Komt er na 16 jaar een einde aan Viktor Orbán als premier Hongarije? Spannendste verkiezingen in jaren op komst

Zondag 12 april is de dag van de waarheid, want dan gaan de Hongaren naar de stembus. Oppositieleider Peter Magyar is misschien wel de meest krachtige tegenstander voor Orbán in 16 jaar en als hij wint, zal er een andere wind gaan waaien. Zowel in Europa als Hongarije.

16 jaar aan de macht

Premier Orbán drukt al jaren zijn stempel op de internationale politiek. In 1998 werd hij, op 35-jarige leeftijd, voor het eerst premier van Hongarije. Na een onderbreking keerde hij in 2010 terug aan de macht en is nu een van de langstzittende leiders in Europa.

In de periode dat Orbán aan de macht is, is het Hongaarse politieke systeem flink veranderd, zegt europarlementariër Tineke Strik (GroenLinks-PvdA). Zij is rapporteur voor de rechtsstaat in Hongarije en houdt zich namens het Europees Parlement bezig met democratie en mensenrechten in het land.

'Electorale autocratie'

Strik zegt dat Hongarije is veranderd in een 'electorale autocratie'. "Dat betekent dat Orbán wel via verkiezingen aan de macht is gekomen, maar tegelijkertijd het systeem zo naar zijn hand heeft gezet dat het eigenlijk geen democratisch systeem meer is."

De Hongaarse premier blokkeert binnen de Europese Unie regelmatig besluitvorming. "Niemand vertrouwt premier Orbán meer", zegt Strik. "Op Europese toppen dreigt hij constant belangrijke beslissingen te blokkeren." Ook heeft hij warme banden met Rusland. "Dat zie je bij steun voor Oekraïne. Hij gebruikt zijn machtspositie binnen de Europese Unie om Poetins agenda uit te voeren."

Vetorecht in EU

Het vetorecht van Hongarije maakt dat Orbán veel invloed heeft. "Hij kan zijn vriend Poetin tevreden stellen door zijn hakken in het zand te zetten bij besluiten", zegt Strik. "Daardoor wordt Europese samenwerking steeds moeilijker."

Orbáns tegenstander, Péter Magyar, wil de banden met Europa juist verbeteren. "Hij heeft beloofd dat hij constructief wil samenwerken met de Europese Unie en de rechtsstaat wil herstellen", zegt Strik. "En dat laat hij ook in zijn campagne duidelijk zien, dat hij een andere koers wil varen."

Trouwe achterban

In de peilingen doet Magyar het goed onder de Hongaren, maar er is ook nog steun voor het vertrouwde gezicht van Orbán. De premier heeft een trouwe achterban opgebouwd en weet goed in te spelen op nationale sentimenten.

De Nederlandse makelaar Robert Kemkers woont al 25 jaar in Hongarije. Volgens hem zijn er wel mensen die na 16 jaar behoefte hebben aan een nieuwe leider, maar er heerst ook onzekerheid. "De oorlog in Oekraïne gaat door en ik proef toch wel dat er meer mensen zijn die zeggen: 'Ik wil misschien wel eens een keer verandering. Maar om in deze onzekere, bange tijden nou in het in het duister en het onzekere te stappen, dat weet ik niet'."

Groeiende economie

Daarnaast ziet Kemkers juist positieve ontwikkelingen onder Orbán. "De economie is de afgelopen jaren gegroeid, er is meer stabiliteit", zegt hij.

Volgens Kemkers is het beeld dat in West-Europa bestaat vaak te negatief. "Er wordt vaak gezegd dat Hongarije geen democratie meer is, maar mensen kunnen gewoon stemmen en er is oppositie."

'Dan zou ik naar Nederland verhuizen'

Veel Hongaren waarderen juist dat Orbán zich opstelt als een sterke leider en kiest voor Hongarije, legt Kemkers verder uit. "Orbán speelt politiek op een andere manier. Hij denkt meer als Trump of Poetin of een andere machtspoliticus: Hungary first."

Volgens de Nederlander komt Orbán dan ook op voor de belangen van de gewone Hongaar. De kritiek die op Orbán wordt geuit, ervaart Kemkers niet zo. "Als ik ook maar één dag het idee zou hebben dat ik in een dictatuur zou leven, of het idee zou hebben dat het naar een dictatuur zou afglijden. Dan zou ik naar Nederland verhuizen."

Spannende verkiezingen

De verkiezingen zijn nog geen gelopen race. "Het wordt echt serieus, heel spannend", zegt Strik. Als Orbán weer wint zal hij volgens haar meer radicaliseren. Tegelijkertijd is de kans aanwezig dat hij opnieuw aan de macht blijft, omdat Orbán volgens haar de spelregels naar zijn hand heeft gezet.

"Hij heeft zoveel macht in handen om die verkiezingen in zijn voordeel te laten uitvallen", zegt de Europarlementariër. "Hij heeft het kiesstelsel zo aangepast dat bijvoorbeeld de stemmen uit de steden minder zwaar tellen, terwijl die van het platteland meer tellen."

Oppositie

Toch klinkt er volgens Strik ook een steeds sterker tegengeluid. "Mensen hebben echt genoeg van Orbán. Er zijn steeds meer demonstraties", zegt ze. Dat vergroot volgens haar de kansen voor Magyar.

Na zondag is de uitslag van de verkiezingen bekend en weten Hongarije én Europa welke toekomst zij tegemoet gaan.