meer NPO start

Als consument heb je meer invloed op hoe bedrijven als Unilever hun winst uitgeven dan je denkt: zo zit dat

Als consument heb je meer invloed op hoe bedrijven als Unilever hun winst uitgeven dan je denkt: zo zit dat
Een klant doet boodschappen bij een supermarkt
Bron: ANP

Grote bedrijven hebben financieel gezien een prima jaar achter de rug. Vorige week werd bekend dat Shell een recordwinst had geboekt en gisteren kwam ook Unilever naar buiten met, voor het bedrijf, goed nieuws: een kwart meer winst dan vorig jaar.

"Tijdens een crisis zijn er verliezers en winnaars en soms zijn die winnaars de grote bedrijven", zegt financieel journalist en econoom Martin Visser. De verliezer is in dit geval duidelijk de consument, die steeds meer moet betalen voor de boodschappen. En dat is zeker nog niet afgelopen, waarschuwde Unilever.

Burger heeft er last van

"Het ongemak zit 'm erin dat er nu een aantal bedrijven is dat profiteert van omstandigheden waar de 'gewone' burger juist last van heeft: Shell boekt goede winsten dankzij de gestegen energieprijzen, banken als ING en ABN AMRO profiteren van de gestegen rente en Unilever van voedselprijzen die steeds verder omhoog gaan", zegt Visser.

Hij begrijpt dat dat veel losmaakt bij consumenten, des te meer omdat duidelijk is geworden dat dit soort bedrijven op het moment aandelen terugkopen van hun aandeelhouders, om zo het geld maar te besteden. Die aandeelhouders zijn bijvoorbeeld pensioenfondsen. "De winsten zijn zo hoog dat ze niet weten hoe ze het geld doelmatig moeten investeren. Dat mag, maar je kunt er wel vraagtekens bij zetten", vervolgt Visser. "Waarom zou Shell dat geld bijvoorbeeld niet steken in de energietransitie?"

Extra belasting

Dat niet duidelijk is hoe grote bedrijven hun megawinsten besteden, wekt argwaan bij de consument en de politiek, vertelt Visser. Zo wordt er in de Tweede Kamer gesproken over het mogelijk extra belasten van de winst van grote bedrijven.

"Ik vind dat een legitieme discussie, zolang niet overhaast iets nieuws wordt bedacht omdat er een Kamermeerderheid voor is." Wat Visser betreft werkt zo'n maatregel ook alleen als deze op Europees niveau wordt genomen. "Het is waanzin als je dat als land alleen gaat zitten doen. Dan jaag je een bedrijf alleen maar weg en bereik je niet wat je wil."

Bekijk hier het fragment uit de uitzending over de megawinsten van onder andere Unilever.

Maatschappelijke bijdrage

In de Verenigde Staten liet president Joe Biden onlangs weten dat wat hem betreft de belasting op de inkoop van eigen aandelen door bedrijven verhoogd moet worden van 1 naar 4 procent. "Dat is natuurlijk alsnog een lage belasting, maar als je het kopen van de eigen aandelen minder aantrekkelijk maakt, geef je bedrijven een prikkel om hun winst anders te besteden."

"Bedrijven als Unilever en Shell hebben hun mond ervan vol dat ze een maatschappelijke bijdrage willen leveren, dat moeten ze dan ook maar eens laten zien."

Consument heeft ook iets te zeggen

Wie het belangrijk vindt dat Unilever en andere grote bedrijven hun winst zo besteden dat de samenleving er ook iets aan heeft, en niet alleen de aandeelhouders, kan daar wel degelijk invloed op uitoefenen, vertelt Visser. "Als kiezer via de politiek, maar ook in je koopgedrag, dus door bepaalde producten niet meer te kopen. Daarmee zeg je: nu gaat het te ver, dit betaal ik niet."

Daarnaast zijn er nog de pensioenfondsen waar veel Nederlanders bij zijn aangesloten, en vaak hebben die fondsen aandelen in grote bedrijven. "Als pensioenspaarder kun je van je pensioenfonds verlangen dat ze hier rekening mee houden."

