Chronisch ziek zijn lijkt onbetaalbaar te worden door nieuwe kabinetsplannen: 'Spontaan ijsje zit er niet meer in'

Patiëntenfederatie Nederland vroeg bijna 6.500 mensen met een of meer chronische aandoeningen naar wat zij vinden van de zorgplannen van kabinet-Jetten. Het overgrote deel, namelijk 80 procent, zegt zich zorgen te maken en meer dan de helft is bang ze dat door deze plannen moeten bezuinigen op belangrijke uitgaven zoals kleding, eten en drinken.

Geen inkomen vanuit werk

Ramona Sikkes is bang dat ze hard geraakt wordt door de nieuwe kabinetsplannen. Ze heeft meerdere chronische aandoeningen, waaronder astma, fibromyalgie en een prikkelbaar darmsyndroom.

Tot kort geleden werkte Ramona nog, maar omdat haar functie bij haar vorige baan verviel, leeft ze nu van haar WW-uitkering. Een inkomen vanuit werk is er op het moment niet. Ramona's partner Gerard van Ree is door een onder andere een herseninfarct arbeidsongeschikt verklaard.

'Wordt pittiger'

Per maand houdt het stel nu ongeveer 400 euro over voor boodschappen, waarmee ook hun kinderen moeten worden gevoed. "Het is nu al best pittig en dat gaat alleen nog maar pittiger worden. Het wordt vaker 'nee' zeggen tegen de kinderen", vertelt Ramona.

"We zijn nu al heel veel bezig met gratis uitjes voor de kinderen, maar dan zit er bijvoorbeeld spontaan een keertje een ijsje met ze halen ook niet meer in."

Harde maatregelen

Toen het coalitieakkoord eind januari werd gepresenteerd, was een van de opvallendste zorgplannen het verhogen van het eigen risico naar 460 euro in 2027. Het kabinet wil dat compenseren door het bedrag op te splitsen, waardoor consumenten maximaal 150 euro per keer voor een behandeling betalen.

Maar het opsplitsen van het eigen risico heeft geen zin voor patiënten die regelmatig gebruik moeten maken van zorg, door bijvoorbeeld een chronische aandoening. Zij zijn het bedrag toch wel kwijt, omdat ze vrijwel altijd het eigen risico opmaken.

Niet meer aftrekbaar

Bepaalde zorgkosten die niet vergoed worden, kunnen patiënten nu als aftrekpost opgeven bij hun belastingaangifte. Maar als het aan het nieuwe kabinet ligt, wordt dat afgeschaft.

Het betekent dat bijvoorbeeld steunzolen, gehoorapparaten en een behandeling bij de diëtist niet meer aftrekbaar zijn. Daarnaast wil dit kabinet ook de hoogte van de WIA-uitkering korten en komen er meer eigen bijdragen voor medicatie en wijkverpleging.

'Tweedeling in maatschappij'

Volgens de coalitie zijn de maatregelen nodig om de pot voor de defensie-uitgaven te vullen, maar waarnemend directeur Linda Daniels van de Patiëntenfederatie maakt zich zorgen: "Ze noemen het een bezuiniging op de zorg, maar de pijn komt vooral terecht bij patiënten."

"Deze mensen ervaren de gevolgen in hun dagelijks leven. Dat is niet eerlijk, maar vooral ook niet verstandig. Het vergroot de tweedeling in de maatschappij."

Achteruit in koopkracht

De zorgen vanuit de patiëntenfederatie en hun achterban zijn terecht, zegt gezondheidseconoom Xander Koolman van de Vrije Universiteit Amsterdam. "Degenen die veel zorg gebruiken, zullen waarschijnlijk geconfronteerd worden met hogere rekeningen die ze zelf moeten betalen."

Hij gaat verder: "De verwachting is dat de groep die een heel smalle beurs heeft, gecompenseerd zal worden. Maar de groep die daar net boven zit, zal in hun koopkracht achteruit gaan."

Zorg mijden

Voor Ramona en Gerard betekent het dat ze nog meer op hun kosten moeten letten. Zorg mijden, waar vaak voor wordt gewaarschuwd, doet het stel al. "Ik ben 5 jaar lang niet bij de tandarts geweest omdat ik dat niet kon betalen", vertelt Gerard.

"Ik heb heel hard mijn best gedaan de afgelopen 5 jaar om te voorkomen dat ik wat kreeg", vertelt hij verder. "Maar ja, er zit wel een ontsteking in mijn tandvlees. Waarschijnlijk door de medicatie en alles wat ik heb meegemaakt." Gerard vertelt dat de behandeling tot 500 euro werd gedekt, maar de rest moet hij zelf betalen.

Compensatiemaatregel

Het nieuwe kabinet heeft beloofd met een compensatiemaatregel te komen voor de mensen die het zwaarst getroffen worden door de nieuwe maatregelen. Volgens het coalitieakkoord is daar 350 miljoen euro voor gereserveerd. Maar wie daar aanspraak op mag maken en hoe, is niet duidelijk.

Voor Ramona en Gerard ziet het er niet rooskleurig uit. De potjes die er nu al zijn vanuit gemeenten en provincie, gaan aan hen voorbij. Met de 400 euro die ze per maand overhouden om boodschappen te doen, zitten ze boven de maximale inkomensgrens om hier aanspraak op te kunnen maken.

Fysio-oefeningen via internet

De afgelopen jaren is het stel steeds slimmer geworden in hoe ze op een betaalbare wijze toch aan de juiste zorg kunnen komen, vertellen ze. Zo hebben ze op internet verschillende fysio-oefeningen gevonden die ze thuis kunnen doen.

"Zo probeer je toch de beweging te krijgen waarmee je aan je herstel kunt werken. Wat je aan de ene kant moet mijden, vang je zo op met wat er wordt aangeboden via diverse hulpverleners op internet", vertelt Gerard.

'Financieel rondbreien'

Met de nieuwe kabinetsplannen in hun achterhoofd, proberen Ramona en Gerard positief te blijven. "Dan gaan we weer zoeken hoe we het financieel kunnen rondbreien."

"Door toch weer kijken hoe we kunnen sleutelen, toch te kijken naar of er potjes van de gemeente zijn waar we gebruik van kunnen maken of door weer slimmer boodschappen te gaan doen", neemt Gerard zich voor.