Door de oorlog zijn overal in Oekraïne werkplaatsen ontstaan waar drones en robots worden ontworpen én getest, zoals in het Killhouse in de regio Kyiv. "Wat we hier maken, kan binnen een paar weken aan het front worden gebruikt."
Het Killhouse is een initiatief van de 3e Separate Assault Brigade, een bekende eenheid van de Oekraïense landmacht. "Dit was een trainingsruimte voor gevechten in gebouwen, maar nu is het Killhouse een plek waar militairen en burgers drones leren besturen, bouwen en aanpassen", vertelt de Nederlander Dirck Smits van Oyen terwijl hij in het Killhouse staat.
Helpen met technologie
Als ondernemer haalde Smits van Oyen in 2012 het EK Voetbal naar Oekraïne, ook runde hij jarenlang een groot akkerbouwbedrijf in het land. Maar de Russische invasie veranderde alles, hij moest zijn boerderij verkopen.
Toch heeft hij nog binding met het land, de ondernemer bezoekt nu regelmatig Oekraïense defensiebedrijven. Hij helpt mensen die daarin willen investeren. "Dankzij programma's die kunnen reageren op wat de vijand elektronisch doet, hoeven veel minder mensen met een machinegeweer de loopgraven in", vertelt Smits van Oyen. "Technologie is op dit moment de enige manier om de overmacht van de Russen tegen te gaan."
Gemaakt in Oekraïne
In de afgelopen jaren zag de ondernemer hoe de Oekraïense tech-sector veranderde. "Jongens die 4 jaar geleden nog op hun slaapkamer drones maakten om pizza's mee te bezorgen, leiden nu bedrijven met honderden werknemers en tientallen miljoenen omzet."
"Deze wordt hier gerepareerd", vertelt hij terwijl hij wijst naar een voertuig dat is beschadigd door een mijn. "Dat versnelt het proces. Als je iets in het buitenland koopt, duurt het lang. Maar hier is een aanpassing in een paar uur gedaan. Wat we hier maken, kan binnen een paar weken aan het front worden gebruikt. Dat tempo is uniek."
Killhouse Academy
Inmiddels is er ook een Killhouse Academy, de belangrijkste opleidingsplek voor drone-operators in Oekraïne. Cursisten oefenen hier manoeuvres in krappe ruimtes en passen drones aan op basis van directe feedback van het front. "De partij die het snelst leert van zijn fouten, wint de volgende dag op het slagveld', legt oprichter Lyuba Shipovich uit over het belang van de Academy. "Hoe hoger het succespercentage van de drones, hoe minder mensen we verliezen."
Voor de invasie woonde en werkte Shipovich in de Verenigde Staten, ze had haar eigen IT-bedrijf. Toen Rusland Oekraïne binnenviel, besloot ze alles achter te laten en terug te keren. "Het enige wat overbleef, was de vraag: wat kan ik doen voor Oekraïne?"
Drone-oorlog
Dat bleek heel veel te zijn. Shipovich richtte namelijk samen met Maria Berlinksa de organisatie Dignitas - waar de Killhouse Academy onder valt - op. "Wij waren de eersten die begonnen met het trainen van militairen in het gebruiken van drones en het leveren van die technologie", vertelt Shipovich. "Dit jaar gaan we meer dan 8 miljoen FPV-drones produceren."
Inmiddels wordt Shipovich gezien als de logistieke ruggengraat van het bedrijf en noemen de Oekraïners haar collega Berlinska de 'Mother of Drones'. Mede door het werk dat het vrouwelijke duo de afgelopen 4 jaar heeft verricht, kan Oekraïne nu een drone-oorlog voeren.
Snelheid en tempo
Maar het ging allemaal niet vanzelf. "Het kostte ons moeite om het ministerie van Defensie te overtuigen dat technologie de enige manier is om te overleven tegen onze veel grotere vijand."
"Maar dat is gelukt", zegt Shipovich.
Moderne oorlog voeren
Alle opgedane kennis uit de afgelopen 4 jaar is ook essentieel voor Nederland én de rest van Europa, stelt Shipovich. "Momenteel weten maar twee landen ter wereld hoe je een moderne oorlog voert: Rusland en Oekraïne."
"Nederland heeft een lange kustlijn en zou beschermd moeten worden vanaf zee", gaat ze verder. "Jullie kunnen van ons leren hoe je de lucht, de zee en het land met technologie beschermt." Volgens Shipovich is er geen tijd te verliezen, de dreiging is groot, niet alleen voor Oekraïne. Maar het Westen heeft dit nog steeds niet helemaal door, stelt ze. "Wanneer de staart van het vliegtuig in brand staat, betekent dat niet dat de mensen in de business class veilig zijn."