Bekijk ook

Meer bemoeienis

Het is volgens Visser heel gebruikelijk dat de samenleving en de politiek zich meer bemoeien met grote bedrijven. "Als we daarin niet doorslaan, is daar niks mis mee. Grote bedrijven beseffen daardoor dat ze ook een verantwoordelijkheid hebben, een maatschappelijke rol te vervullen."

"Er is dan ook niets mis met deze bedrijven kritisch te bevragen en desnoods een belastinginstrument in te zetten om ze te dwingen die kant op te bewegen die het beste is voor de hele samenleving."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Brabantse worstenbroodjes tijdens het Suikerfeest? Kadir zorgt met zijn halal snacks dat iedereen mee kan eten

Brabantse worstenbroodjes tijdens het Suikerfeest? Kadir zorgt met zijn halal snacks dat iedereen mee kan eten
Kadir in de testfase van zijn halal-worstenbroodjes
Bron: Mark Bolk

Vandaag begint Eid al-Fitr, oftwel het Suikerfeest. En dat betekent voor veel mensen: samen zijn Ă©n samen eten. De Brabantse Kadir Ahmed probeert daar een rol in te spelen met zijn Kadir's snacks. "Happy halal voor iedereen."

Denk je aan Brabant, dan denk je aan worstenbroodjes, weet ook de van oorsprong Somalische Kadir Ahmed, die in Den Bosch opgroeide. Vroeger kwam hij ze vaak genoeg tegen op kinderfeestjes, als traktaties op school of tijdens een dagje weg. Maar als moslim 'hapte hij dan mis' zoals hij het zelf omschrijft.

'Ik wilde ook'

"Tijdens de kerstbrunch en -diner op school zag ik mijn vriendjes worstenbroodjes eten. Ik had zoiets van: ja, maar dit wil ik ook", vertelt Kadir. "Het zorgde er ook voor dat ik het gevoel had dat ik erbuiten viel, dat ik niet mee kon doen." Als moslim moet je halal eten. Varkensvlees, dat in worstenbroodjes zit, is dat niet.

"Al moslim krijg je van jongs af aan mee dat je halal eet, al snap je als kind misschien niet helemaal waarom", legt Kadir uit. Zijn Nederlandse vriendjes en vriendinnetjes hadden er begrip voor als hij niet alles mee kon eten. "Maar toch had ik vaak het gevoel: waarom jullie wel en ik niet? Waarom is dit er nog niet voor mij?"

Vraag om halal saucijzenbroodjes

Eten verbindt, vindt Kadir, en dan is het ook fijn om alles samen te kunnen eten. Maar pas jaren later kwam hij op het idee om niet-halal producten, zoals worstenbroodjes, voor iedereen beschikbaar te maken.

"Ik werkte bij de klantenservice van Bakkersland (een industrieel bakkersbedrijf, red.) en kreeg de vraag of we halal saucijzenbroodjes hadden. Toen ik daarmee naar mijn baas ging, zei hij: 'Kadir, richt je op brood, we doen niet aan halal.' Maar het gevoel dat ik als kind had, dat gemis, dat bleef aan me knagen."

Bekijk ook

'Brabants worstenbroodje evenaren'

Zo ontstond het idee om aan de slag te gaan met een halal worstenbroodje. Maar dat ging niet zonder slag of stoot: Kadir was een jaar bezig met het zoeken naar de goede samenstelling voor het deeg en de juiste kruidenmix voor in het gehakt. En werken met rundvlees, wat Kadir gebruikt, gaat anders dan met varkensvlees. "Dat laatste kan een stuk meer aan."

Vergelijkingsmateriaal op het gebied van smaak had hij zelf niet, want een traditioneel worstenbroodje - meestal gemaakt met varkensgehakt, en anders niet halal geslacht vlees - had hij natuurlijk nog nooit geproefd. Dus om de juiste smaak te creëren, kreeg hij hulp van anderen. "Het is echt een specifieke smaak, het was onze uitdaging om het Brabantse worstenbroodje te evenaren."

Hulp van moeder

Met het vinden van de juiste kruidenmix heeft, naast kruidenbedrijf Verstegen, vooral Kadirs moeder geholpen. "Die weet alles van smaken en proeven", vertelt Kadir.

