Nog een paar jaar doorwerken na je AOW-leeftijd: de meeste werkenden gruwelen van dat idee. Door vergrijzing en personeelstekorten willen werkgevers ervaren krachten langer behouden, maar de grootste groep (38 procent) stopt zelfs liever voor hun 67ste.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder zo'n 8.500 werkende mensen in het Opiniepanel. Volgens werkgeversvereniging AWVN vraagt een kwart van de werkgevers aan werknemers die de AOW-leeftijd hebben bereikt om langer door te werken. Ook werven ze actief mensen met pensioen die willen blijven werken. Maar hoeveel mensen willen dat ook daadwerkelijk?
Lesgeven op 73ste
De 73-jarige Dirk Nijpjes in elk geval wel. Hij werkt nog steeds en dat is een bewuste keuze. Na een loopbaan bij Defensie ging hij op zijn 55ste - dat kon toen nog - met pensioen. Maar daarna is hij eigenlijk altijd blijven werken, hij geeft nu les in warmte- en installatietechniek en werkt maximaal 3 à 4 dagen per week.
"Waarom ik nog steeds werk? Die vraag krijg ik vaker", zegt Dirk. De docent vertelt dat hij niet het hele jaar werkt. "Ik heb vakantie in april, mei, juni en september, in de zomermaanden werk ik door." De zeventiger doet het niet vanwege het geld: "Ik heb een goed pensioen en AOW, maar ik vind het leuk om mensen dingen te leren."
Actief in maatschappij zijn
Daarnaast houdt het werken hem jong: "Je bent onder mensen, je bent actief in de maatschappij." Ook het grote tekort aan technici, die hij op deze manier mee kan helpen opleiden, is voor Dirk een reden om door te gaan. "De BV Nederland heeft deze mensen gewoon nodig."
Tegelijkertijd begrijpt hij dat doorwerken niet voor iedereen is weggelegd. "Ik geef les en heb gemotiveerde cursisten: dat is geen fysiek zwaar werk. Maar ik kan me heel goed voorstellen dat iemand die stratenmaker is of een ander zwaar beroep heeft, eerder wil stoppen met werken."
'Liever vandaag dan morgen'
Maar is er überhaupt veel animo om te blijven doorwerken? Nee, blijkt uit het panelonderzoek. 7 op de 10 deelnemers willen stoppen zodra ze de AOW-leeftijd bereiken, of zelfs nog eerder. Onder werkenden tussen de 55 en 65 jaar is dat nog iets hoger: drie kwart (76 procent). "Ik stop liever vandaag dan morgen, er zijn genoeg dingen die ik belangrijker vind dan mijn werk", legt iemand uit.
Los van de vraag of mensen het willen, denkt ongeveer de helft (47 procent) hun huidige werkzaamheden niet vol te kunnen houden tot hun pensioen. Een kwart (26 procent) verwacht al eerder te moeten minderen of stoppen. Van de mensen die vooral fysiek werk doen denkt zelfs ruim de helft (59 procent) dat. "Ik ben nu al gesloopt na 45 jaar in de bouw. En ik moet nog 5 jaar", vertelt een van hen.
Op eigen voorwaarden
Een kleine groep (13 procent) van de 55- tot 64-jarigen staat best welwillend tegenover het idee om straks nog een paar maanden of jaren aan hun loopbaan vast te plakken. Zij vinden hun werk op dit moment nog te leuk of willen graag actief en nuttig blijven. Maar dan wel vooral op hun eigen voorwaarden.
Ze willen bijvoorbeeld alleen een beperkt aantal uren werken, of als zzp'er ingehuurd worden, of alleen de leuke klussen doen. En ook niet onbelangrijk: "Alleen als het financieel iets oplevert, anders ga ik wel vrijwilligerswerk doen." Een kwart (26 procent) van deze groep staat ervoor open 'gewoon' door te gaan, dus in dezelfde functie en voor hetzelfde aantal uren.
Redenen langer doorwerken
3 procent van de ondervraagde panelleden ontvangt al AOW en werkt tegelijk nog steeds. Vaak doen zij dat omdat het voor hun werkgever lastig is om een vervanger te vinden, of omdat ze bang zijn dat er met hun vertrek specialistische kennis verloren gaat. "Als 72-jarige taxichauffeur en -opleider wordt mijn parttime inzet zeer op prijs gesteld", vertelt een van hen.
Het geeft wel gedoe, laat een andere 'doorwerker' weten. "Omdat de arbeidsverhouding volgens de wet eindigt bij het bereiken van de AOW-leeftijd", legt diegene uit. "Dus dan moet je opnieuw gaan onderhandelen over je arbeidscontract."
Vakbonden zijn kritisch
In steeds meer cao's worden dan ook regels afgesproken over doorwerken na de pensioenleeftijd, meldde AD eerder deze maand. Vakbond CNV plaatst wel kanttekeningen bij deze ontwikkeling. Volgens woordvoerder Kees de Vos is de groep die wil doorwerken beperkt: "Het gaat om een kleine groep mensen die dit zouden willen."
De vakbondsman benadrukt dat de initiatieven voor deze afspraken vanuit werkgevers komen. "Zij zien in AOW'ers een flexibele schil", zegt De Vos. CNV waarschuwt daarom voor mogelijke verdringing van jongere werknemers als oudere collega's blijven doorwerken.
Meer mogelijkheden bieden?
Langer doorwerken is overigens nog lang niet bij iedere werkgever mogelijk. Ongeveer de helft (51 procent) van de 55- tot 64-jarige werkenden weet dat dit kan op hun werk, een vijfde (22 procent) weet dat het geen optie is. Van alle werkenden zou 70 procent het goed vinden als werkgevers meer mogelijkheden bieden om AOW-gerechtigde werknemers aan het werk te houden als ze dat willen.
Volgens hen is het zonde als er 'een schat aan ervaring' verloren gaat als deze mensen verplicht moet pensioen moeten. 1 op de 5 (19 procent) is kritischer, zij wijzen vooral op de nadelen. Doorwerkende gepensioneerden moeten niet een 'goedkoop alternatief' worden voor 'te dure' werkzoekende 50-plussers, vinden zij.