Wat winst van AfD in Duitsland voor rest van Europa betekent: 'Normaal in 21ste eeuw'

Europaduider Stefan de Vries is stellig over de Alternative für Deutschland (AfD): "De nazi's zijn terug, maar de vraag is of ze ooit zijn weggeweest. Het is een nazi-partij. Er zijn heel veel nazi-sympathieën en elementen uit nazi-symboliek en retoriek."

CDU weggevaagd

Volgens De Vries laat het succes van de AfD zien dat Europa niets heeft geleerd van het verleden. "Het succes is een symptoom van een wereld waarin we al een kwart eeuw leven."

In de eerste plaats heeft deze overwinning grote gevolgen voor de interne Duitse politiek, volgens de Europakenner. "Voor de positie van bondskanselier Merz, maar ook zijn partij, de CDU, zelf. Die wordt eigenlijk weggevaagd", legt De Vries uit. Bondskanselier Merz reageerde vanmiddag op de overwinning van de AfD dat ze 'diep geschokt' zijn.

Blok aan het been

De overwinning van de AfD in Saksen-Anhalt, 1 van de 16 deelstaten, klinkt in eerste instantie klein. Maar deze uitslag heeft ook invloed op Europa. Alle Duitse deelstaten mogen namelijk meebeslissen in de landelijke politiek via de Bondsraad. De AfD heeft daar dus straks ook meer te zeggen.

Dat zorgt voor een 'blok aan het been' voor Merz als hij Duitsland in Brussel moet vertegenwoordigen, volgens lector Europese studies Mendeltje van Keulen. "Duitsland heeft namelijk een grote invloed in de Europese Unie." En de AfD is volgens Van Keulen geen pro-Europese partij.

Hoop

Het succes van de AfD in Saksen-Anhalt ligt volgens De Vries ten grondslag aan de beloften die de partij maakt. "Veel mensen daar klagen over levensonderhoud. Ze vinden dat ze het slecht hebben en dat alles duurder wordt."

"Dat komt volgens hen door migratie, door anderen", legt de Europakenner uit. "AfD zegt dan: 'Kies ons, het wordt beter.' Mensen denken dan dat dit soort partijen de economische situatie verbeteren, dat is hun hoop."

Economische puinhoop

"Maar het was al een economische puinhoop daar. Deze regio is achtergebleven op de ontwikkeling van West-Duitsland", gaat hij verder. "Als je het programma doorlicht, dan komt de AfD 2,2 miljard euro tekort. Terwijl ze in Saksen-Anhalt de schuld willen verminderen met 1 miljard euro."

De Vries ziet die parallellen ook terug in andere landen, zoals bij het Franse Front National. Ook zij hebben economisch onhaalbare verkiezingsprogramma's. "Dat land staat er economisch slecht voor. Als je dan allerlei economische cadeautjes gaat beloven, betekent het tegelijkertijd dat je de economische situatie enorm verslechtert."

Politiek is marketing

De Vries ziet dat partijen die simpele oplossingen voor complexe vraagstukken verkopen, succes hebben. "Politiek is marketing. Als je merkt dat je meer klanten kunt trekken met een product waarmee een concurrent succes heeft, dan ga je dat product kopiëren."

"Maar de uitdagingen waar de komende generaties voor staan, zijn zo groot en complex. Daar zijn geen simpele antwoorden op te geven. En zeker niet in termen van zij tegen wij." Politici denken volgens De Vries te veel aan verkiezingen en niet over problemen in bijvoorbeeld 2050.

Toekomst van democratie

De Vries is daarom van mening dat de huidige democratie niet meer de toekomst van Europa is. "De democratie zoals we die nu kennen in West-Europa werkt niet meer. Dat is totaal achterhaald, zeker ook in Nederland", zegt De Vries. "Volksvertegenwoordigers die het systeem zouden moeten veranderen, hebben er geen belang meer bij dat het systeem verandert. Dus het zit vast."

"We moeten nadenken over een andere soort manier van volksvertegenwoordiging en regeren. Maar dat is natuurlijk een lastige opgave", sluit De Vries af.