'We zien eten als logistiek': waarom maaltijd in verzorgingstehuis lang niet altijd smaakvol is

De 85-jarige Riek en haar medebewoners uit een verzorgingstehuis in Enschede zijn niet tevreden over de dagelijkse warme maaltijd, schrijft Tubantia. Een oudere bewoner neemt vloeibare 'bijvoeding' in een flesje omdat ze anders volgens haar dokter te veel afvalt. Wat gaat hier mis? Onderzoeker Voeding & Gezondheid Marieke Battjes van het Louis Bolk Instituut kan het een en ander verklaren.

Komt vaker voor, maar niet overal

Volgens de onderzoeker wordt er wel vaker geklaagd over eten in tehuizen: "Het gaat lang niet overal mis en gebeurt steeds minder vaak. Dus gelukkig verandert er wel iets."

Het Louis Bolk Instituut doet onder meer onderzoek naar maaltijden bij zorginstellingen. "Er worden landelijk al stappen gezet. Het gaat steeds beter en er is door de instellingen steeds meer aandacht voor", zegt Battjes.

Niet zo'n eetcultuur

"We hebben een keer een onderzoek uitgevoerd bij zorginstellingen", vertelt Battjes. "We hebben toen diverse mensen gesproken. De cliënten, het bedienend personeel, het keukenpersoneel en het management. Als we al die perspectieven naast elkaar zetten dan zien we wel dat het op een aantal punten gewoon schuurt."

De onderzoeker vat de uitkomsten van het onderzoek samen. "Ten eerste vinden we voeding in Nederland wel belangrijk, maar minder belangrijk dan bijvoorbeeld in de Italiaanse eetcultuur", licht ze toe. "En dat betekent dat we in Nederland veel minder tijd en minder geld aan eten besteden. En zo zie je bijvoorbeeld binnen de zorg, dus ook in de verzorgingstehuizen, dat eten valt onder facilitair management."

Eten als logistiek

Ze gaat verder: "We zien eten in Nederland als een logistiek iets. Je hebt een bed nodig om in te slapen en, óh ja, je moet ook nog eten. Het is geen onderdeel van de zorg zelf. We zien eten gewoon niet als een pijler van herstel of gezondheid. En daar schuurt het."

"Tot slot hebben we ook nog eens de neiging om ouderen, net als kleine kinderen, te vertroetelen", ziet Battjes. "Dat doen we dan het liefst met ongezond eten. Verwennen of vertroetelen met gezond eten, dat vinden we raar. Dus dat is ook iets wat een rol speelt." Terwijl het eigenlijk belangrijk is om een balans te zoeken tussen wat mensen nodig hebben en wat ze willen, legt de onderzoeker uit.

Saus op tafel

Het beste zou zijn als instellingen zelf meer gaan koken met verse producten, denkt zij. "De verwachting is dat de kwaliteit dan beter is", zegt Battjes. Maar in grote organisaties is dat lang niet altijd haalbaar, voegt ze toe.

Smaakdeskundige Peter Klosse denkt dat meer aandacht geven al een stap in de goede richting zou zijn. "Bij veel dingen denkt men: ja, dat is heel ingewikkeld. Maar je kunt dingen die gewoon te koop zijn op tafel zetten. Ik denk aan mayonaise en ketchup, kappertjes, augurken, walnoten en mosterd bijvoorbeeld. Allemaal relatief betaalbare zaken. Als je die alleen al op tafel zet, geef je mensen de mogelijkheid om iets te maken wat meer bij hun eigen voorkeur past."

Ondervoed

"Belangrijk om te weten: ondervoeding komt veel voor in verzorgingstehuizen", zegt Battjes. "Dus dat mensen eten en goed en voedzaam eten is wel heel erg belangrijk."

Of saus op tafel echt een mogelijke verbetering zou zijn, weet onderzoeker Battjes niet. "Maar", benadrukt ze, "smaak is wel erg belangrijk. Met smaak eten, maar ook samen eten en gezelligheid creëren. Aan een gedekte tafel zitten, in plaats van een opgewarmd prakkie in de kamer, dat doet wel goed. Als we met elkaar eten, eten we meer dan alleen."

Zorgkosten besparen

En kost gezonder en beter eten ook meer geld? "Dat is een beetje zo", legt Battjes uit. "Natuurlijk is het investeren als je goed eten wil in een instelling, maar groente is bijvoorbeeld goedkoper vlees."

"Aan de andere kant, als mensen niet eten en daardoor ziek worden, dan moeten zorgkosten gemaakt worden. Dus je kan ook weer besparen."