Het WK voetbal boycotten om in te gaan tegen de VS? De Tweede Kamer heeft vandaag een petitie aangenomen die dat voor elkaar wil krijgen. Een volledige boycot komt er meestal niet, maar er zijn ook andere opties. "Een symbolische rode lijn."
De petitie werd gelanceerd door presentator Teun van de Keuken en richt zich met name op de acties van de Verenigde Staten in Iran en Venezuela, maar ook de dreigementen tegen Groenland en vorige week Cuba. Daarbij noemt hij ook het 'gewelddadige terreurbeleid' van president Donald Trump tegen migranten in het land.
Nederland niet naar WK
Ondertussen is de petitie al zo'n 170.000 keer ondertekend. Dat zijn "betrekkelijk veel mensen voor een protestpetitie", volgens sporthistoricus Paul Reef. "Dat zegt wel, - anders dan bij eerdere WK's, in Qatar - iets over het bredere gevoel dat in Nederland leeft. Dat dit eigenlijk niet zo moet kunnen."
Dat was in januari ook te merken in een onderzoek onder leden van het EenVandaag Opiniepanel. Uit dat onderzoek bleek dat 4 op de 10 vinden dat het Nederlandse elftal niet moet gaan. Ze noemden dat president Donald Trump het WK, dat deze zomer in de VS, Canada en Mexico wordt gehouden, presenteert als een 'feestje' en dat je hem 'niet die eer moet geven'.
Geen verplichting
Dat de Tweede Kamer de petitie aan heeft genomen, zegt ook wel iets, volgens Reef. Dat hoeft namelijk niet per se. "Dus dat zegt wel iets, maar ze zijn nergens toe verplicht", verduidelijkt hij.
Er is wel het risico dat deze petitie na de aanname een stille dood sterft.sporthistoricus Paul Reef
"En bij mijn weten is hier ook geen politieke steun of steun van andere organisaties om deze petitie een langer leven te gunnen", gaat hij verder. "Dus er is wel het risico dat deze na de aanname een stille dood sterft."
Geopolitieke belangen en geld
Want dat er ook echt een volledige boycot komt en dat het Nederlandse elftal dus niet naar de VS gaat deze zomer, is volgens de sporthistoricus niet reëel. "Omdat we heel veel geopolitieke belangen hebben", noemt hij als eerste reden. "Het is als Nederland, en ook voor andere landen, toch wel spannend om je tegen een land als de VS te keren."
En dan is er nog een andere belangrijke reden: geld. "Pakweg 50 jaar geleden is de sportwereld zo groot geworden, daar gaan zoveel miljarden in om, daar is zoveel aandacht voor, dat het gewoon moeilijk is om als land dat te boycotten. Want er gaat gewoon veel geld in om." Hij voegt eraan toe: "De hele begroting van de KNVB is hier op toegespitst."
Ceremoniële boycot
Als derde argument noemt Reef nog dat er veel gezegd wordt dat 'sport niet politiek zou moeten zijn'. "Het eeuwenoude argument om de discussie al vanaf het begin in de kiem te smoren", vertelt hij. "Het is gewoon heel lastig vanwege die geopolitieke, commerciële en sportieve belangen om zo'n boycot echt door te zetten."
Toch is een volledige boycot, wat dus niet heel reëel is, niet de enige optie. Er is ook nog een 'lightversie', vertelt de sporthistoricus. Namelijk, een ceremoniële boycot. "Dat is een soort symbolische rode lijn. En dat zou betekenen dat de Nederlandse regering geen officiële vertegenwoordiging of koning naar de VS stuurt."
Koning niet naar WK
"Dat is toch een krachtig signaal", gaat hij erover verder, "en dan kun je alsnog wel gaan voetballen, maar heb je wel een soort van statement gemaakt."
Vorige week werd al gevraagd aan het EenVandaag Opiniepanel of zij vinden dat de koning naar de wedstrijden in de Verenigde Staten moet gaan. 4 op de 10 (42 procent) was daarop tegen. Ze vinden dat de koning als teken van neutraliteit daar niet bij kan zijn.
Thema agenderen
Reef sluit af dat oproepen tot boycots eigenlijk altijd zin heeft, zelfs als het land zelf uiteindelijk niet wordt geboycot. "Omdat het een thema op de agenda zet en je benut ook de media-aandacht voor zo'n sportevenement om er aandacht op te zetten."
Als voorbeeld noemt hij de mensenrechtenschendingen van Argentinië tijdens de militaire dictatuur. "En recenter zagen we bij het WK mannenvoetbal in Qatar ook dat het wel degelijk leidde tot arbeidshervormingen. Al blijft het de vraag hoeveel daarvan over is gebleven na het WK voetbal", geeft hij toe. "Maar het kan een thema agenderen en het kan in sommige gevallen ook beleidsveranderingen teweeg brengen."