Russische Marina en Vova staan stil bij oorlog Oekraïne: 'Ik volg de situatie met tranen in mijn ogen'
De één verkoopt voedsel en de ander schrijft erover. Zowel Vova als Marina hebben roots in Rusland, waar eten mensen altijd samenbrengt. Ondanks de gespannen situatie in hun geboorteland, blijft het gevoel van verbinding groot.
We spreken Wladimir Krigin, Vova voor vrienden, en Marina Veenis. Marina, geboren in Kyiv en later verhuisd naar Moskou, kwam in 1998 naar Nederland. Ze werd verliefd op een Nederlandse man én op de Nederlandse keuken. En in hartje Rotterdam runt Vova de Oost-Europese supermarkt Bogatir.
Geen Russische vlag
Bogatir begon als 'Russische supermarkt', en is ook nog zo te vinden op het internet. Maar sinds enkele jaren staat er 'Oost-Europese supermarkt' op de winkelruit. "Dat is veel logischer", legt Vova uit. "Een 'Russische supermarkt' is eigenlijk gewoon een verzamelnaam", legt hij uit. "We hebben Poolse, Oekraïense, Roemeense en Bulgaarse klanten en producten, dus waarom zouden we ons alleen een Russische supermarkt noemen?"
Er hing ooit een Russische vlag aan de gevel, maar die verdween na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. "We kregen veel belletjes van mensen die dreigden de ramen in te gooien, soms wel acht per dag", vertelt Vova. "Gelukkig is dat overgewaaid. Nu hangen er alleen nog Bogatir-vlaggen."
Superheld
Hij wijst naar de vlaggen met een ridderlijke figuur erop. "Bogatir is vernoemd naar een oude sprookjesheld uit Oost-Europese verhalen, iemand die de wereld probeert te redden. Als kind keek ik vroeger naar Russische tekenfilms over Bogatir. Hij is een soort krijger die altijd opkomt voor zijn mensen."
Die beschrijving is ook wel van toepassing op Vova en zijn familie, zegt vaste klant Antonia uit Estland. "Ze brengen mensen bij elkaar, geven advies en warmte." Zo gaat Vova met mensen mee naar de Kamer van Koophandel om te vertalen en kregen Oekraïners twee jaar lang korting in de winkel. "We begrijpen hun situatie, want wij hebben zelf ook in dat schuitje gezeten", zegt Vova.
Gevlucht uit Kirgizië
Zijn ouders vluchtten in 2000 uit Kirgizië na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. In 2011 namen zij de winkel over en sinds enkele jaren helpt Vova mee in de zaak. "Zo kwam onze familie in Rotterdam terecht", vertelt hij.
"Het liefst wil ik dat mijn ouders niet meer hoeven te werken. Maar ik heb ze nu nog wel nodig, want ik werk pas twee jaar in de winkel en zij zijn al meer dan tien jaar bezig."
Herkenning
In de supermarkt verkopen ze producten die klanten uit hun geboorteland herkennen. "Je bent wat je eet", zegt Vova. "Vaak spreken de klanten geen Engels of Nederlands, dus worden ze heel blij als ze hier binnenkomen."
"Dan zie je meteen een glimlach op het gezicht. Ze herkennen dezelfde merken en producten als thuis."
Verhuizen voor liefde
Ook in het leven van Marina speelt eten een grote rol. Ze kwam in 1998 naar Nederland voor de liefde. "Ik werd verliefd op een Nederlandse man en daarna ook op de Nederlandse gastronomische cultuur", zegt ze lachend
"En dan heb ik het niet over dat ene beroemde, of moet ik zeggen beruchte, koekje bij de koffie. Ik heb het over al die lekkere Nederlandse gerechten." Daarom schrijft zij nu een boek met verhalen over de Nederlandse keuken.
Vreedzaam samenkomen
Een paar meter verderop van de supermarkt van Vova, runt zijn zus met haar Oekraïense man een Oost-Europees restaurant. "Het is fijn om zo dicht bij elkaar te zitten. Ook voor onze ouders is dit belangrijk."
"Iedereen komt in het restaurant om lekker te eten en niet om over politiek te praten", zegt Vova. "Russen, Oekraïners, Polen, we komen hier allemaal vreedzaam samen."
Vrienden in Rusland
Hoewel haar wortels in Oekraïne en Rusland liggen, is Marina's keuze duidelijk: Nederland is 'haar land'. "Mijn kinderen zijn hier opgegroeid, dus de keuze is voor mij gemaakt." Toch was het wennen. "Ik mis de krakende sneeuw en de lange, diepe gesprekken aan tafel met vrienden."
Sinds de oorlog in Oekraïne is het contact met haar vrienden in Rusland vrijwel stilgevallen. "Ik wil niet dat ze in gevaar komen. We praten niet over de huidige situatie aan de telefoon. De kans is te groot dat gesprekken worden afgeluisterd of dat er kennis van wordt genomen."
Culturele uitwisseling
Via de stichting De Vriendschap, zet Marina zich in om de vriendschap en culturele uitwisseling tussen Nederland en Rusland te verbeteren.
In het ZIMIHC theater in Utrecht organiseert ze daarom al jaren een Nederlands-Russisch dansfestival. "Het is voor mij meer dan entertainment. Het gaat om de uitwisseling van dans en muziek uit allerlei landen. Het is een manier om elkaar beter te begrijpen."
Spanning in Europa
Het conflict tussen Rusland en Oekraïne raakt Marina diep. "Ik volg de huidige situatie met tranen in mijn ogen. Als ik nu zie wat er gebeurt in de straten van Kyiv waar ik ben opgegroeid, dan doet dat pijn." Ze voelt de spanning in Europa steeds meer oplopen: "Het doet me denken aan de tijd voor Hitler. Dat gevoel dat mensen aan oorlog beginnen te denken, dat is er nu."
Ondanks die gevoelens hoopt ze op een betere toekomst voor de inwoners van haar land. "Rusland heeft zo'n rijke geschiedenis, maar veel mensen zien Rusland nu alleen als een vijand. Het is beter om de taal en cultuur te scheiden van wat er daar op dit moment gebeurt."