Dat terwijl ze in eerste instantie niet enthousiast was over het idee. "Ze had zoiets van: 'Maak gewoon je studie af en hou op met dat worstenbrood.' Ze begreep niet zo goed wat ik aan het doen was." Maar uiteindelijk ging ook zij erin mee. "Ze zei: 'Je bent zo eigenwijs, ik ga toch maar helpen", zegt Kadir lachend.

Groot verschil

Al lijkt het kunnen eten van een worsten- of frikandelbroodje misschien klein, volgens Kadir kan het een groot verschil maken.

"Het doet mensen enorm veel dat ze het nu ook kunnen eten", merkt Kadir. "Je zorgt met een klein product dat mensen eindelijk kunnen mee-eten, dat ze denken: het is er nu eindelijk ook voor ons."

Steeds meer halal

En dat is belangrijk, want er zijn steeds meer mensen in Nederland die halal eten. In 2023 was 6 procent van de Nederlandse bevolking moslim.

Dat is ook terug te zien in de supermarkten. Er zijn steeds vaker halal-vakken en volgens cijfers van onderzoeksbureau Circana is de omzet van halal-producten in 2024 in 3 jaar tijd verdubbeld: van 23,2 miljoen euro in 2021 naar 53,4 miljoen in 2024. Daarbij zijn het niet alleen moslims, maar ook niet-Islamitische mensen die halal kopen, bijvoorbeeld als ze stoppen met het eten van varkensvlees.

'Zowel Fatima als Dirk-Jan'

Dat ziet Kadir ook weer terug in zijn klanten. "Het is niet alleen een Fatima of Kadir die het koopt, maar ook een Dirk-Jan of een Fleur. Iedereen heeft tegenwoordig wel een schoondochter of -zoon, vriend, buurman of -vrouw die halal eet, en iedereen wil ook voor hen iets op tafel kunnen zetten. Daardoor verkopen we niet alleen veel met Suikerfeest of tijdens de ramadan, maar ook met kerst of Pasen." Vorig jaar verkocht Kadir in totaal 1,7 miljoen snacks.

"Er komen steeds meer mensen uit verschillende landen naar Nederland, en daardoor zie je steeds meer verschillend eten, en meer mensen die halal eten. Tegelijkertijd is er in Nederland nog veel onwetendheid over halal." Al ziet Kadir dat wel langzaam veranderen. "We zijn er nog niet helemaal, maar langzaam gaan we vooruit. In Deurne, waar onze bakkerij laatst geopend is, wisten ze eerst niet eens wat halal was. En nu zijn ze hartstikke positief."

Bekijk ook

Geen niche

"Het wordt nog vaak gezien als een niche", gaat Kadir verder. "Als een hype die weer voorbij gaat. Maar het is juist iets wat de komende jaren alleen nog maar blijft groeien. En hoe fijn is het dan dat we kunnen helpen om het voor mensen beschikbaar te maken?"

"Het gaat erom dat iedereen mee kan eten, want iedereen kan het eten, ook als je niet alleen halal eet. Vandaar dat mijn slogan ook is: eten dat je deelt is twee keer zo lekker."

'Eten waar je blij van wordt'

Waar het begon met puur Brabantse worstenbroodje, heeft Kadir nu ook saucijzen- en frikandelbroodjes en bapao in de supermarkten liggen. En er komt nog meer aan. Maar wat precies blijft nog even geheim, laat Kadir weten.

"Onze missie is om mensen en culturen samen te brengen met eten waar je blij van wordt. Als ik daaraan bij kan dragen met mijn eten, vind ik dat mooi", sluit Kadir af.

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Nederlandse hulpverleners staan klaar voor Myanmar na aardbeving: 'Alle politieke lijntjes vervallen'

Hulpverleners zijn hard bezig overlevenden te redden in Myanmar na de aardbeving. Ook een Nederlands team met reddingshonden staat klaar om het land, dat midden in een burgeroorlog zit, te helpen. "Ter plaatsen zullen we zien met wie we gaan samenwerken."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant