Huisarts komt niet meer zo vaak op huisbezoek, is dat erg? 'Door werkdruk soms minder persoonlijk'

"Vroeger kon je naar de huisarts gaan wanneer je wil, er waren veel langere spreekuren. Nu moet je bellen, een afspraak maken via de assistent en dan mag je hopen dat je wat krijgt", vertelt de 99-jarige mevrouw Bijl - Van Bruggen.

Hoge werkdruk

In de afgelopen jaren is het aantal huisbezoeken door huisartsen gehalveerd, blijkt uit onderzoek van NU.nl. Dat is onder meer het gevolg van toegenomen werkdruk. "Patiënten worden sneller ontslagen uit het ziekenhuis en we hebben langere wachtlijsten, dat legt druk op de huisartsenzorg", vertelt Marjolein Tasche van de Landelijk Huisartsen Vereniging (LHV).

Ook huisarts Femke van de Peppel merkt dat de hoge werkdruk het lastig maakt om langs te gaan bij haar patiënten, terwijl de werkelijke situatie er eigenlijk om vraagt. "De vergrijzing neemt toe, waardoor we meer visites moeten doen, maar daar heb ik minder tijd voor."

Lage tarieven

Daarnaast komt de eerstelijnszorg onder druk te staan door de relatief lage vergoeding voor een huisbezoek. "Het rondkomen van een basisaanbod in de zorg wordt steeds moeilijker. Een enkele visite is vaak niet kostendekkend", vertelt de Utrechtse arts Van de Peppel.

Ook bij de LHV herkennen ze dit geluid: "We hebben nu in Nederland een systeem waarin de huisarts eigenlijk steeds harder moet werken om hetzelfde te verdienen. Dat gaat een keer niet goed, dus die negatieve spiraal moet doorbroken worden", legt Tasche uit.

Praktijkondersteuners komen wel langs

Huisartsen zijn genoodzaakt om scherpere en andere keuzes te maken. Zo is een deel van de huisbezoeken overgenomen door praktijkondersteuners. Van de Peppel is hier blij mee: "Zij zijn proactiever, ze komen structureel langs bij de patiënten. Ze doen veel meer preventieve zorg, dat is heel waardevol. Als huisarts hoef je daardoor minder visites te doen."

Dit neemt niet weg dat er alsnog veel uitdagingen zijn. "Dat betekent dus ook dat je meer personeel nodig hebt. En je bent niet meer met dezelfde regelmaat in direct contact met je patiënt. Er zitten meer lijntjes tussen."

Teamwork

Marjolijn Tasche ziet vooral dat de huisartsen en praktijkondersteuners elkaar aanvullen. "Een praktijkondersteuner is geen huisarts, maar weet wel veel van chronische ziekten en heeft ook meer tijd. Als team kun je de juiste zorg leveren."

Volgens haar is er geen directe reden tot zorgen. "De zorgvraag voor de huisarts is enorm toegenomen. Dus dan moet je kritischer zijn over wanneer je een huisbezoek doet. Het kost relatief veel tijd." Huisartsen hebben zelf de vrijheid om dit op een passende manier in te vullen. "Dat is denk ik ook wel een beetje de charme van het huisartsenvak, dat je je praktijk zo organiseert hoe jij vindt dat het beste bij jouw patiënten past."

Lastige kwestie

Door de werkdruk heeft de huisarts andere manieren van werken nodig om alles voor elkaar te krijgen, zoals bijvoorbeeld een terugbelsysteem voor een afspraak. "Daardoor wordt het soms wel wat minder persoonlijk." Het is een lastige kwestie en de oplossing ligt niet voor de hand. "Er moeten dingen in de zorg veranderen. Nieuwe innovaties en meer personeel alleen gaan die werkdruk niet oplossen", zegt Van de Peppel.

Tasche benadrukt ook dat het huisartsenvak interessant moet blijven voor jonge huisartsen. "We hebben ze meer dan ooit nodig, want de zorgvraag groeit hard. Iedere burger van Nederland moet eigenlijk een huisarts hebben. Daarvoor is het aanbieden van een huisartsenopleiding in de regio een mooie stimulans."

Toegankelijkheid huisartsenzorg

Toezichthouder de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) vindt het belangrijk dat mensen toegang hebben tot passende huisartsenzorg wanneer zij dat nodig hebben. "Zorgverzekeraars hebben daartoe ook een zorgplicht waarop de NZa toeziet. Deze zorgplicht houdt in dat zij ervoor zorgen dat hun patiënten tijdig de zorg krijgen die zij nodig hebben. We verwachten dat zorgverzekeraars zich maximaal inspannen om de huisartsenzorg regionaal passend te organiseren."

"Op dit moment ontvangen wij geen signalen dat de toegankelijkheid van de huisartsenzorg onder druk staat vanwege de daling in het aantal visites dat wordt gedaan door huisartsen."

'Mijn werk niet meer doen'

Toch maakt huisarts Van de Peppel zich wel zorgen over de kwaliteit die ze haar patiënten te bieden heeft. "Als wij omvallen, dan valt denk ik het hele zorgsysteem om." Ze benadrukt hoe belangrijk het is om je patiënten fysiek te zien in hun omgeving. "Als ik een patiënt niet meer ken, dan kan ik eigenlijk mijn werk niet meer doen."

Die bezoekmomenten aan huis zijn vaak niet van te voren gepland. "Je voelt de hele dag die spagaat, omdat je ad hoc moet werken. Spreekuren en continue zorg staan vast, maar op elk moment kan iemand doodziek worden. Dan moet je er gewoon heen."