Waarom er chaos is op Schiphol: nieuw douanesysteem moet illegale immigratie voorkomen
Europese luchthavens zijn bang voor 'lange rijen, gemiste vluchten en onnodige stress' door een nieuw douanesysteem, dat totaal niet klaar zou zijn voor de zomerdrukte. Het treft vooral reizigers van buiten de EU, maar ook Nederlanders gaan het merken.
Het systeem is sinds april in gebruik, maar de vele technische problemen leiden ertoe dat de luchtvaartbranche de noodklok luidt. In een brandbrief aan Ursula von der Leyen, voorzitter van Europese commissie, wordt gevraagd of het systeem in juli en augustus, tijdens de grote zomerdrukte, uitgezet kan worden.
Geen stempel, maar digitale registratie
Het gaat allemaal om het nieuwe European Entry/Exit System (EES), dat wordt gebruikt voor reizigers van buiten de Europese Unie. Als deze reizigers aankomen op Schiphol krijgen ze geen stempel in hun paspoort meer, maar moeten ze zich melden bij één van de 161 speciale zuilen op het vliegveld. Daar wordt een scan gemaakt van het gezicht en vingerafdrukken.
"Waar het EES-systeem voor bedoeld is, is om een betere controle te krijgen op de buitengrenzen van Europa", zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert. "We willen illegale immigratie voorkomen, dit is één van de systemen die daarbij moeten helpen." Het systeem wordt daarom niet alleen op Schiphol ingevoerd, maar op alle Europese luchthavens in het Schengengebied.
Gegevens verzamelen
"Daarbij gaan we gegevens van mensen verzamelen en dat kost zeker de eerste keer tijd", gaat Melkert verder. "In zo'n druk zomerseizoen heb je heel veel meer mensen die willen reizen. En als de systemen daarnaast nog wat technische storingen vertonen, dan levert dat heel snel enorme vertraging op."
Als je geregistreerd wordt door het systeem dan zou dat in feite binnen 60 seconden gebeurd moeten zijn.BARIN-voorzitter Marnix Fruitema over het nieuwe EES-systeem
Schiphol verwacht deze zomer 12,7 miljoen reizigers in de zomervakantie, dat komt neer op gemiddeld 219.000 per dag. Dat is nog meer dan vorige zomer, dus alles moet zo vlot mogelijk lopen. De luchtvaartbranche wil daarom de mogelijkheid hebben om het systeem uit te zetten als er te lange rijen ontstaan.
Haperingen in het systeem
De problemen kunnen ontstaan door grote drukte, maar ook doordat het systeem te langzaam werkt. "Als je geregistreerd wordt door het systeem dan zou dat in feite binnen 60 seconden gebeurd moeten zijn", zegt Marnix Fruitema, voorzitter van luchtvaartbranchevereniging BARIN. "Als er een hapering zit of een IT-storing in het systeem, dan kan dat oplopen tot minuten."
"Je kan je voorstellen, als er honderden passagiers staan te wachten om geregistreerd te worden, dat dat leidt tot eindeloze wachttijden die vaak oplopen van 2 tot 3 uur", gaat hij verder. De problemen zullen volgens hem 'zeer groot' zijn, waarbij hij bang is dat veel meer mensen hun vlucht gaan missen. Fruitema wijst erop dat dit niet alleen op Schiphol speelt, maar op luchthavens door heel Europa.
Overstaphaven
Toch is Schiphol één van de luchthavens waar snel problemen kunnen ontstaan doordat het een grote overstaphaven is, zegt luchtvaartexpert Melkert. "Daar komen veel mensen van buiten de Europese Unie samen en ze moeten allemaal door die controle heen."
Maar als het systeem alleen gericht is op mensen van buiten de EU, gaan Nederlandse reizigers er dan ook last van krijgen? "In eerste instantie zou je zeggen dat Nederlanders daar niks van merken", zegt hij. "Maar omdat personeel dan meer aan die buitengrens nodig is, gaan Nederlandse reizigers daar waarschijnlijk toch ook wel wat van merken."
Tekorten
Het personeel kan maar op één plek tegelijk zijn, dus mogelijk ontstaan er tekorten bij sommige controleposten voor Nederlandse reizigers. "Dat zal wellicht ook leiden tot vertragingen."
Ondanks alle (verwachte) problemen ziet Melkert wel dat het systeem de eerste maanden werkt waar het voor bedoeld is. "Europa wil meer grip krijgen op migratie, op illegale immigratie. En dat betekent dat je die buitengrenzen veel beter moet bewaken." Sinds april zouden er al heel wat mensen zijn tegengehouden op die manier.
40.000 mensen
"Er zijn al wel rapporten dat in de eerste maanden dat het systeem werkt, er al 40.000 mensen tegengehouden zijn die geen goede reden hadden om hier te komen" zegt Melkert. "En daar zouden duizend mensen onder gezeten hebben die potentieel zelfs gevaarlijk zijn. Dus het systeem doet wel zijn werk."
Maar om het systeem echt goed te laten werken, moet het gevuld worden met de data van reizigers. En dat kost tijd. "Dus dit is waarschijnlijk toch iets waar we als Europa doorheen zullen moeten om het te vullen. Als eenzelfde persoon volgend jaar weer komt, dan zit hij al in het systeem en kan hij veel sneller door zo'n controle heen. Dus dit is iets wat misschien 1 à 2 jaar duurt voordat het echt helemaal soepel loopt."