Er ligt een mogelijke vredesdeal tussen de VS en Iran waarmee de Straat van Hormuz weer open gaat. Maar de houding van Israël over Libanon is daarbij cruciaal. Gaat premier Netanyahu luisteren naar president Trump? "Daar heeft hij geen baat bij."
Volgens Nora Stel, Libanondeskundige en verbonden aan de Radboud Universiteit, hebben veel mensen in Libanon daar weinig vertrouwen in. "Er is zeker opluchting, omdat dit voor veel mensen het beste nieuws in lange tijd is. Maar er is ook veel terughoudendheid. Mensen schommelen echt tussen hoop en vrees. Want in april leek er ook al een deal te liggen, en die werd vrijwel direct onderuit gehaald door Netanyahu. Daarom is de stemming nu vooral: eerst zien, dan geloven."
Raketaanval in maart
Sinds begin dit jaar is er opnieuw oorlog uitgebroken in Libanon. Als vergelding voor de dood op de Iraanse ayatollah Khameini, vuurde Hezbollah in maart raketten af die neerkwamen op een leeg veld in Noord-Israël. Het land startte hierna een hevige tegenoffensief op Libanon.
"Libanon is nu meegenomen in een staakt-het vuren tussen de VS en Iran, maar de twistpunten tussen Libanon en Israël moeten nog steeds worden opgelost", legt Stel uit. "Hierover zal verder moeten worden onderhandeld."
Voordelige pauze voor Hezbollah
Premier Benjamin Netanyahu heeft al aangegeven zich niet gebonden te voelen aan de afspraken tussen Amerika en Iran over Libanon. "Maar Hezbollah ziet dit staakt-het vuren als een diplomatieke overwinning door bondgenoot Iran en heeft aangegeven hier wel achter te staan", zegt Stel. "Eventuele interne spanningen of discussies over concessies spelen pas later, wanneer er onderhandeld wordt over een definitieve politieke regeling."
In die onderhandelingen neemt de Libanese regering het voortouw. "Daarbij moet wel voortdurend worden afgestemd met Hezbollah. Die afstemming verloopt vaak via parlementsvoorzitter Nabih Berri, die een belangrijke schakel vormt tussen beide." Eerdere pogingen tot een bestand zijn vastgelopen omdat regering en Hezbollah niet op één lijn zaten, weet de deskundige.
Oorlog levert niets op
Maar voor de Israëlische premier is de aanstaande deal tussen Iran en de VS een absoluut nachtmerriescenario."Een paar maanden geleden zag het er prachtig voor hem uit", vertelt Peter Malcontent, universitair docent geschiedenis van de internationale betrekkingen aan de Universiteit Utrecht. De Amerikanen gaan mee Iran vernietigen, en een einde maken aan iedere vorm van dreiging die Iran ooit nog zou kunnen vormen voor Israël, dacht de premier toen.
Veel Libanezen steunen het doel, maar ze steunen niet per se de visie en de aanpak van Hezbollah.Libanondeskundige Nora Stel over de steun voor Hezbollah onder de Libanese bevolking
"En nu moet je eigenlijk vaststellen van ja, wat heeft Israël binnengehaald? Eigenlijk helemaal niks", reflecteert Malcontent. "Er zijn bommen gedropt, maar Iran bestaat nog steeds. Sterker nog, de positie van Iran in de regio is helemaal niet zwakker geworden. Je zou eigenlijk kunnen zeggen, door die controle van de Straat van Hormuz, dat het alleen maar sterker is geworden." Hierdoor bestaat Hezbollah nog steeds als belangrijkste handlanger van het ayatollah-regime in Teheran, redeneert de universitair docent.
Steun én frustratie
Onder de burgers zelf is er veel frustratie over Hezbollah's optreden, maar de steun is niet volledig verdwenen. "Veel Libanezen steunen het doel, namelijk een einde aan de Israëlische bezetting van Libanees grondgebied", zegt Stel. "Maar ze steunen niet per se de visie en de aanpak van Hezbollah."
De bevolking wil wederopbouw, terugkeer van de meer dan een miljoen ontheemden en een normaal leven. Er is steun voor die diplomatieke koers van de regering. "Maar hoe langer de gevechten en de bezetting voortduren, hoe makkelijker het voor Hezbollah wordt om te zeggen dat diplomatie van de Libanese regering niet werkt en Iraanse inventie en gewapend verzet de enige optie is."
Iran hapt naar lucht
Los van de positie van Hezbollah en premier Netanyahu, denkt Malcontent wel dat de VS en Iran het akkoord in stand willen houden, mocht dat er komen. "Het is voor beide partijen te belangrijk."
"Zo wil Iran zich militair kunnen herstellen en de interne controle weer op orde brengen. Dat kun je ook een beetje aflezen aan de afgelopen periode. Er is wel wat geweld geweest, maar de echte oorlog ligt al een tijdje achter ons. Er wordt over en weer geschoten, een dagje, en dan is het weer over."
Netanyahu wil overleven
Daar wil Netanyahu alleen niets van weten. "Hij staat in eigen land onder enorme politieke druk met verkiezingen in aantocht en heeft er persoonlijk baat bij om de strijd in Libanon juist níét te laten stoppen."
Het is voor Netanyahu van levensbelang om te kunnen laten zien dat hij nog steeds 'mister security' is, zegt Malcontent. "Maar ook dat hij nog steeds met geweld kan bereiken wat belangrijk is voor Israël, en dat is Israëls veiligheid. Hij wil overleven. En de beste manier om dat, volgens hem, te doen is door geweld te blijven gebruiken."