tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Kun je als hulporganisatie onafhankelijk zijn, terwijl je de regering van een land nodig hebt? 'Niet naïef in zijn'

Kun je als hulporganisatie onafhankelijk zijn, terwijl je de regering van een land nodig hebt? 'Niet naïef in zijn'
Bron: ANP

Internationale hulporganisaties zijn bij elk conflict of ramp te vinden, met de toestemming van de lokale regering of leiders. Maar hoe onafhankelijk is zo'n organisatie als ze die hulp nodig hebben? "Ze zullen zich niet laten voorschrijven wat ze doen."

Aanstaande woensdag is een nationale actiedag voor Giro555 voor mensen die getroffen zijn door het conflict in het Midden-Oosten. De actie roept veel vragen en reacties bij mensen op, zo zijn er zorgen dat het geld bij organisaties als Hamas of bij de Israëlische regering terechtkomen.

'De nood van doodnormale mensen'

Daarom schrijven tien Nederlandse hulporganisaties - waaronder Oxfam Novib, Kerk in Actie en Cordaid - in een ingezonden brief in het Algemeen Dagblad: "Wij werken altijd los en onafhankelijk van formele of feitelijke machthebbers zodat voedsel, medicijnen en sanitaire basisvoorzieningen terechtkomen bij hen die het hardst nodig hebben."

Hiermee maken ze duidelijk dat het geld dus niet komt bij organisaties die het niet nodig hebben. Verder zeggen de hulporganisaties wel dat het politieke debat erbij hoort. "Maar we willen dat dat niet afleidt van waar het ook over moet gaan: de nood van doodnormale mensen die nú onze aandacht en hulp nodig hebben."

Bekijk ook

Onafhankelijk, neutraal en onpartijdig

Hoogleraar op het gebied van de rol van burgers in duurzame ontwikkeling aan de Radboud Universiteit Sara Kinsbergen legt uit dat humanitaire organisaties of noodhulporganisaties met drie centrale principes werken. "Onafhankelijkheid, neutraliteit en onpartijdigheid."

Dat houdt volgens haar in dat je - onafhankelijk van wie je bent, wat je gelooft en hoe je stemt - toegang moet kunnen hebben tot de hulp die geboden wordt door hulporganisaties.

Feitelijke en formele machthebbers

Volgens Kinsbergen gaan humanitaire organisaties in de gebieden waar ze werken op zoek naar partners die ook volgens die principes werken. Maar om een conflictgebied in te komen, moet er samengewerkt worden met de feitelijke en formele machthebbers, vertelt hoogleraar humanitaire hulp Thea Hilhorst.

Daarin is een formele machthebber de erkende overheid. De feitelijke machthebber kan iemand anders zijn, zoals een gewapende groepering.

Principes onder druk

"Dat was bijvoorbeeld in de tijd dat in Afghanistan de regering in Kabul was, maar heel veel stukken van het land in handen waren van de Taliban", legt Hilhorst uit. "Dan zul je toch moeten erkennen dat de Taliban er is, want je hebt ze nodig om bijvoorbeeld toegang te krijgen tot een bepaald gebied, of een visum te krijgen, of goederen de haven in te krijgen."

"Ik denk niet dat we daar naïef in moeten zijn", zegt Kinsbergen. "Soms komen die principes onder druk te staan en dan moet je misschien concessies doen vanuit het oogpunt om uiteindelijk aan iedereen in zo'n gebied noodhulp te kunnen verlenen."

info

Podcast

De rubriek 'Feit of Fictie?' is nu ook te beluisteren als podcast.

Bekijk ook

'Hoofddoel om mensen te helpen'

Toch zijn hulporganisaties 'los en onafhankelijk' ondanks dat ze hulp krijgen een conflictgebied in te komen, zegt Hilhorst. "Ze moeten werken met de autoriteiten om hun werk mogelijk te maken, maar zij zullen zich niet door de autoriteiten laten voorschrijven wat ze precies doen, aan wie ze hulp geven, en wat voor type hulp." In die zin zijn ze volgens haar onafhankelijk, want zij bepalen waar het geld naartoe gaat, wat ermee gebeurt.

Als blijkt dat een feitelijke autoriteit zich inhoudelijk met het werk wil bemoeien, dan ligt de vraag op tafel of een organisatie door kan gaan met het werk wat ze doen. Volgens Hilhorst zijn de organisaties daarop voorbereid, ze doen alles wat ze kunnen om onafhankelijk te blijven. "Maar tegelijkertijd hebben ze natuurlijk het hoofddoel om mensen te helpen."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om kosten te besparen moeten de dertien omroepen die er nu nog zijn daarom - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil Bruins de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'.

Wat merkt de kijker?

Het is 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant