De oorlog in Iran is morgen al een week bezig. De Golfstaten zijn vanaf het begin betrokken bij het conflict en een einde lijkt nog lang niet in zicht. Waar eindigt dit? Met conflictonderzoeker Erwin van Veen maken we de balans op.
Van Veen is conflictonderzoeker bij het instituut Clingendael, en hij noemt de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran roekeloos. Volgens hem begint een oorlog normaal gesproken met een duidelijk einddoel. "Anders weet je niet hoeveel middelen je moet inzetten, wanneer je moet stoppen en of het überhaupt realistisch is."
Aanval zonder doel
Volgens hem was een militaire aanval ook niet nodig. Onderhandelingen tussen Iran en Amerika waren namelijk nog bezig. "Israël en de Verenigde Staten hebben hier een militaire actie ingezet zonder noodzaak." Volgens de onderzoeker proberen de Israëliërs vooral zoveel mogelijk militaire doelen in Iran te vernietigen, in de hoop dat het land voor lange tijd verzwakt raakt.
Wat het precieze doel van Amerika is, blijft volgens Van Veen onduidelijk. "Het hangt een beetje af van naar wie je luistert", zegt hij. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio spreekt bijvoorbeeld over het vernietigen van het Iraanse raketarsenaal, terwijl president Trump lijkt te sturen op zogenaamde 'regime change'. "Waar die nieuwe regering dan vandaan moet komen, is alleen een beetje onduidelijk."
Geen oppositie
Het is volgens Van Veen echt een illusie dat het Iraanse volk de macht kan overnemen. Tijdens de opstanden in januari is het Iraanse volk keihard neergeslagen. "Het regime heeft toen laten zien dat ze met plezier over duizenden lijken gaan om aan de macht te blijven."
Bovendien zegt hij dat er ook geen duidelijke oppositie is die zo'n machtswissel kan leiden. Omdat de meeste politieke vijanden van de huidige regering zwak zijn of niet goed kunnen samenwerken.
Kleine kans op verbetering
Ondanks dat er onder een deel van de Iraniërs ook blijdschap heerst over de aanval, moeten we volgens Van Veen niet denken dat de Verenigde Staten of Israël de Iraanse bevolking willen helpen. Beide landen worden geleid door zeer nationalistische regeringen.
Zij richten zich volgens de deskundige vooral op hun eigen strategische belangen, zoals "America First" en het idee van een "Greater Israel". De kans dat de Iraanse bevolking beter wordt van deze oorlog, lijkt daarom klein.
Machtsdronken
Volgens Van Veen zijn de Verenigde Staten machtsdronken. "Het land komt net terug van een geslaagd avontuur in Venezuela waar Maduro uit het zadel is gewipt." Daardoor kan het idee ontstaan dat regimeverandering opnieuw mogelijk is. "Dit werkt, dus we gaan nog even door."
Ook Israël voelt zich volgens de deskundige weinig geremd. "De Israëliërs zijn al 2 jaar lang om zich heen aan het slaan, zonder dat ze daar ooit de rekening voor gepresenteerd hebben gekregen."
Tegenaanval op de golfstaten
De oorlog werd ook snel regionaal. Iran valt omliggende landen zoals Saoedie-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten aan. Volgens Van Veen zijn die aanvallen bewust. "Israël en de Verenigde Staten zijn militair moeilijk te raken", zegt hij. Dus kiest Iran voor kwetsbare doelen in de regio.
"Al die hotels, stranden en wolkenkrabbers zijn heel kwetsbaar", vertelt hij. "Door het toerisme, de handel en het luchtverkeer in de Golfstaten te ontwrichten hoopt Iran dat deze landen druk gaan uitoefenen op Israël en de VS om tot een akkoord te komen."
Moeilijk einde
Hoe de oorlog eindigt, is volgens Van Veen moeilijk te voorspellen. "Het meest realistische is dat het Iraanse regime de huidige schok overleeft en uiteindelijk een deal sluit met de Verenigde Staten."
Dan kan Amerika zich met zo min mogelijk gezichtsverlies terugtrekken. Voor de Iraanse bevolking verandert volgens hem dan weinig.