D66 in 5 maanden gehalveerd in zetelpeiling, vertrouwen van coalitiekiezers in kabinet holt achteruit
D66 zou nu 17 zetels halen als er verkiezingen zouden zijn, bijna de helft minder dan vlak na de verkiezingen (31). Het vertrouwen in het kabinet met D66 als grootste partij daalt snel, vooral bij kiezers van de coalitiepartijen.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 21.000 leden van het Opiniepanel. In februari en maart stonden nog 3 op de 10 mensen in het land (31 procent) achter kabinet-Jetten. Nu is daar nog een kwart (26 procent) van over.
Coalitiekiezers verliezen vertrouwen
De dalingen bij kiezers van het CDA (van 67 naar 57 procent) en de VVD (van 40 naar 31 procent) zijn fors te noemen. En hoewel een meerderheid van de D66-kiezers (74 procent) nog wel achter de ministersploeg staat, is dat cijfer een stuk lager dan een maand geleden (81 procent).
Veel kiezers zeggen het wat vroeg te vinden om een oordeel te vellen over de resultaten, maar zien na 2 maanden al signalen dat het niet soepel loopt. Dat heeft vooral te maken met de minderheidsconstructie, waarbij de coalitie moet rekenen op de oppositie om plannen door te voeren.
'Coalitie te arrogant'
Driekwart (78 procent) vindt dat het kabinet er niet in slaagt om samen te werken met de oppositie. Ook onder coalitiekiezers vindt een meerderheid (71 procent) dat. Volgens deze groepen komt dat deels door de houding van de coalitie ('te arrogant', 'te polariserend'), maar werkt de oppositie ook onvoldoende mee.
Meest recente voorbeeld volgens kiezers: de strengere asielwet die vorige week strandde in de Eerste Kamer. Driekwart (76 procent) vindt dat het pakket, met of zonder de strafbaarstelling voor hulp aan illegalen, aangenomen had moeten worden.
D66- en CDA-kiezers voor strengere asielwet
Opvallend is dat ook de meeste kiezers van D66 (59 procent) en het CDA (63 procent) vinden dat het strengere asielpakket het had moeten halen, weliswaar zonder strafbaarstelling voor hulp aan illegalen. Beide partijen stemden in de Eerste Kamer tegen.
De meeste PVV-kiezers nemen het de partij niet kwalijk dat ze de wetten, bedacht door een voormalig PVV-minister, hebben weggestemd. Een meerderheid (59 procent) staat achter die keuze en vindt dat asielwetten zo streng mogelijk moeten. Eenderde (33 procent) vond wel dat de PVV moest instemmen, ook al zou hulp aan illegalen niet strafbaar meer worden. "Men had moeten instemmen en later moeten kijken of het alsnog aangescherpt kon worden", zegt een PVV-stemmer.
Weinig vertrouwen in daadkracht
Het kabinet zegt binnen enkele weken met immigratiebeperkende maatregelen te komen, maar bij kiezers is het geloof in de daadkracht van het kabinet op het gebied van asiel laag. Van alle kiezers denkt 12 procent dat het aantal asielzoekers onder kabinet-Jetten fors wordt teruggedrongen. Bij coalitiekiezers is dat niet veel meer: 20 procent.
Ook op andere actuele kwesties, zoals het woningtekort, stijgende energieprijzen en het overvolle stroomnet, verwachten coalitiekiezers weinig. Het op orde houden van de overheidsfinanciën is de enige voorgelegde kwestie waar een, weliswaar krappe, meerderheid van de coalitiekiezers (56 procent) wel resultaat verwacht.
Afzetten tegen VVD
Van de coalitiepartijen vangt vooral D66 electorale klappen, blijkt uit de laatste zetelpeiling van EenVandaag en Verian. Na de 'high' van de Tweede Kamerverkiezingen levert de partij sinds begin van dit jaar fors in en staat de partij nu op 17 zetels. Kiezers aan de linkerkant stappen sindsdien over naar Progressief Nederland (PRO), voorheen GroenLinks-PvdA, omdat D66, volgens hen, te veel begint te lijken op de VVD of zich te weinig afzet tegen de 'felle' en 'strategische' VVD.
Coalitiegenoten VVD (20) en CDA (16) blijven stabiel ten opzichte van vorige maand en houden ook het verlies na de verkiezingen van vorig jaar beperkt.
Minder vertrouwen VVD-kiezers in Yeşilgöz
Wel lijkt dat niet zozeer de verdienste van partijleider Dilan Yeşilgöz. 61 procent van de kiezers die bij de laatste verkiezingen VVD stemde, heeft vertrouwen in haar. In januari was dat nog 75 procent.
"Ze beweegt altijd handig mee in de politieke waan van de dag, maar ik weet daardoor ook niet meer wat echt is aan haar", zegt een VVD-kiezer. Vaak wordt huidige VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans als aantrekkelijk alternatief genoemd.
Jetten 'toegankelijk', Bontenbal 'integer'
Rob Jetten (89 procent) en Henri Bontenbal (88 procent) hebben een stuk meer van hun eigen kiezers achter zich staan. D66-kiezers noemen Jetten 'intelligent', 'rustig', 'toegankelijk', maar 'soms wel te aardig'. Bontenbal wordt door CDA-kiezers 'integer', 'rustig', 'verstandig' genoemd. Wel vinden sommige CDA'ers hem wat onzichtbaar.
Verder blijkt uit de zetelpeiling dat PRO, net als vorige maand, kan rekenen op 24 zetels. De PVV schommelt de laatste maanden op en neer en komt deze maand uit op 20 zetels. Na een periode waarin 4 partijen bovenin meededen, worden de zetels nu verdeeld onder 7 middelgrote partijen en 8 kleine.