Nieuwe FNV-voorzitter Hans Spekman gaat strijd aan met kabinet, zo wil hij de vakbond weer relevant maken

De FNV was de afgelopen jaren vooral negatief in het nieuws door interne ruzies. Wat Spekman betreft, die eerder voorzitter van de PvdA en Tweede Kamerlid was, is dat achter de rug en moet de FNV de strijd aangaan met het kabinet.

Strijden of polderen

Of Hans Spekman de juiste man op het juiste moment is, moet blijken, maar strijd is een belangrijk onderdeel van de manier waarop vakbonden proberen hun doelen te bereiken. Dat zegt Paul de Beer, emeritus hoogleraar arbeidsverhoudingen. Hij bekleedde jarenlang de Henri Polak leerstoel, die is opgericht om wetenschappelijk onderzoek te doen naar de rol van vakbonden in de maatschappij.

Volgens hem moet de vakbond ook bereid zijn om te polderen en Spekman moet nog maar laten zien of hij dat kan. "Dat wil zeggen dat je op een gegeven moment ook met de tegenpartij, of dat nou de regering is of de werkgevers, tot een compromis moet komen om echte resultaten te bereiken." En dat is volgens De Beer lastig. Volgens hem is dat een van de redenen waarom er zoveel strijd is binnen de FNV: hoe belangrijk is strijden en hoe belangrijk is polderen?

Economische situatie

De keuze die de vakbeweging heeft tussen staken of overleggen hangt ook af van de economische situatie, zegt De Beer. "Als het economisch slecht gaat, sta je er als vakbond altijd slechter voor. Dan kun je eigenlijk ook niet zo hard strijden omdat veel werknemers bang zijn dat ze hun baan kwijtraken en dan niet snel zullen gaan staken."

Als het economisch beter gaat, verandert de situatie. "Dan zullen degenen die wel willen strijden, en het onderste uit de kan willen halen, meer de boventoon gaan voeren. En dus eerder pleiten voor staken om bijvoorbeeld hogere lonen te realiseren."

Einde van de ruzies

Paul de Beer heeft veel onderzoek naar de vakbeweging gedaan. Denkt hij dat de ruzies binnen de FNV nu tot de verleden tijd behoren? Hans Spekman heeft geen vakbondsachtergrond en dat kan voordelen hebben, volgens De Beer.

"Hij torst niet een heel verleden mee, hij stond buiten de ruzies en kan er dus met een frisse blik naar kijken. En ook met een frisse aanpak komen, waardoor de FNV hopelijk de komende jaren niet vooral met zichzelf bezig is, maar met het doel waarvoor ze staan."

Kabinetsplannen in de ijskast

De nieuwe FNV-voorzitter kan direct flink aan de bak, want in het coalitieakkoord staan verschillende plannen waar de vakbeweging niets van wil weten. Zo wil het kabinet de AOW-leeftijd versneld verhogen. Dat plan heeft minister Vijlbrief (D66) van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorlopig in de ijskast gezet, want ook in de Tweede Kamer is daar nu geen meerderheid voor.

Daarnaast wil het kabinet de WW-duur verkorten van 2 naar 1 jaar en wil het bezuinigen op de WIA, de uitkering voor arbeidsongeschikten. Spekman heeft in het tv-programma Buitenhof gezegd alleen met het kabinet te willen praten 'op onze voorwaarden'. Dat betekent dat de plannen rondom de AOW, werkloosheidsuitkeringen en de WIA van tafel moeten. "Er zegt niemand van de vakbond dat er niets kan, maar het is nu heel eenzijdig alles op werknemers".

Sterkere stem door minderheidskabinet

Ook andere vakbonden, zoals CNV en VCP, zijn tegen de kabinetsplannen. Nu het kabinet in de Tweede Kamer geen meerderheid heeft en er zoveel weerstand is vanuit de vakbeweging tegen de plannen, wordt de positie van de vakbeweging sterker, zegt Paul de Beer.

"Het kan in het voordeel van de vakbeweging uitwerken dat het kabinet, als men een meerderheid in zowel de Eerste als Tweede Kamer wil vinden voor maatregelen op het gebied van de sociale zekerheid, een stuk sterker staat als ze kan zeggen dat de vakbeweging ermee heeft ingestemd", is de analyse van De Beer.

Sterke stem

En het tegenovergestelde is volgens hem ook waar: "Als de vakbeweging er niet mee instemt is het in Nederland vaak heel moeilijk om iets door het parlement te krijgen. Dus dat geeft de vakbeweging inderdaad wel een sterkere stem. Ik denk dat minister Vijlbrief van Sociale Zaken toch nadrukkelijk zal proberen om tot een akkoord te komen met de sociale partners, want dan heeft hij een redelijke kans dat hij in het parlement ook een meerderheid krijgt."

En dan hebben de vakbonden natuurlijk altijd nog de mogelijkheid om te demonstreren op het Malieveld achter de hand: "Dat hoort er een beetje bij", zegt De Beer. "Vakbonden hebben steeds minder leden en om te laten zien dat je er toch nog toe doet, is het toch wel goed om af en toe je stem heel luid te laten horen."

Vol Malieveld

Een grote demonstratie of een staking kan volgens De Beer een manier zijn om de kracht van de vakbonden te laten zien.

"Want als je dat nooit doet gaat de andere partij zeggen 'nog maar 1 op de 8 werknemers is lid, dus voor wie praat jij eigenlijk?' Als je het Malieveld vol krijgt maakt dat waarschijnlijk toch wel indruk."