Hulpverleners en deskundigen in shock door besluit Israël om Gaza-Stad te bezetten: 'Situatie is al zo wanhopig'

"Dit besluit van Netanyahu ligt in de lijn van de afschuwelijke destructie die we al 22 maanden zien", vertelt hulpverlener Caroline Willemen. Ze werkt in Gaza-Stad voor Artsen Zonder Grenzen. "Tegelijkertijd komt het toch ook als een verrassing omdat de situatie zo wanhopig is op dit moment."

'Extreem moeilijk om voor te stellen'

"Het is extreem moeilijk om onszelf voor te stellen dat het nog erger wordt dan dat het nu al is", gaat Willemen verder over het besluit van het Israëlische veiligheidskabinet om Gaza-Stad te gaan bezetten.

De hoop op een staakt-het-vuren, die tot enkele weken geleden nog leefde, is verdwenen. "Het idee dat we naar een slechter scenario dan de status quo gaan, is extreem moeilijk."

'Geen nieuws is meestal slecht nieuws'

Ook de Palestijns-Nederlandse Sliman reageert geschokt op de plannen van de Israëlische premier Netanyahu om in het zuiden van Gaza een zogenoemde 'humanitaire zone' in te richten. "Dat is geen humanitaire zone," zegt hij. "Dat is een concentratiekamp. Dit is geen militaire operatie meer. Dit is genocide door verdrijving."

Sliman verloor de afgelopen maanden negen familieleden. Vanuit Amsterdam probeert hij contact te houden met zijn nog levende familieleden in Gaza-Stad. "We hebben een familiegroep op Facebook. Daarin moet ik sterk zijn, zodat ze even met iemand kunnen praten. Maar als ik ophang, zit ik hier alleen." De laatste dagen heeft hij geen contact kunnen krijgen met zijn neef. "Dat baart me zorgen. Geen nieuws is meestal slecht nieuws."

Geen tijd om te rouwen

Rouwen lukt hem niet. "Ik heb het geparkeerd. Het is nog niet klaar. We zitten middenin de genocide. Je begint pas te rouwen als het voorbij is, als het rond is."

"En het ergste is nog niet eens gekomen", gaat Sliman verder. "Ze maken het expres zo onleefbaar dat mensen weg moeten. Maar waarheen? Mensen zijn al tien keer gevlucht, van tent naar tent."

Niet genoeg plek

In Gaza-Stad verblijven naar schatting bijna een miljoen mensen. In het oosten van de stad geldt al maanden een evacuatiebevel. De delen waar mensen nog terechtkunnen zijn overvol en zeker 40 procent van de gebouwen is verwoest.

"Waar er een paar vierkante meter beschikbaar zijn, hebben mensen tenten opgezet of zelf met plastic sheets geprobeerd een onderkomen te bouwen", vertelt Willemen. "Mensen nemen hun toevlucht tot ingestorte gebouwen, ondanks het gevaar. Maar ze kunnen simpelweg nergens anders naartoe."

Geen energie om te verplaatsen

Wat mensen nu gaan doen, is onzeker. "Er wordt gesproken over een deadline op 7 oktober. Dan moet iedereen uit Gaza-Stad weg zijn. Iedereen moet nu voor zichzelf bedenken wat te doen," zegt de hulpverlener.

"Maar de meeste mensen hebben amper de energie om zich door de stad te verplaatsen. Dus laat staan om nogmaals te vertrekken naar een ander deel van de Gazastrook." Willemen maakt zich ook grote zorgen over ouderen en gewonden. "Een aantal van onze patiënten heeft gebroken ledematen en geamputeerde ledematen. Ik weet niet of deze mensen zich fysiek kunnen verplaatsen naar het zuiden."

'Mensen hebben letterlijk niets meer'

"Er is gewoon helemaal niets. Geen auto's, geen huizen, geen rolstoelen. Mensen hebben letterlijk niets meer", vult de Israëlisch-Nederlandse Erella Grassiani aan. Ze is antropoloog aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in militarisering en veiligheid in Israël-Palestina.

"Toch wordt er gedaan alsof je mensen zomaar even kunt verplaatsen, alsof het allemaal heel clean en geordend kan verlopen", gaat ze verder. "Maar in de praktijk is dat totaal niet zo, het is veel complexer. Mensen in Gaza-Stad hebben niks om zich mee voort te bewegen en ook geen plek om naartoe te gaan."

Slecht idee

Dit alles wordt uitgevoerd terwijl zelfs het Israëlische leger zich ertegen keert, vervolgt Grassiani.

"De legerleiding zelf, net als de oppositie, stelt dat deze bezetting een heel slecht idee is. Omdat het de gegijzelden en de Israëlische soldaten in gevaar brengt."

Geen 'bezetting'

Het opvallendste aan de situatie is volgens de antropoloog dat het kabinet zelf niet spreekt over een 'bezetting'. Volgens het oorlogsrecht mag een militaire bezetting alleen als je daarmee burgers beschermt, legt ze uit. "Maar dat is hier overduidelijk niet het geval."

"In de officiële communicatie wordt dat woord zorgvuldig vermeden. Netanyahu gebruikt het gewoon niet. Terwijl wij het hier in de pers natuurlijk wél zo noemen, want dat is het ook", merkt Grassiani op. "Hij doet dit waarschijnlijk omdat hij weet dat het juridische en politieke consequenties zou kunnen hebben. Dat maakt het extra wrang."