Yana (14) uit Oekraïne verloor 4 jaar geleden haar benen bij raketaanval, nu rent ze om geld op te halen voor gewonde militairen

Op 8 april 2022 staat Yana met haar moeder, oma en tweelingbroer op het station van Kramatorsk, in de regio Donetsk. "Wij willen evacueren naar een veiliger gebied", vertelt ze. "Mijn vader vecht op dat moment al aan het front."

'Zag mijn benen niet meer'

Yana staat in de rij voor een beker thee als een Russische raket inslaat op het volle station. "Het laatste wat ik hoorde, was een vreselijk lawaai in de lucht. Het laatste wat ik zag, was dat heel veel mensen in elkaar doken." 57 mensen komen om het leven bij de raketaanval, onder wie Yana's oma.

Zelf raakt Yana zwaargewond. "Door de kracht van de klap belandde ik bovenop mijn oma. Ik probeer weg te kruipen, niet beseffend dat mijn benen weg zijn. Het was heel eng", vertelt ze. "Eerst voelde ik de pijn in mijn benen niet. En toen zag ik mijn benen niet meer door al het bloed. Ik zag mijn moeder van opzij, maar wist niet wat er met haar gebeurd was. In eerste instantie zag ik niet dat ook bij haar een been was afgerukt."

Einde van kindertijd

Voor Yana markeert die dag op het station het einde van haar kindertijd. "Ik werd toen in één klap volwassen." Ze wordt overgebracht naar een ziekenhuis in Dnipro. "Ik maakte me grote zorgen om mijn moeder, want ik had geen idee waar ze was. De dokters hebben me toen erg gerustgesteld en uiteindelijk zijn we herenigd."

Ook Yana's broer Yaroslav overleeft de aanslag. Hij is door zijn moeder gevraagd om bij de tassen te blijven in de wachtruimte, terwijl zij en Yana thee gingen halen op het perron.

Opnieuw leren lopen

Nog geen maand na de raketaanval volgt een nieuw groot verlies. De vader van Yana sneuvelt aan het front. "Dit was zo moeilijk voor mij om te accepteren", vertelt Yana. "Hij was ontzettend belangrijk voor mij."

De laatste keer dat ze hem sprak was telefonisch. Op het station van Kramatorsk, vlak voor de raketaanval. "Mijn vader zei dat alles goed zou komen en dat we elkaar snel weer zouden zien."

Van ziekenhuis naar Boston Marathon

Het verlies van haar vader maakt de revalidatie nog zwaarder. "Mijn moeder en ik moesten samen opnieuw leren lopen. Maar waar haal je de kracht vandaan?", vertelt ze. "De dokters zeiden wel steeds dat alles goed zou komen en dat ik weer zou kunnen lopen, rennen en dansen. Maar ondertussen huilde ik ook veel om het verlies van mijn benen."

Er worden uiteindelijk speciale hardloopprotheses voor Yana gemaakt. En de artsen krijgen gelijk. Wat begint met oefenen in hotelgangen, leidt uiteindelijk tot deelname aan de Boston Marathon, die ze loopt met haar vader in gedachten. "Ik rende voor mijn vader, omdat hij me altijd aanmoedigde om sterk te zijn."

Geen held

En Yana is blijven rennen. Het geld dat ze met hardlopen ophaalt, doneert ze aan militairen die in de loopgraven ook ledematen zijn kwijtgeraakt. Het maakt haar tot een nationaal symbool voor veerkracht in Oekraïne. "Ik voel een grote verantwoordelijkheid, omdat mensen met dezelfde problemen als ik naar me opkijken."

"Ik wil ze laten zien dat niets onmogelijk is", zegt ze. "Sommige mensen noemen me een held, maar voor mij is het gewoon iets wat ik moet doen."

'Oorlogsmoe' is geen optie

Samen met haar moeder probeert Yana een zo 'gewoon mogelijk' leven te leiden in Kyiv en Lviv, maar dat is niet makkelijk. De oorlog is er altijd, en overal. Ook duurt de oorlog nu al 4 jaar.

"Ik lees weleens dat mensen in het Westen zeggen dat ze 'oorlogsmoe' zijn", zegt moeder Natalia. "Ik erger me aan die term. Hier in Oekraïne hebben wij die keuze niet om ons ervan af te sluiten. Wij hebben onze jongens in de vrieskou in de loopgraven zitten. En elke dag worden we wakker met de angst voor wat er vandaag of morgen gaat gebeuren."