Opnieuw onduidelijkheid over zorgbegroting: chronisch zieke Niels blijft langer in onzekerheid

Minister van Volksgezondheid Sophie Hermans (VVD) komt binnen één maand met nieuwe plannen voor het schrappen van de aftrek van specifieke zorgkosten, maakte ze vandaag bekend. De laatste dagen hebben verschillende organisaties hun zorgen geuit over het mogelijk verdwijnen van de zorgkostenaftrek. Ook de oppositie lijkt de zorgbegroting niet te willen steunen als deze bezuiniging erin blijft.

Onevenredig hard

De zorgkostenaftrek betekent dat mensen kosten die ze maken wegens ziekte of een beperking aftrekken van hun belastbaar inkomen. Denk aan kosten voor medicijnen of hulpmiddelen die niet worden vergoed.

Tijdens de begrotingsbehandeling van Volksgezondheid zei de minister dat ze 'binnen en buiten de regeling' wil zoeken naar oplossingen om haar plannen te verbeteren, zodat onder andere chronisch zieken niet onevenredig hard worden geraakt. Zij erkende dat velen van hen juist kunnen meedoen in de samenleving dankzij deze regeling.

Geen noodzaak aan hervormingen

Hoogleraar gezondheidseconomie Xander Koolman snapt niet waarom het kabinet mogelijk het mes in de zorgkosten wil zetten. Want volgens Koolman is het beeld onjuist dat de zorg volledig onbetaalbaar wordt.

"Als je puur kijkt naar de zorgbegroting dan is er geen enkel probleem. Sterker nog, die ziet er heel goed uit. De stijging van de uitgaven gaat al jaren ongeveer gelijk op met de groei van de economie. Dus daar zit het probleem niet. Ook in Europa bungelen we onderaan als het gaat om de omvang van zorgkosten", zegt Koolman.

Zorgen om de zorgbegroting

Niels van Hoorn heeft SMA, een progressieve spierziekte. Dat houdt in dat zijn spierkracht steeds minder wordt en hij afhankelijk is van een rolstoel. Plannen van het kabinet om patiënten zoals Niels meer te laten bijdragen ziet hij met enige angst tegemoet.

"Het verhogen van het eigen risico, het afschaffen van de huishoudelijke hulp en de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning, red.) heeft allemaal best wel veel impact op ons. Dat zou voor ons nu concreet betekenen dat we 500 euro extra zorgkosten hebben. Bovenop de 5000 euro zorgkosten per jaar die nu al niet vergoed worden."

Geen keuze

"We hebben ook twee kleine kinderen, en die kosten ook gewoon best veel geld. Je wil hen ook gewoon een goede toekomst kunnen bieden. En af en toe gewoon leuke dingen kunnen blijven doen. Daar heb ik best wel kopzorgen over."

Niels benadrukt dat hij en andere chronisch zieken vaak geen keuze hebben om bepaalde uitgaven te doen. "Ik kan niet kiezen om maar mijn rolstoel de deur uit te doen of aanpassingen aan huis gewoon niet te hebben. Ik kan niet onder die kosten uit", zegt hij. "Ik zou echt zeggen: kijk waar het geld vandaan gehaald kan worden, waar het wel gewoon gedragen kan worden deze last."

Oplopende kosten

Want op dit moment is van Hoorn aangewezen op behoorlijk wat regelingen van de overheid om zijn dagelijks leven normaal te kunnen leiden. Als hij hier financieel meer aan moet bijdragen, kunnen zijn kosten behoorlijk oplopen vreest Niels. "Dan moet je denken aan bijvoorbeeld alle hulpmiddelen in huis die via de WMO krijgt."

"Maar ook bijvoorbeeld aan huishoudelijke hulp. Als dat wegvalt komt alles op het bordje van mijn vrouw terecht. Het gaat maar om 2 uurtjes huishoudelijke hulp per week. Maar dat biedt ons echt verlichting. Als we dat straks allemaal zelf moeten gaan betalen, dan loopt het allemaal wel echt behoorlijk op."

Stapeling van extra kosten

Hoewel voorlopig onduidelijk blijft hoe de plannen precies uitpakken, zegt zorgeconoom Koolman dat goed gekeken moet worden naar 'de stapeling' van extra kosten die bij chronisch zieken terecht kan komen.

Koolman: "Als je kijkt naar alle maatregelen die er lagen, dan krijg je echt een stapelingseffect. Het gaat niet alleen om de eigen bijdrage die omhoog gaan, maar ook allerlei belastingkortingen die verdwijnen. Gelukkig realiseert het kabinet zich dit ook. Want dit kan echt behoorlijk hard aankomen bij sommige groepen. Die zijn dan echt aan de beurt."

Trendbreuk

Ook is het echt belangrijk dat het kabinet goed nagaat waar de rekening precies terecht komt, stelt Koolman. "Wat er lag qua bezuinigingen is echt een trendbreuk met het verleden. Voor het eerst werd de rekening echt voor een groot deel bij patiënten zelf gelegd. Vroeger werd er vooral gekeken of er kosten konden worden bespaard door doelmatiger te werken in de zorg."

Overigens ligt de echte reden waarom het kabinet zo koortsachtig op zoek is naar extra miljarden, helemaal niet bij de zorg, oordeelt Koolman."Het echte probleem zit bij Defensie, daar moet fors meer geld heen. Dus dat zet de overheidsfinanciën onder druk, niet de stijgende zorgkosten."

'Heel scheef'

Niels hoopt dat het kabinet in deze zoektocht naar geld creatief is en chronisch zieke patiënten die zorg nodig hebben zoveel mogelijk kan ontzien.

"Ik blijf het ergens heel scheef vinden. Mensen die veel zorg nodig hebben, die doen dat niet voor de lol en hebben vaak weinig middelen om alles zelf te kunnen betalen. Ik denk dat er echt andere plekken zijn waar het geld gevonden kan worden. Er zijn echt mensen die je extra kunt aanslaan, zonder dat je zelf iets van merkt. Begin daar dan zou ik zeggen."