Daklozen zijn een van 'duurste' bevolkingsgroepen voor overheid, maar dat hoeft niet: 'Zorg wordt pas ingezet als het misgaat'
Volgens straatarts Michelle van Tongerloo kost een dakloze de samenleving 30.000 tot 85.000 euro per jaar. Daarmee behoren daklozen tot de duurste groep burgers in Nederland. Hoe kan dat? "Een plek in de opvang kost al gauw 15.000 euro per jaar."
"Dakloze mensen behoren tot de duurste burgers in onze samenleving." Dat zei de Rotterdamse straatarts Michelle van Tongerloo deze week in het programma Buitenhof.
'Meer dan 90 duizend daklozen'
Het aantal dakloze mensen in Nederland is moeilijk vast te stellen. "Dat komt omdat mensen zich schamen, en omdat ze niet makkelijk te vinden zijn", zegt Nienke Boesveldt, hoofdonderzoeker Dakloosheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Ze slapen in auto's, bij vrienden of familie en proberen vaak hun situatie verborgen te houden."
Cijfers van het CBS stellen dat het om zo'n 33.000 mensen zonder thuis gaat, maar volgens Boesveldt is dat slechts het topje van de ijsberg. Volgens haar onderzoek gaat het om meer dan 90.000 daklozen in Nederland, "en dat aantal blijft groeien."
'Het kan iedereen overkomen'
Het zijn overigens niet per definitie de mensen die met een blik bier staan de bedelen naast een supermarkt, zegt Esmé Wiegman, regiodirecteur Noordoost bij het Leger des Heils.
"Het zijn mensen zoals jij en ik. Mensen die net gescheiden zijn en geen onderdak vinden bijvoorbeeld. Het kan iedereen namelijk overkomen."
Opvang en zorg zijn duur
Straatarts Michelle van Tongerloo zegt dus dat een dakloze de samenleving een bedrag van 30.000 tot 85.000 euro per jaar kost. Hoe is dat te verklaren? "Een plek in de opvang kost al gauw 15.000 euro per jaar. Bij zwaardere zorg, denk daarbij aan ggz-begeleiding, kan dat oplopen tot 70.000 euro", antwoordt hoofdonderzoeker Dakloosheid Boesveldt.
Daarbovenop komen de medische kosten. Dakloosheid vergroot de kans op ernstige gezondheidsproblemen zoals onderkoeling, infecties en chronische aandoeningen. "Zorg wordt dan vaak pas ingezet als het misgaat. Met ambulances, spoedeisende hulp en langdurige ziekenhuisopnames. Dat is extreem duur én vaak te laat."
Dure ziekenhuisopnames
Boesveldt voegt daar aan toe dat als iemand dakloos wordt, het risico groter is dat hij of zij daarna weer opnieuw dakloos wordt. "Mensen raken in een neerwaartse spiraal. Terwijl, als iemand in een rustige woonsituatie zit, de zorgvraag ook heel anders is."
"In Amerika heb je het bekende voorbeeld 'Million Dollar Murray'. Een dakloze man, die de overheid 1 miljoen dollar kostte door ziekte. Niet door huisvesting en begeleiding, maar door herhaalde ziekenhuisopnames. Hij overleed later op straat", vertelt Boesveldt.
Investeren loont
Onderzoek laat zien dat investeren in stabiele huisvesting juist geld bespaart. "Elke euro die je investeert in het voorkomen of oplossen van dakloosheid, levert gemiddeld 2,50 euro op", zegt Boesveldt.
Investeren loont, zegt zij dus: het geld dat je investeert wordt meer dan twee keer verdubbeld. Minder crisiszorg, minder politie-inzet en betere gezondheid maken het verschil. De kern van de oplossing is volgens haar duidelijk: meer betaalbare woningen, snellere signalering en eerder ingrijpen.
'Heeft te maken met verwijten'
"Wachten op perfecte cijfers helpt niet. We weten al dat het probleem groter is dan we dachten, en dat niets doen uiteindelijk veel duurder is", gaat de hoofdonderzoeker verder.
Het is uiteindelijk een feit dat daklozen behoren tot duurste burgers van Nederland. Maar, "dat heeft ook te maken met verwijten", zegt Boesveldt. "Iemand maakt onhandige keuzes, maar verdient het blijkbaar niet om stabiel gehuisvest te zijn."