Hongaren dolblij met nieuwe premier Péter Magyar, maar kan hij de corruptie ook verminderen? 'Bijna mission impossible'

Voor de Hongaarse Bence Kis (23) voelt de overwinning van Magyar nog heel onwerkelijk. "Ik heb 16 jaar onder het regime van Orbán geleefd en dat dit van de ene op de andere dag voorbij is, kan ik nog nauwelijks bevatten." Bence woont in Utrecht en studeert Culturele Analyse in Amsterdam, maar reisde dit weekend voor de verkiezingen terug naar Boedapest.

'Het voelde zo bevrijdend'

"Overal in de stad ontstonden spontane volksfeesten", vertelt Bence. "Voor het parlement was een techno-rave gaande. Mijn zus en ik stonden daar te dansen terwijl de resultaten binnenkwamen."

"Iedereen keek op elkaars telefoons; het maakte niet uit van wie die telefoon was, we deelden alles. Het was als een collectieve zucht van verlichting die we 16 jaar lang hebben moeten inhouden. Het voelde zo bevrijdend."

Strategische stem

Hoewel Bence zichzelf linkser vindt dan de centrum-rechtse Magyar, was zijn stemkeuze strategisch. "Voor mij was het vooral een stem tegen Orbán. Ik ben 23 jaar en ik heb nooit een Hongarije gekend zonder Orban. Ik was er klaar mee dat de mensen alle corruptie maar slikten."

Om Orban nu zijn nederlaag te zien toegeven en te beseffen dat hij niet langer de positie heeft om iedereen te verslaan, raakte Bence diep. "Ik was eerlijk gezegd bang dat Orban de macht niet zou overdragen, maar toen hij Magyar feliciteerde, wist ik: dit is het moment dat het regime echt over is."

Positieve veranderingen

Bence hoopt dat door de overwinning van Magyar de sfeer in Hongarije positiever wordt. Hij ziet een mooie toekomst voor zijn land voor zich.

"Dat de angst minder krachtig wordt en dat Hongarije weer een land wordt waar mensen mogen houden van wie ze willen en dat we weer een echte rechtsstaat worden."

Grote verassing

Waar de Hongaarse student opgelucht en blij is met de verkiezingsuitslag, is jurist en makelaar Robert Kemkers juist verrast. "Dat de oppositie van Peter Magyar met zo een duidelijk verschil heeft gewonnen, zagen veel Hongaren niet aankomen", zegt de Nederlander die al 25 jaar in Hongarije woont.

Tegelijkertijd moet nog blijken in hoeverre er daadwerkelijk sprake zal zijn van een ander regime, vervolgt hij. "Magyar is 13 jaar actief geweest voor de Fidesz-partij en bevindt zich grotendeels op dezelfde politieke lijn als Orbán. Ik verwacht daarom dat 75 tot 80 procent van de ideeën overeind blijft. Het is niet zo dat er plotseling een uitgesproken linkse premier aantreedt."

'Hongarije is gewoon een democratie'

Over de soepele machtsoverdracht is Kemkers niet verbaasd. "Er zijn geen onregelmatigheden geweest. En dit bevestigt wat ik al jaren probeer uit te leggen: Hongarije is gewoon een democratie. "

In de West-Europese media wordt daar veel over getwijfeld, ziet hij. "Men was bang voor manipulatie of chaos als Orbán zou verliezen. Maar we zien nu dat het gewoon mogelijk is dat een oppositiepartij wint en dat Orbán direct zijn verlies toegeeft en de winnaar feliciteert."

Grote opkomst

De winst van Magyar is volgens Kemkers onder andere te verklaren door de grote opkomst bij de stembus. Volgens hem heeft Magyar het voor elkaar gekregen om veel meer Hongaren te mobiliseren om te gaan stemmen dan voorgaande verkiezingen. "Er zijn ongeveer 10 procent meer stemmen uitgebracht", zegt hij. "En die zijn allemaal naar Peter Magyar gegaan."

De echte verandering was vooral te zien op het platteland, zegt Kemkers. "In de meest conservatieve districten, waar Orbán normaal 80 of 90 procent haalde, bleef hij nu steken op 40 procent. Ouders hebben daar waarschijnlijk naar hun kinderen geluisterd en besloten dat ze na 20 jaar Orbán wel eens wat anders wilden voor de volgende generatie."

Lijken in de kast

Maar hoe anders die volgende generatie het gaat krijgen, dat is volgens hoogleraar recht en politiek John Morijn aan Rijksuniversiteit Groningen nog maar de vraag. "Ik denk dat een basishouding van scepsis wel gepast is."

Een van de grootste uitdagingen voor Magyar wordt namelijk het herstellen van de Hongaarse rechtstaat zonder daarbij wetten te overtreden. "Het is bijna een mission impossible", zegt Morijn. "Want veel rechters zijn politieke bondgenoten van Orbán. Ze zijn voor het leven benoemd. En dat is normaal gesproken een belangrijke garantie in een rechtsstaat, maar nu is het een groot probleem voor Magyar."

Mission impossible

"Hij zit vast aan wetten die door Orbán zijn ingevoerd om de eigen machtspositie te beschermen", gaat de hoogleraar verder. "Deze rechters kunnen alle hervormingen tegenhouden. Het is alsof Magyar moet vechten met één hand op de rug."

Wat de situatie ook ingewikkeld maakt, is dat de achterban van de nieuwe premier geen eenheid is. "In Hongarije hebben veel mensen niet zozeer vóór Magyar gekozen, maar tégen Orbán. Die politieke tent van Magyar is eigenlijk vrij diffuus. Daar zitten mensen in die vrij conservatief zijn en eigenlijk zaten te wachten op een partij zonder corruptie. Maar er zitten ook mensen in die veel progressiever zijn. Probeer die allemaal maar bij elkaar te houden."