Noodkreet vanuit jongeren en hulpverleners aan politiek Den Haag: 'Zet welzijnscrisis bovenaan de agenda'

Vandaag biedt een coalitie van jeugdhulporganisaties een manifest aan in de Tweede Kamer. Hun boodschap: het afstandelijke Haagse systeem moet wijken voor een praktijkgerichte, menselijke aanpak, zodat jongeren beter geholpen kunnen worden.

'Overheid denkt in potjes'

"Het probleem is dat de overheid in potjes denkt", zegt oud-SP-Kamerlid Peter Kwint. "Maar veel jongeren hebben juist een opeenstapeling van problemen: ze hebben mentale klachten, maar óók schulden, en óók geen eigen woonruimte. In Den Haag vallen deze problemen allemaal onder verschillende commissies en ministeries, zoals VWS, Sociale Zaken of Onderwijs."

"Hulpverleners krijgen vaak de opdracht om met slechts één van die problemen aan de slag te gaan", vervolgt Kwint. "Maar als een jongerenwerker bijvoorbeeld ziet dat iemand met mentale problemen al met tijdelijk een paar honderd euro per maand geholpen zou zijn, mag dat niet door de regels. Daardoor vallen jongeren regelmatig tussen wal en schip en worden de problemen onnodig groter."

'Versnipperde wetgeving'

Hulp voor jongeren is op dit moment te ingewikkeld georganiseerd, zeggen hulpverleners. Ze spreken van een welzijnscrisis: "Wij lopen tegen de gevolgen van versnipperde wetgeving en beperkte middelen aan." Peter Kwint werkt voor welzijnsorganisatie Het Bouwdepot. Deze organisatie geeft kwetsbare jongeren 1 jaar lang een vast maandelijks bedrag - zo'n 1.300 á 1.400 euro - wat vergelijkbaar is met een bijstandsuitkering.

"In diezelfde periode maken de jongeren met hun begeleider een plan: 'Welke problemen wil ik aan gaan pakken? En waar wil ik aan het einde van het jaar staan?'. Het doel is om op die manier rust creëren. En we geven de jongeren daardoor het vertrouwen dat ze hun eigen toekomst kunnen vormgeven."

Investering verdient zich terug

Dat deze aanpak werkt merken ze in de praktijk, vertelt Kwint. "We zien jongeren die weer aan het werk gaan, of die weer een opleiding gaan volgen. Voor het eerst in hun leven hebben ze even de tijd en de rust om te kunnen nadenken: 'wat zou ik eigenlijk met m'n leven willen?'."

Door de financiële druk weg te nemen, ontstaat er ruimte voor opleiding of werk en dat is juist het idee van het programma. Volgens Kwint verdient zo'n investering zichzelf binnen 3 jaar terug, omdat jongeren uit de schuldsanering blijven, een baan vinden en uiteindelijk ook gewoon belasting gaan betalen.

'Nergens een eigen plek'

Voor twintiger Antoinette Hompes heeft dit traject goed uitgepakt. "Een paar jaar geleden - toen ik 16 was - werd het thuis echt onhoudbaar. Maar ik kon nergens terecht en had nergens een eigen plek. Ik sliep de ene nacht op die bank en de andere dag op een andere."

Antoinette zat toen nog op school, maar moest helaas stoppen: "Het was allemaal niet meer te combineren voor mij. Ik stond er helemaal alleen voor. Er was geen contact meer met mijn ouders en geen financiële hulp. Het was een lastige periode."

Waslijst aan hulpverleners

In die tijd was er wel veel contact met hulpverleners, maar Antoinette herinnert zich nog goed hoe versnipperd dat was. "Ik heb zo veel verschillende mensen gezien: maatschappelijk werkers, jeugdzorg, noem het maar op. Het was een hele waslijst.

Ik merkte alleen dat zij allemaal maar één klein ding voor mij konden betekenen, want je hebt gesprekken met zoveel verschillende mensen."

'Nooit eerder meegemaakt'

De financiële steun die Antoinette gedurende een jaar heeft gekregen, heeft ervoor gezorgd dat ze weer wat rust in haar leven kreeg. Inmiddels is ze klaar met school en studeert ze.

"Het was heel erg fijn, omdat het echt vanuit vertrouwen ontstond. Dat is gewoon iets wat ik nog niet eerder had meegemaakt als het gaat om hulpverlening."

'Wachtlijsten worden langer'

Antoinettes verhaal staat niet op zichzelf. Naast de jongeren die al in de zorg zitten, zijn er volgens Peter Kwint nog zo'n 350.000 jongeren die slechts één of twee tegenslagen verwijderd zijn van een zeer onzekere toekomst, bijvoorbeeld door dakloosheid." De roep om meer handelingsruimte voor professionals klinkt al jaren, ondertussen worden de wachtlijsten in de jeugdzorg steeds langer."

Toch is Kwint hoopvol dat het dit keer anders zal gaan. "Het probleem is nu zo groot geworden dat Den Haag er zelf ook bij te winnen heeft. Jazeker, het concept van Het Bouwdepot kost geld, maar het verdient zichzelf in 3 jaar terug. Een jongere die niet in de schuldsanering komt, zijn huur betaalt en een baan vindt, levert de overheid uiteindelijk meer op." Op maandag 2 februari debatteert de Tweede Kamer over het jeugdbeleid.