Zwangere vrouwen worden benadeeld op het werk, deze maatregelen kunnen dat veranderen

Uit onderzoek van SEO Economisch Onderzoek blijkt dat zwangerschapsdiscriminatie in Nederland maar niet afneemt. Sterker nog: bijna de helft van de werkende vrouwen ervaart vermoedelijk nadelen rondom hun zwangerschap of kinderwens. De cijfers zijn al vijf jaar stabiel en het probleem is volgens de onderzoekers dan ook structureel en wijdverspreid over alle sectoren van de arbeidsmarkt.

Kille kosten-batenanalyse

Het onderzoek wijst uit dat 63 procent van de werkgevers de regels rondom zwangerschap niet volledig kent. Vaak maken zij een kille kosten-batenanalyse tussen de risico's op een boete en de kosten voor vervanging. Bijna de helft van de werkgevers ziet knelpunten bij de naleving, zoals de personeelsplanning en de kosten tijdens het verlof.

Vakbond FNV spreekt van een hardnekkig probleem en pleit daarom voor een drastische koerswijziging om deze trend te doorbreken. De vakbond wil de positie van vrouwen versterken door wettelijke, maar ook maatschappelijke veranderingen af te dwingen.

Centraal meldpunt

De noodzaak voor een centraal meldpunt wordt volgens FNV steeds duidelijker nu blijkt dat de huidige bescherming tekortschiet. Alleen met strengere handhaving van de bestaande wetgeving kan er volgens de vakbond echt iets veranderen op de werkvloer.

Lisa Viktorsson, vakbondsbestuurder bij FNV voor Vrouwen, hoort dagelijks verhalen van vrouwen die promoties mislopen of geen contractverlenging krijgen. Volgens Viktorsson worden vrouwen nog te vaak gezien als een risico. "Je wordt afgerekend op het hebben van een baarmoeder. Dat houdt de ongelijkheid op de arbeidsmarkt in stand."

'Onhandig'

Suzan (31) weet hoe vervelend het is om zwangerschapsdiscriminatie te ervaren. Ze kwam er vlak nadat ze een nieuwe baan kreeg achter dat ze, ongepland, zwanger was van haar tweede kind. Hoewel ze zich bezwaard voelde, vertelde ze het nieuws al op haar derde werkdag in de proeftijd aan haar werkgever.

De reactie van haar leidinggevenden was voor Suzan teleurstellend. "Ze noemden de situatie simpelweg 'onhandig'." Suzan wilde laten zien dat ze van goede wil was, omdat ze wist dat haar afwezigheid impact zou hebben op het bedrijf. Toch voelde de sfeer direct ongemakkelijk.

Enorme klap

Ondanks de moeizame start zette Suzan alles op alles om haar waarde te bewijzen en dacht ze proactief mee over een vervangingsplan voor tijdens haar zwangerschapsverlof. Iedereen leek tevreden, maar vlak voor haar verlof kreeg ze een enorme klap te verwerken. Op haar laatste werkdag kreeg ze te horen dat ze na haar verlof niet meer terug hoefde te komen. "En dan zit je ineens ramvol stress van: hoe ga ik dit straks oplossen?"

Het ontslag leidde bij Suzan tot grote financiële en emotionele zorgen in een periode die juist ontspannen had moeten zijn. Ze voelde zich machteloos omdat de werkgever de, volgens haar, werkelijke reden voor het vertrek steeds anders verpakte. Suzan merkte dat er naar elkaar werd gewezen: "Bedrijfsbelang weegt zwaarder dan eigen belang". Ze wilde haar tijd echter niet verspillen aan een slepende rechtszaak terwijl haar baby bijna kwam.

Niet meer voor een baas werken

Uiteindelijk besloot Suzan het roer volledig om te gooien en voor zichzelf te beginnen als interim management assistent. Ze verloor haar vertrouwen in het werken voor een baas door de manier waarop ze behandeld werd. Nu geniet ze van de flexibiliteit die ze als ondernemer wél heeft.

Bij FNV zijn in de korte tijd dat het bestaat, al veel reacties binnengekomen via het meldpunt zwangerschapsdiscriminatie. Ook Suzan meldde zich via het meldpunt bij FNV met haar verhaal.

Snellere procedure

Om ervoor te zorgen dat zwangerschapsdiscriminatie in de toekomst minder voor zal komen, eist Lisa Viktorsson van FNV een snellere procedure via het College voor de Rechten van de Mens. Momenteel is de wachttijd voor een uitspraak twee jaar, wat voor een gedupeerde vrouw volgens Viktorsson veel te lang is. "Er zou altijd binnen een maand een uitspraak moeten liggen. Alleen zo krijgen vrouwen de ondersteuning die ze op dat kritieke moment nodig hebben."

FNV pleit ook voor structurele maatregelen zoals een 32-urige werkweek en een gelijker verlof voor beide ouders. Naast wettelijke aanpassingen pleit de vakbond voor hogere boetes voor discriminerende werkgevers via de Arbeidsinspectie.

'Tijd voor een trendbreuk'

Viktorsson merkt op dat bedrijven nu vaak wegkomen met een kille analyse van winst en verlies. Er is volgens haar behoefte aan langdurige monitoring en duidelijke streefcijfers. "De huidige situatie is echt schrijnend en het is dus tijd voor een landelijke trendbreuk."