AOW-leeftijd toch niet versneld omhoog, maar vakbonden vinden plannen kabinet nog 'volstrekt onvoldoende'
Het kabinet gaat de AOW-leeftijd niet versneld verhogen en zet de bezuinigingen op de WIA en de WW voorlopig niet door. Dat schrijven premier Jetten en de ministers Vijlbrief, Aartsen en Herbert in een brief aan de Tweede Kamer.
De brief is het antwoord op het ultimatum dat de vakbonden hadden gesteld en dat Tweede Pinksterdag afliep. De bonden wilden dat de plannen om te bezuinigen op de sociale zekerheid van tafel zouden gaan. Zo niet, dan zou er op grote schaal gestaakt worden.
Versnelde verhoging van tafel
De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd is helemaal van tafel. De plannen voor de WIA en de WW gaan 'voorlopig niet in de voorgestelde vorm door', schrijft het kabinet in de Kamerbrief. Met deze stap wil het kabinet tot afspraken komen over een gezamenlijk pact, met de vakbonden en de werkgevers. Vijlbrief hoopt 'ruimte te maken' voor overleg met de sociale partners.
De brief is ondertekend door de minister-president en de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van Werk en Participatie en van Economische Zaken en Klimaat.
Onduidelijke plannen
Vakbonden FNV, CNV en VCP vinden de nieuwe voorstellen van het kabinet op het eerste gezicht 'volstrekt onvoldoende'. De aangekondigde acties zijn dus nog niet van de baan. De bonden willen eerst een verhelderend gesprek met het kabinet, want ze vinden de plannen nog te onduidelijk.
In het coalitieakkoord staat dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 één-op-één gekoppeld wordt aan de levensverwachting. Dat betekent dat mensen een jaar langer moeten werken als de gemiddelde levensverwachting met een jaar stijgt. Daarnaast zou er bezuinigd moeten worden op de WIA, de uitkering voor (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheid en zou de duur van de WW-uitkering van 2 naar 1 jaar gaan.
Geen meerderheid
Vooral de verhoging van de AOW-leeftijd was voor de vakbonden van meet af aan onbespreekbaar. Zij kregen daarin bijval van werkgeversorganisatie VNO-NCW.
Voor de plannen was in de Tweede Kamer ook nog geen meerderheid. En ook in de Eerste Kamer stemde al een ruime meerderheid voor een motie om af te zien van verhoging van de AOW-leeftijd. Fractievoorzitter Jan Struijs van ouderenpartij 50 Plus, zelf oud-vakbondsman, zegt in een eerste reactie: "We gaan de goede kant op, maar we zijn er nog niet." Hij heeft er 'alle begrip voor' dat de bonden de acties boven de markt laten hangen, maar roept ze ook op om te gaan praten met het kabinet.
'Een open gesprek'
Minister Hans Vijlbrief (D66) van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil 'graag een open gesprek over de grote problemen en mogelijke oplossingen' voeren. "Over hoe we zorgen dat iedereen kan blijven meedoen op de arbeidsmarkt, ook met de AI-revolutie die op ons afkomt. En over hoe we zorgen dat het arbeidsongeschiktheidsstelsel weer werkt voor mensen."
De uitvoering van de WIA is al langer een probleem. Vijlbrief spreekt van een 'doolhof dat nauwelijks nog te begrijpen is voor de mensen die het betreft'. Hij wil de huidige regeling versimpelen. De vakbonden zijn ook bereid te praten over het verbeteren van de uitvoering.
'Ontzettend stom'
FNV-voorzitter Hans Spekman is positief over het niet versneld verhogen van de AOW-leeftijd. "Natuurlijk ben ik er blij mee, maar het voelt gelijk ontzettend stom. Want waar ben ik nou echt blij mee? Met iets wat al was, want uiteindelijk zegt het kabinet nu: 'We houden ons aan afspraken die al zijn gemaakt.'"
Spekman doelt hiermee op het Pensioenakkoord dat kabinet, vakbonden en werkgevers in 2019 sloten na jarenlang onderhandelen. Dat het kabinet de bezuiniging binnen de sociale zekerheid wil zoeken, noemt Spekman 'ons grootste probleem'.
Geld om gat te dichten?
Met de in het coalitieakkoord voorgestelde bezuinigingen en hervormingen van de sociale zekerheid is in totaal 6,5 miljard euro gemoeid. Dat geld zal ergens vandaan gehaald moeten worden, want het kabinet wil geen rekeningen doorschuiven, schrijft minister Vijlbrief in zijn brief aan de Tweede Kamer. Vijlbrief stelt klip en klaar: "De wetgeving stopt. Dat betekent dat we de AOW-leeftijd niet gaan verhogen."
Hij wil een "'open gesprek', maar uiteindelijk moeten die bezuinigingen er wel komen. Al ontwijkt de minister dat vandaag liever. "Ik wil voorbij geld. We kunnen de hele dag over geld praten, maar ik zeg 'kom nou aan tafel, kom over oplossingen praten.'" Hij vervolgt: "Ik ga het gesprek aan over de noodzaak van hervormingen en de toekomst van Nederland. We hebben de traditie van solide overheidsfinanciën, maar ook de traditie van sociaal-economisch overleg, dus het is belangrijk dat we samenwerken en dat gaan we doen."
Spekman: 'Niet korten op sociale zekerheid'
"Misschien wordt de WW niet verkort, maar wordt dan de bijstand verlaagd", zegt Spekman tegen EenVandaag. Hij vindt het geen goed idee als het geld bij sociale zekerheid wordt weggehaald. "Dat vinden we toch wel een groot probleem."
Wat de FNV-voorzitter betreft zou het geld gevonden kunnen worden door het begrotingstekort iets op te laten lopen of de winstbelasting te verhogen. De vakbonden gaan door met het voorbereiden van stakingen. "Maar natuurlijk staan wij altijd open om het gesprek te voeren", reageert Spekman.