Nederlanders die in het Midden-Oosten zitten en terug willen, kunnen zelf proberen een vlucht te regelen. Maar is dat eigenlijk veilig, en wie bepaalt dat? Luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft legt uit dat de afweging complex is.
Ieder land bepaalt zelf of ze het luchtruim openen en of het veilig genoeg is om te vliegen boven conflictgebied, legt Melkert uit. "Als een land het luchtruim gesloten heeft, mag je er als luchtvaartmaatschappij niet in."
Vlucht vanuit Oman naar Nederland
Door de oorlog in het Midden-Oosten is het vliegverkeer in de hele regio ontregeld. Tientallen Nederlanders zijn gestrand in landen als Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, zonder te weten hoe ze nu naar huis komen. Onder andere Groot-Brittannië, Italië en Duitsland bereiden een evacuatie voor van toeristen.
Minister Berendsen kondigde in het debat vanmiddag aan dat er vanavond uit een KLM-vlucht vertrekt om een deel van de gestrande reizigers op te halen. Verder zegt Berendsen dat er gekeken wordt naar repatriëring in aanvulling op de commerciële vluchten. De vlucht vertrekt vanuit Oman met aan boord zijn 83 Nederlanders. In de regio zitten vermoedelijk duizenden Nederlanders vast.
Sinds MH17 meer verantwoordelijkheid luchtvaartmaatschappij
"Wanneer het land het luchtruim opent kunnen luchtvaartmaatschappijen en piloten zelf besluiten om te vliegen. Ze staan in nauw contact met inlichtingendiensten en weten vaak meer dan jij en ik", zegt luchtvaartdeskundige Melkert. "Op die manier kunnen ze een goede inschatting maken van de gevaren in het luchtruim."
Nadat het vliegtoestel MH17 in 2014 werd neergeschoten boven Oekraiëns grondgebied, is de verantwoordelijkheid meer bij de luchtvaartmaatschappijen zelf komen te liggen, zegt Melkert.
'Raket zie je niet aankomen'
De keuze om de lucht in te gaan is niet zonder risico, legt Melkert uit. Passagiersvliegtuigen zijn niet uitgerust met apparatuur of techniek die raketten zien aankomen. "Civiele vliegtuigen (commerciële of particuliere vluchten, red.) hebben geen detectiesystemen aan boord die dat kunnen detecteren."
En wanneer er eenmaal iets op je afvliegt, gaat dat veel sneller dan het geluid. Als piloot heb je daar volgens Melkert dan ook "niets meer over te zeggen." De luchtvaartdeskundige zegt: "Je hoopt dat degene die iets op je afvuurt van tevoren checkt of het om een militair of civiel doelwit gaat. Burgervliegtuigen hebben een transponder aanstaan waarmee ze vertellen wie ze zijn en waar ze zitten, dus zo zijn ze te herkennen."
'Ga niet lukraak rondreizen'
Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken roept mensen tot slot op om niet "lukraak" rond te gaan reizen in de hoop een vlucht terug te vinden. "Het gaat er ook om mensen op een veilige manier bij het vliegtuig te krijgen."
Hij zegt dat gestrande reizigers zich moeten melden bij Buitenlandse Zaken of een ambassade. "Dan kunnen we ze het beste helpen." Inmiddels zijn ook alweer enkele commerciële vluchten uit het Midden-Oosten vertrokken. Dat zal de "grootste impact" hebben, denkt de minister, die geen idee heeft hoe lang het conflict gaat duren.