, legt Visser uit. "In steeds meer CAO's zijn afspraken gemaakt dat mensen met een zwaar beroep vervroegd mogen uittreden. Én dat de werkgever dan een bedrag meegeeft ter hoogte van de AOW, om iets van dat gat te overbruggen. Maar dan moet je dus wel onder de CAO-regeling vallen en je werkgever moet bereid zijn om dat geld op tafel te leggen."
Daarnaast kan je zelf extra pensioen sparen door geld aan de kant te zetten. Ook zou je je pensioen naar voren kunnen halen. Maar dat is in de praktijk vaak duur en zorgt ervoor dat - wanneer je de officiële pensioenleeftijd bent gepasseerd - je pensioenuitkering ook lager zal zijn, legt Visser uit.
7. Als de levensverwachting daalt, daalt dan ook AOW-leeftijd?
Nee. In de wet is vastgelegd dat dat niet kan, zegt Visser.