radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Begroting eerste test voor kabinet-Schoof: 'Bezuinigen is niet leuk'

Begroting eerste test voor kabinet-Schoof: 'Bezuinigen is niet leuk'
Premier Dick Schoof na de eerste ministerraad na het zomerreces
Bron: ANP

Het kabinet-Schoof kwam vandaag bijeen voor de eerste ministerraad na de vakantie. Er is werk aan de winkel, want 1 september moet er een sluitende begroting liggen. Het is een vuurproef voor het nieuwe kabinet, maar het CPB schiet te hulp.

Die begroting voor het nieuwe jaar wordt traditiegetrouw op Prinsjesdag gepresenteerd, maar moet eind van deze maand al klaar zijn, zodat het Centraal Planbureau Bureau (CPB) en de Raad van State er nog naar kunnen kijken. De onderhandelingen over de financiële plannen zijn al enige tijd aan de gang, en zijn niet eenvoudig.

Tegenvallers in de begroting

Behalve dat de nieuwe plannen van dit kabinet in de begroting moeten worden gegoten, zijn er ook diverse tegenvallers die erin moeten worden verwerkt. Het gaat dan in de eerste plaats over de zogenaamde 'Box-3-uitspraak' van de Raad van State: die bepaalde dat beleggers jarenlang te veel belasting hebben betaald, en daarvoor moeten worden gecompenseerd. Dat gaat het Rijk miljarden kosten.

Verder gaat de compensatie van slachtoffers van het toeslagenschandaal ook miljarden extra kosten. Een derde tegenvaller is het niet doorgaan van de verkoop van het Duitse deel van het Tennet-hoogspanningsnet., hierdoor loopt het Rijk miljarden aan inkomsten mis.

Vandaag kwamen de ministers van Schoof-1 voor het eerst sinds de zomervakantie bijeen. Er wacht een hoop werk.

Strakke begrotingsdiscipline

Het opvangen van deze tegenvallers zal naar verwachting niet eenvoudig zijn, omdat het kabinet een strakke begrotingsdiscipline heeft afgesproken. Die bestaat uit drie uitgangspunten. Het eerste is dat ministeries tegenvallers altijd uit hun eigen begroting moeten opvangen.

Ten tweede moet er meteen bezuinigd worden als het begrotingstekort de 3 procent dreigt te overschrijden. En over de gehele kabinetsperiode mag het tekort gemiddeld niet hoger zijn dan 2,8 procent.

'Bezuinigen is niet leuk'

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) is van plan strak de hand te houden aan deze regels. In geval van tekorten zal hij eerder kiezen voor bezuinigingen dan voor lastenverzwaring.

Dit zei hij daar eerder over: "Bezuinigen is niet leuk, maar tegelijkertijd hebben we een begroting die op orde moet komen."

Hoogleraar Economie Bas Jacobs (Vrije Universiteit) over de Macro Economische Verkenning (MEV), een belangrijke graadmeter voor de stand van de Nederlandse economie.

CPB komt met gunstige economische cijfers

Het Centraal Planbureau (CPB) publiceerde vandaag relatief gunstige cijfers voor het kabinet. In de Macro Economische Verkenning (MEV) staat dat er op korte termijn niet extra bezuinigd hoeft te worden.

Wel maakt het CPB zich zorgen over de iets langere termijn. Het kabinet vaart namelijk scherp aan de wind, door continu tegen het maximale begrotingstekort van 3 procent aan te zitten. Er hoeft maar weinig economische tegenwind op te steken, en er zal accuut bezuinigd moeten worden. Ook de staatsschuld ontwikkelt zich volgens het CPB negatief, waardoor we daar toekomstige generaties mee opzadelen.

Wie neemt de financiële pijn?

Mochten er toch extra bezuinigingen nodig zijn, dan zullen binnen de VVD de gedachten teruggaan naar 2012, toen de gedoog-coalitie van VVD, CDA en PVV spaak liep. PVV-leider Geert Wilders wilde toen extra bezuinigingen niet voor zijn rekening nemen en stopte als gedoogpartner. Dat betekende toen het einde van het kabinet Rutte-1.

VVD en CDA noemden Wilders destijds een 'wegloper', omdat hij zijn verantwoordelijkheid niet wilde nemen: een beeld dat de PVV'er lang is blijven achtervolgen. De vraag is of de PVV nu wél financiële pijn voor zijn rekening zal willen nemen.

Regeringsprogramma

Het opstellen van de Rijksbegroting is dit jaar extra interessant, omdat de ministers tegelijkertijd bezig zijn om de plannen van het Hoofdlijnenakkoord in concrete maatregelen om te zetten.

Dit moet leiden tot een zogenaamd 'regeringsprogramma', dat begin september zal worden gepresenteerd.

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant