Woede bij ouders en kinderen toeslagenaffaire: toch geen herbeoordeling dossiers, zoals beloofd was

Het kostte bloed, zweet en vooral heel veel tranen, maar uiteindelijk is het gezin van gedupeerde ouders Gerda en Jurgen Deceuninck weer compleet. Hun twee dochters, Nora (12) en Zoë (13), wonen sinds kort weer allebei thuis. "Twee maanden", vertelt Nora over hoe lang ze nu thuis is. Daarvoor zat ze bij een pleeggezin met haar zus. "Sinds dat ik drie maanden oud was."

Geen herbeoordeling

Zoë kwam uiteindelijk vorig jaar al terug. Haar vader Jürgen heeft de dagen geteld. "Bij Nora heeft het 11 jaar en 9 maanden geduurd. En bij Zoë heeft het 10 jaar en 9 maanden geduurd. Ja, dat zijn tijden. Het is tijd die je nooit meer kunt recupereren." Waar de dochters van Jurgen weer thuis zijn, blijft voor duizenden andere uithuisgeplaatste kinderen het antwoord uit. Helemaal nu herbeoordeling van hun dossier van de baan blijkt.

Dat zit zo: sinds 2005 zijn ruim 3.500 kinderen via de rechter uit huis geplaatst nadat hun ouders door onterechte fraudebeschuldigingen en terugvorderingen van de Belastingdienst in financiële nood raakten. Tot op heden is naar schatting slechts 5 procent van deze kinderen teruggekeerd.

Staatscommissie

Een staatscommissie werd in het leven geroepen om onderzoek te doen naar de vele uithuisplaatsingen in de jeugdzorg. Betrokken ouders en kinderen koesterden de hoop dat de ingestelde onderzoekscommissie hun individuele dossiers opnieuw zou openen. De commissie zou kunnen onderzoeken wat er precies is voorgevallen - een traject dat op initiatief van de ouders zelf is voorgesteld.

Al jaren klinkt ook vanuit de politiek de wens alle dossiers opnieuw te bekijken. Nu blijkt dat de commissie vooralsnog geen individuele dossiers herbeoordeelt, maar enkel een algemeen oordeel velt, heerst er bij de gezinnen boosheid en teleurstelling. Zij blijven namelijk achter zonder antwoorden over het 'waarom' achter hun specifieke situatie. Daarom roepen de ouders en kinderen staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Van Bruggen op dat die onderzoeken er alsnog komen.

Spelen in een kantoor

Ook ouders Jurgen en Gerda weten met hoeveel vragen je blijft zitten als slachtoffer van de toeslagenaffaire. Ruim 10 jaar geleden raakten zij ten onrechte in grote financiële problemen. Zoë en Nora werden van jongs af aan uit huis geplaatst. Tijdelijk, was het idee, zodat ze in de tussentijd orde op zaken konden stellen. Maar 'tijdelijk' werd uiteindelijk meer dan 10 jaar.

Pas toen het schandaal aan het licht kwam en vele juridische procedures later, kregen ze het ouderlijk gezag terug. Toch keerden hun kinderen niet meteen terug naar huis. Ze hadden al die tijd in een pleeggezin gewoond, daar een leven opgebouwd. Ze zag haar ouders toen erg weinig, vertelt Nora over die tijd. "We gingen altijd naar een soort kantoor toe en daar gingen we spelen met z'n vieren, of we gingen wandelen en andere dingen doen."

Veel vragen

Nora zit nog met heel veel vragen over wat er precies is gebeurd. "Ik kijk heel erg terug naar wat de mensen hebben gedaan. Dat kan eigenlijk gewoon niet. Omdat ze met onrecht mij en mijn zus uit huis hebben gezet." Ze is een van de vele kinderen die een herbeoordeling wil, zodat onafhankelijk vastgesteld wordt dat de uithuisplaatsing inderdaad veroorzaakt werd door de gevolgen van de toeslagenaffaire. Iets wat ze recht geeft op officiële erkenning.

"Menselijk gezien vind ik het een dikke aanfluiting", vertelt haar vader Jürgen. Hij legt uit waarom die herbeoordeling voor hen zo belangrijk is: "Vooral voor de kinderen. Zij moeten die reconstructie kunnen maken, want zij moeten nog opgroeien. En nu groeien ze op met schade die ze niet kunnen overzien." Bij haar moeder Gerda heerst vooral ongeloof: "We zeiden: wat nú weer?" Het heeft een belangrijke impact gehad op haar kind, ziet Gerda. "Diep van binnen is ze denk ik ook gewoon boos en heel verdrietig."

'Niet jullie schuld'

Volgens Jurgen wijzen veel gedupeerde kinderen zichzelf als schuldige aan. "Ze hebben weleens gevraagd aan ons: 'Was het onze schuld?' Nee, dat is niet jullie schuld." Sinds Nora terug is, heeft het gezin Nederland verlaten. Ze hebben behoefte aan een nieuw begin, vooralsnog in een tijdelijk onderkomen.

Staatssecretaris Claudia van Bruggen benadrukt in een reactie dat er nog geen definitief besluit is genomen over het wel of niet herbeoordelen van de individuele dossiers. Zij zegt de boosheid en teleurstelling bij gedupeerden goed te begrijpen en noemt de recente gesprekken open en indringend.

Zorgvuldig

"We bekijken zorgvuldig welke eventuele vervolgstap verantwoord is en blijven in gesprek met ouders en jongeren", zegt de staatssecretaris.

"Tot die tijd blijven de bestaande juridische routes beschikbaar en houden we iedereen op de hoogte. We informeren de Kamer zodra er meer duidelijk is over het vervolg."